Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1986, Օգոստոս, թիվ 8)

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային քաղաքականության տնտեսական բովանդակության, գործող մեխանիզմների և զարգացման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ Շիրակի մարզի սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունների օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում հարկային համակարգի ձևավորման և գործունեության հիմնական սկզբունքները, հարկերի դերը պետական եկամուտների ապահովման, տնտեսական գործընթացների կարգավորման և տարածքային զարգացման խթանման գործում։ Վերլուծվում են հարկային բեռի բաշխման, հարկային եկամուտների ձևավորման, հարկման արդյունավետության, հարկային վարչարարության և տնտեսավարող սուբյեկտների հարկային պարտավորությունների կատարման հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Շիրակի մարզի տնտեսական կառուցվածքին, ձեռնարկատիրական գործունեության պայմաններին, զբաղվածության մակարդակին, կազմակերպությունների և անհատ ձեռնարկատերերի գործունեությանը, ինչպես նաև այն գործոններին, որոնք կարող են ազդել մարզում հարկային եկամուտների ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրվում է հարկային քաղաքականության ազդեցությունը փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման, ներդրումային ակտիվության, նոր աշխատատեղերի ստեղծման և մարզի տնտեսական ներուժի օգտագործման վրա։ Քննության են առնվում հարկային արտոնությունների, հարկման տարբեր ռեժիմների և վարչարարական ընթացակարգերի արդյունավետության հարցերը՝ գնահատելով դրանց հնարավոր ազդեցությունը տնտեսավարողների վարքագծի և տնտեսական գործունեության ընդլայնման վրա։ Կարևորվում են նաև հարկային կարգապահության բարձրացման, ստվերային տնտեսական գործունեության նվազեցման, հարկային վերահսկողության կատարելագործման և հարկ վճարողների հետ պետական մարմինների փոխգործակցության բարելավման խնդիրները։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել հանրապետական և մարզային տնտեսական ու հարկային ցուցանիշները՝ բացահայտելու տարածքային առանձնահատկությունները և հարկային քաղաքականության կիրառման ընթացքում առաջացող խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հարկային համակարգի զարգացման այնպիսի ուղղություններին, որոնք կարող են նպաստել հարկային վարչարարության պարզեցմանը, թվային գործիքների արդյունավետ օգտագործմանը, հարկային բեռի առավել հիմնավորված բաշխմանը և գործարար միջավայրի բարելավմանը։ Ուսումնասիրության արդյունքները հնարավորություն են տալիս ձևակերպել առաջարկություններ՝ ուղղված հարկային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը, պետական և տեղական տնտեսական շահերի առավել արդյունավետ համադրմանը և Շիրակի մարզի տնտեսական զարգացման համար բարենպաստ պայմանների ձևավորմանը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Ռուբեն Զարդարյանի կյանքի և ստեղծագործական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով նրա կենսագրական ուղին, գրական ձևավորման փուլերը և արևմտահայ արձակի զարգացման մեջ ունեցած նշանակալի ներդրումը։ Վերլուծվում են նրա ստեղծագործությունների թեմատիկ ընդգրկումը, կերպարային համակարգը, լեզվաոճական առանձնահատկությունները և գեղարվեստական մտածողության հիմնական ուղղությունները՝ առանձնացնելով ազգային ինքնության, հայրենիքի կորուստի, պատմական հիշողության և մարդու ներաշխարհի արտացոլման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Զարդարյանի արձակի կապին ժամանակի հասարակական-մշակութային գործընթացների հետ, ինչպես նաև արևմտահայ գրական ավանդույթի շարունակականության և նորարարական որոնումների համադրությանը նրա ստեղծագործություններում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել հեղինակի գրական ժառանգության արժեքի, գաղափարական ուղղվածության և հայ գրականության պատմության մեջ նրա ունեցած կարևոր դերի մասին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ դպրոցի ծագման, պատմական զարգացման և հայ ժողովրդի կրթական ու մշակութային կյանքում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հայ դպրոցը դարեր շարունակ եղել է ազգային ինքնության պահպանման, մայրենի լեզվի ուսուցման, գրագիտության տարածման և հոգևոր ու մտավոր արժեքների փոխանցման կարևորագույն հաստատություններից մեկը։ Հայ կրթության պատմությունը սերտորեն կապված է հայ գրերի ստեղծման, հայերեն գրավոր մշակույթի ձևավորման և ազգային կրթական ավանդույթների զարգացման հետ։ Հատկապես մեծ նշանակություն է ունեցել Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից հայոց այբուբենի ստեղծումը 5-րդ դարում, որը նոր հնարավորություններ է բացել հայալեզու կրթության, թարգմանական գրականության և ինքնուրույն մատենագրության զարգացման համար։ Դպրոցները կարևոր դեր են ունեցել եկեղեցական և աշխարհիկ կրթության կազմակերպման, հոգևորականների ու գրագետ մարդկանց պատրաստման, ինչպես նաև գիտելիքների սերնդեսերունդ փոխանցման գործում։ Հայ դպրոցի պատմական ուղին ներառում է միջնադարյան վանական և եկեղեցական դպրոցների գործունեությունը, ձեռագրական կենտրոնների ձևավորումը, կրթության տարածումը հայկական բնակավայրերում, ինչպես նաև հետագա դարերում աշխարհիկ կրթական հաստատությունների զարգացումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ուսուցման ավանդական եղանակներին, ուսումնասիրվող առարկաներին, ուսուցիչների և աշակերտների փոխհարաբերություններին, կրթական հաստատությունների կազմակերպմանը և դպրոցական կյանքի առանձնահատկություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հայ դպրոցի կապը ազգային գրականության, պատմագրության, փիլիսոփայական մտքի և մշակույթի զարգացման հետ։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում, այդ թվում՝ օտար տիրապետության պայմաններում, հայկական կրթական հաստատությունները նպաստել են լեզվի պահպանմանը և ազգային գիտակցության ամրապնդմանը։ Հայկական դպրոցները գործել են ոչ միայն պատմական Հայաստանի տարածքում, այլև Կոստանդնուպոլսում, Թիֆլիսում, Հնդկաստանում, Եվրոպայում և հայկական սփյուռքի բազմաթիվ այլ կենտրոններում՝ դառնալով համայնքային կյանքի ու մշակութային շարունակականության կարևոր հենարաններ։ Կրթական գործի զարգացմանը նպաստել են եկեղեցական գործիչները, մտավորականները, բարերարներն ու ազգային կազմակերպությունները, որոնք հիմնել և աջակցել են դպրոցների գործունեությանը, հրատարակել դասագրքեր և ընդլայնել կրթության հասանելիությունը։ Հայ դպրոցի պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է կրթությունը ծառայել ոչ միայն գիտելիքների փոխանցմանը, այլև ազգային ժառանգության պահպանմանը, հասարակական առաջընթացին և մշակութային ինքնուրույնության ամրապնդմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, մանկավարժությամբ, կրթության պատմությամբ և հայ մշակութային ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ուսանողներին ու ընթերցողներին։ Այն կարևոր նյութ է հայ կրթական ավանդույթների ձևավորման և զարգացման, ազգային դպրոցի հասարակական դերի և հայ ժողովրդի մտավոր պատմության ուսումնասիրության համար։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մարդու բջիջներում ԴՆԹ-ի և քրոմոսոմների վնասումների լոկալիզացիայի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված ժամանակակից մոլեկուլային կենսաբանության և ցիտոգենետիկայի մեթոդների վրա։ Գրքում ներկայացվում են գենետիկական նյութի վնասման հիմնական տեսակները, դրանց առաջացման մեխանիզմները և բջջային վերականգնողական համակարգերի դերը գենոմի կայունության պահպանման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է ԴՆԹ վնասումների տարածական բաշխումը քրոմոսոմներում՝ ընդգծելով քրոմատինի կառուցվածքի, գենային ակտիվության և ռեպլիկացիոն գործընթացների ազդեցությունը վնասումների առաջացման և կուտակման վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև տարբեր գենոտոքսիկ գործոնների՝ ճառագայթման, քիմիական նյութերի և օքսիդատիվ սթրեսի ազդեցությունները, ինչպես նաև դրանց հետևանքով առաջացող քրոմոսոմային աբերացիաների ձևավորման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ԴՆԹ վերականգնման ուղիներին, բջջային ցիկլի հսկողության համակարգերին և վնասվածքների հայտնաբերման մոլեկուլային մեթոդներին։ Գիրքը նախատեսված է գենետիկների, մոլեկուլային կենսաբանների, բժշկական հետազոտողների, լաբորատոր մասնագետների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի պատկերացում ԴՆԹ վնասումների լոկալիզացիայի և կենսաբանական նշանակության վերաբերյալ։

Բժշկություն

Սա մասնագիտական աշխատություն է, որը վերաբերում է բերանի խոռոչում ձևավորվող ինֆեկցիոն օջախների ուսումնասիրությանը և դրանց ազդեցությանը մարդու ընդհանուր առողջության վրա։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում է, թե ինչպես են ատամների, լնդերի և շրջակա հյուսվածքների քրոնիկ բորբոքային գործընթացները դառնում պաթոգեն միկրոօրգանիզմների պահպանման և տարածման աղբյուր, ինչ մեխանիզմներով այդ ինֆեկցիան կարող է տարածվել դեպի օրգանիզմի այլ համակարգեր՝ առաջացնելով սրտանոթային, հոդային, շնչառական և այլ հիվանդությունների բարդություններ։ Քննարկվում են ստոմատոգեն ծագման վարակների առաջացման պատճառները, դրանց ախտորոշման ժամանակակից մոտեցումները, կլինիկական նշանները և ռիսկի գործոնները, ինչպես նաև կանխարգելման և բուժման սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քրոնիկ օջախների հայտնաբերման դժվարություններին, քանի որ դրանք հաճախ կարող են ընթանալ թաքնված ձևով և երկար ժամանակ չդրսևորվել ակնհայտ ախտանշաններով, սակայն միևնույն ժամանակ պահպանել համակարգային ազդեցություն։ Գրքում ընդգծվում է նաև ստոմատոլոգի և ընդհանուր բժիշկների համագործակցության կարևորությունը նման դեպքերում, քանի որ ստոմատոգեն ինֆեկցիաները հաճախ պահանջում են համալիր մոտեցում և բազմակողմանի բուժական ռազմավարություն՝ ներառելով ինչպես տեղային միջամտություններ, այնպես էլ ընդհանուր հակաբակտերիալ և իմունային համակարգի աջակցման միջոցներ։

Քիմիա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է բենզոքինազոլինների սինթեզին, ֆիզիկաքիմիական հատկություններին և քվանտաքիմիական վերլուծությանը՝ ընդգծելով օրգանական և հաշվարկային քիմիայի փոխհատումը նոր կառուցվածքային համակարգերի ուսումնասիրության մեջ։ Նյութում ներկայացվում են սպիրոկապակցված կարբոցիկլային միացությունների ստացման սինթետիկ ուղիները, ռեակցիոն մեխանիզմները և կառուցվածքային ձևավորման օրինաչափությունները՝ օգտագործելով բազմաստիճան օրգանական սինթեզի մոտեցումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոլեկուլային կառուցվածքի ազդեցությանը ֆիզիկական հատկությունների վրա՝ ներառյալ կայունությունը, ռեակտիվությունը և էլեկտրոնային կառուցվածքը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է քվանտաքիմիական հաշվարկների կիրառությունը՝ DFT և այլ մոդելների միջոցով մոլեկուլների էներգետիկ բնութագրերի, օրբիտալների բաշխման և հնարավոր ռեակցիոն կենտրոնների կանխատեսման համար։ Միաժամանակ քննարկվում է նման միացությունների պոտենցիալ կիրառությունը դեղագործության և նյութագիտության ոլորտներում՝ որպես կենսաակտիվ կամ ֆունկցիոնալ նյութերի նախատիպեր։