Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1981, Օգոստոս, թիվ 8)

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության փոստային ծառայությունների շուկայի զարգացման առանձնահատկությունների, առկա հիմնախնդիրների և հեռանկարային ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են փոստային ծառայությունների դերը ազգային տնտեսության մեջ, շուկայի կառուցվածքը, ծառայությունների մատուցման կազմակերպական և տնտեսական մեխանիզմները, ինչպես նաև ոլորտի մրցակցային միջավայրի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոստային ենթակառուցվածքների արդիականացմանը, ծառայությունների որակի և մատչելիության բարձրացմանը, սակագնային քաղաքականությանը և սպառողների պահանջմունքների փոփոխությանը։ Քննարկվում են ավանդական փոստային ծառայությունների և ժամանակակից առաքման համակարգերի փոխհարաբերությունները, էլեկտրոնային առևտրի զարգացման ազդեցությունը փոստային շուկայի վրա, ինչպես նաև լոգիստիկ և սուրհանդակային ծառայությունների ընդլայնման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում թվային տեխնոլոգիաների ներդրմանը, փոստային գործընթացների ավտոմատացմանը, առաքանիների հետևման համակարգերի կատարելագործմանը և միջազգային փոստային համագործակցության զարգացմանը։ Կարևորվում են ոլորտի պետական կարգավորման, ներդրումային քաղաքականության, մասնավոր հատվածի մասնակցության և շուկայական մրցակցության արդյունավետության բարձրացման հարցերը։ Ուսումնասիրվում են նաև փոստային ծառայությունների տարածքային հասանելիության ապահովման, գյուղական բնակավայրերի սպասարկման և միջազգային առաքումների կազմակերպման հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանի փոստային ծառայությունների շուկայի զարգացման ռազմավարական ուղղությունների որոշմանը, ոլորտի տնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը և ժամանակակից հաղորդակցական ու լոգիստիկ պահանջներին համապատասխան ծառայությունների ձևավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, լոգիստիկայի մասնագետների, փոստային ծառայությունների կազմակերպիչների, շուկայի վերլուծաբանների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական համակարգի ձևավորման, զարգացման և ինստիտուցիոնալ հիմքերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն հարցը, թե ինչպիսի տնտեսական կառույցների, իրավական նորմերի և կառավարման մեխանիզմների շնորհիվ է միջնադարյան Կիլիկյան պետությանը հաջողվել ձևավորել հարաբերականորեն կենսունակ և ճկուն տնտեսություն։ Ուսումնասիրությունը հատկապես կարևորում է արքունիքի դերը՝ որպես տնտեսական քաղաքականությունը կազմակերպող և իրականացնող առանցքային ինստիտուտի։ Արքունիքի գործառույթների շրջանակում ընդգրկվում էին հողային սեփականության կարգավորումը, հարկային և մաքսային քաղաքականությունը, արտաքին տնտեսական կապերի վերահսկումը և առևտրի խթանումը։ Աշխատանքում տնտեսական համակարգը դիտարկվում է հայկական ավանդույթների և եվրոպական տնտեսական ու քաղաքական ազդեցությունների փոխազդեցության պայմաններում։ Կիլիկիայի աշխարհագրական դիրքը՝ Արևելքն ու Արևմուտքը կապող ցամաքային և ծովային առևտրական ճանապարհների խաչմերուկում, նպաստել է միջազգային առևտրի և քաղաքային տնտեսության զարգացմանը։ Հատկապես կարևոր դեր ուներ Այասի նավահանգիստը, որը միջնադարում դարձել էր տարածաշրջանային նշանակության առևտրական կենտրոն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև գյուղատնտեսությունը, արհեստները, քաղաքային տնտեսությունը, դրամաշրջանառությունը, առևտուրը, մաքսային համակարգը և արտաքին տնտեսական հարաբերությունները։ Կիլիկյան քաղաքներում զարգացած էին բազմաթիվ արհեստներ, իսկ հայկական թագավորությունը ակտիվ առևտրական կապեր ուներ Միջերկրական ծովի և եվրոպական մի շարք երկրների ու քաղաքների հետ։ Օտարերկրյա վաճառականների համար տրամադրվող արտոնությունները, առևտրական պայմանագրերը և մաքսային քաղաքականությունը կարևոր դեր էին կատարում միջազգային առևտրի խթանման գործում։ Առանձին նշանակություն է տրվում հողատիրության և գյուղացիության սոցիալ-տնտեսական հարաբերություններին, քանի որ գյուղատնտեսական արտադրությունը կազմում էր տնտեսության նյութական հիմքերից մեկը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել նաև պետության տնտեսական քաղաքականության և իրավական կարգավորման փոխհարաբերությունները, այդ թվում՝ տնտեսական հարաբերությունները կարգավորող իրավական նորմերի դերը։ Կիլիկյան Հայաստանի իրավական համակարգը միավորում էր հայկական իրավական ավանդույթները և տեղական ու եվրոպական միջավայրի ազդեցությունները։ Աշխատանքի ընդհանուր նպատակն է բացահայտել Կիլիկիայի հայկական թագավորության տնտեսական համակարգի ներքին կառուցվածքը, դրա հիմնական ինստիտուտների գործառույթները և պետության տնտեսական քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ միջնադարյան Հայաստանի տնտեսական պատմության, պետական կառավարման, առևտրական հարաբերությունների և տնտեսական ինստիտուտների զարգացման ուսումնասիրության համար։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվության մշակման համակարգերի կառուցմանը՝ օբյեկտակենտրոն տրամաբանության սկզբունքների կիրառմամբ։ Ուսումնասիրության հիմքում տեղեկատվության ներկայացման, կազմակերպման, փոխկապակցման և մշակման այնպիսի մոտեցումների ձևավորումն է, որոնցում տվյալներն ու դրանց հետ կատարվող գործողությունները դիտարկվում են փոխկապակցված օբյեկտների և դրանց հատկությունների ու վարքագծի միջոցով։ Աշխատության մեջ քննարկվում են տեղեկատվության կառուցվածքային ներկայացման, օբյեկտների դասակարգման, դրանց միջև հարաբերությունների սահմանման և բարդ տեղեկատվական գործընթացների մոդելավորման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տրամաբանական կառուցվածքների և ալգորիթմների ձևավորմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս համակարգին արդյունավետորեն աշխատել տարբեր բնույթի տվյալների հետ, կազմակերպել դրանց փոխազդեցությունը և իրականացնել անհրաժեշտ մշակման գործողություններ։ Օբյեկտակենտրոն մոտեցումը դիտարկվում է որպես տեղեկատվական համակարգերի նախագծման և ծրագրային լուծումների կառուցման միջոց, որը կարող է նպաստել համակարգերի կառուցվածքի պարզեցմանը, ընդլայնելիությանը, վերօգտագործելիությանը և բարդ խնդիրների փուլային մոդելավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել տեղեկատվության մշակման գործընթացների ձևայնացման, տվյալների կառուցվածքների կազմակերպման և համակարգի բաղադրիչների փոխազդեցության հետ կապված տեսական ու գործնական հարցեր։ Աշխատության արդյունքները հետաքրքրություն են ներկայացնում տեղեկատվական համակարգերի նախագծման, ծրագրային ապահովման մշակման, տվյալների կառավարման և արհեստական բանականությանն առնչվող խնդիրների տեսանկյունից։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել համակարգչային գիտության, ծրագրավորման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետներին, հետազոտողներին, ինժեներներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես օբյեկտակենտրոն մտածողության և տրամաբանության կիրառմամբ տեղեկատվության մշակման համակարգերի կառուցման տեսական հիմքերը և նախագծման սկզբունքները հասկանալու համար։

История

Այս պատմագիտական և տարածաշրջանագիտական հրատարակությունը նվիրված է Անդրկովկասի տարածքին՝ դրա պատմական, աշխարհագրական, քաղաքական, տնտեսական և հասարակական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համատեքստում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տարածաշրջանի ժողովուրդների, բնակավայրերի, վարչական բաժանման, սոցիալ-տնտեսական կյանքի և քաղաքական հարաբերությունների մասին՝ որոշակի պատմական ժամանակաշրջանի շրջանակներում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից կարող են լինել Անդրկովկասի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, բնակչության տեղաբաշխումը, քաղաքների և գյուղական բնակավայրերի զարգացումը, հաղորդակցության ուղիները և տարածաշրջանի տնտեսական ներուժը։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել տարածաշրջանում բնակվող տարբեր ժողովուրդների փոխհարաբերություններին, նրանց մշակութային և հասարակական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև ազգային և կրոնական համայնքների կազմակերպվածությանը։ Անդրկովկասը պատմականորեն գտնվել է խոշոր քաղաքական ուժերի շահերի հատման գոտում, ուստի հրատարակության մեջ կարող են դիտարկվել նաև Ռուսաստանի, Օսմանյան կայսրության, Պարսկաստանի և տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված քաղաքական հարաբերությունները։ Այս համատեքստում հատկապես կարևոր են վարչաքաղաքական փոփոխությունները, ռազմական հակամարտությունները, սահմանների վերաձևավորումները և դրանց ազդեցությունը տեղի բնակչության կյանքի վրա։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր տեղեկություններ պարունակել նաև Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի տարածքների պատմական զարգացման, բնակչության ազգային կազմի, տնտեսական գործունեության, առևտրի, գյուղատնտեսության և արհեստների վերաբերյալ։ Տարածաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև մշակութային փոխազդեցությունները, լեզվական և կրոնական բազմազանությունը, կրթական ու հոգևոր կյանքի առանձնահատկությունները։ Եթե հրատարակությունը վերաբերում է 19-րդ կամ 20-րդ դարի պատմական իրականությանը, դրա նյութերը կարող են կարևոր սկզբնաղբյուր լինել այդ ժամանակաշրջանի վարչական համակարգի, հասարակական հարաբերությունների և տարածաշրջանային քաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աշխարհագրագետների, ազգագրագետների, տարածաշրջանագետների և Կովկասի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար՝ որպես Անդրկովկասի բազմաշերտ պատմական և հասարակական իրականության ուսումնասիրության նյութ։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է արդյունաբերական կազմակերպության ղեկավարի մասնագիտական գործունեության հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և արդյունավետ կառավարման համար անհրաժեշտ անձնային, ճանաչողական, հաղորդակցական ու կազմակերպչական հատկանիշների համակարգային մոդելի ձևավորման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում ղեկավարի անձն է՝ որպես արտադրական գործընթացների կազմակերպման, աշխատակազմի գործունեության համակարգման և կառավարչական որոշումների ընդունման առանցքային սուբյեկտ։ Քննվում են ղեկավարի մասնագիտական կարողությունների և անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը կառավարման ոճի, աշխատանքային հարաբերությունների և կազմակերպության սոցիալ-հոգեբանական միջավայրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում որոշումների ընդունման, պատասխանատվության, ինքնակարգավորման, վերլուծական մտածողության, հաղորդակցական կարողությունների, առաջնորդության և կազմակերպչական հմտությունների նշանակությանը։ Արդյունաբերական միջավայրի առանձնահատկություններից ելնելով՝ կարևորվում է ղեկավարի գործունեությունը բարձր պատասխանատվության, սահմանափակ ժամանակի, արտադրական ռիսկերի և տարբեր մասնագիտական խմբերի աշխատանքը համաձայնեցնելու անհրաժեշտության պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են ղեկավարի և ենթակաների փոխհարաբերությունները, աշխատակիցների մոտիվացման, համագործակցության և կազմակերպական հաղորդակցության հոգեբանական մեխանիզմները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կառավարման տարբեր ոճերի ուսումնասիրությանը և դրանց կապին աշխատակազմի ներգրավվածության, փոխադարձ վստահության ու աշխատանքային արդյունավետության հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև կոնֆլիկտային իրավիճակներում ղեկավարի վարքագիծը, բանակցային կարողությունները և կառուցողական լուծումներ գտնելու հոգեբանական նախադրյալները։ Առանձին ուղղություն է ղեկավարի մասնագիտական սթրեսի և հուզական ծանրաբեռնվածության խնդիրը՝ հաշվի առնելով, որ երկարատև կառավարչական պատասխանատվությունը պահանջում է հոգեբանական կայունություն և արդյունավետ ինքնակարգավորում։ Հոգեբանական մոդելի կառուցումը ենթադրում է ղեկավարի մասնագիտական գործունեության համար նշանակալի հատկանիշների համակարգում և դրանց միջև փոխկապակցվածությունների բացահայտում։ Նման մոդելը կարող է կիրառվել ղեկավար կադրերի մասնագիտական ընտրության, գնահատման, վերապատրաստման և կառավարչական կարողությունների զարգացման ծրագրերի տեսական հիմնավորման համար։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ արդյունավետ ղեկավարումը չի պայմանավորվում մեկ առանձին անձնային հատկությամբ, այլ ձևավորվում է մասնագիտական գիտելիքների, սոցիալական հմտությունների, մտածողության առանձնահատկությունների և կազմակերպական միջավայրի փոխազդեցությամբ։ Աշխատությունը նպաստում է կառավարման հոգեբանության և կազմակերպական հոգեբանության շրջանակում արդյունաբերական ղեկավարի մասնագիտական գործունեության առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Экономика

Հանրային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքացիական ծառայության համակարգում անձնակազմի կառավարման հիմնական խնդիրների և դրանց կատարելագործման ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում քաղաքացիական ծառայողների ընտրության, նշանակման, մասնագիտական զարգացման, վերապատրաստման, աշխատանքի գնահատման և առաջխաղացման կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը, աշխատանքի արդյունքների գնահատման մեխանիզմներին և ծառայողական առաջընթացի ապահովմանը։ Վերլուծվում են անձնակազմի կառավարման կազմակերպական և իրավական մեխանիզմները, կառավարման տարբեր մակարդակների փոխհարաբերությունները և կադրային քաղաքականության իրականացման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև աշխատակիցների մոտիվացման, պատասխանատվության, մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման և կառավարման արդյունավետության ապահովման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու քաղաքացիական ծառայության անձնակազմի կառավարման առկա մոտեցումները և բացահայտելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրային կառավարման, մարդկային ռեսուրսների կառավարման, պետական ծառայության և վարչարարության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։