Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ) (1971, №5-6)

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է երեխաների մոտ շնչառական օրգանների ոչ սպեցիֆիկ հիվանդությունների այն դեպքերի համալիր ուսումնասիրությանը, երբ հիվանդության կլինիկական ընթացքը ուղեկցվում է աղիքային համախտանիշով։ Հետազոտության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է նման հիվանդությունների ժամանակ առաջացող իմունաբանական և բակտերիոլոգիական փոփոխությունների բացահայտման, դրանց կլինիկական նշանակության գնահատման և շնչառական ու աղիքային համակարգերի ախտաբանական գործընթացների փոխկապակցվածության ուսումնասիրման վրա։ Աշխատանքի թեման հատկապես կարևոր է մանկաբուժության տեսանկյունից, քանի որ երեխաների օրգանիզմում իմունային համակարգի առանձնահատկությունները և միկրոֆլորայի հարաբերական անկայունությունը կարող են էական դեր ունենալ վարակային և բորբոքային հիվանդությունների ընթացքի ու դրսևորումների մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել հիվանդ երեխաների իմունային համակարգի տարբեր ցուցանիշներ, դրանց փոփոխությունները հիվանդության տարբեր փուլերում, ինչպես նաև աղիքային միկրոֆլորայի կազմն ու հնարավոր շեղումները։ Բակտերիոլոգիական հետազոտությունների միջոցով ուշադրություն է դարձվում աղիքային միկրոօրգանիզմների հարաբերակցությանը, հնարավոր դիսբիոտիկ փոփոխություններին և դրանց կապին հիվանդության կլինիկական դրսևորումների հետ։ Միաժամանակ իմունաբանական ցուցանիշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու օրգանիզմի պաշտպանական համակարգի արձագանքը և պարզելու, թե արդյոք իմունային փոփոխությունները կարող են կապված լինել հիվանդության ծանրության, տևողության կամ ընթացքի առանձնահատկությունների հետ։ Շնչառական և աղիքային համակարգերի միաժամանակյա ախտահարման ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ աղիքային միկրոբիոտան և իմունային համակարգը սերտորեն փոխկապակցված են, իսկ աղիքային մանրէային հավասարակշռության փոփոխությունները կարող են ուղեկցվել իմունային պատասխանի փոփոխություններով։ Այս պատճառով աշխատանքը դիտարկում է ոչ միայն առանձին լաբորատոր ցուցանիշներ, այլև դրանց հնարավոր փոխհարաբերությունները կլինիկական պատկերի հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել նման համակցված վիճակների ախտորոշման և կլինիկական գնահատման մոտեցումների կատարելագործմանը՝ օգնելով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հիվանդության ընթացքի մասին։ Հատուկ նշանակություն կարող է ունենալ նաև այն երեխաների տարբերակումը, որոնց մոտ շնչառական հիվանդության հետ միաժամանակ առկա են առավել արտահայտված աղիքային դրսևորումներ և միկրոբիոլոգիական շեղումներ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մանկաբույժներին, մանկական վարակաբաններին, կլինիկական իմունոլոգներին, մանրէաբաններին և լաբորատոր ախտորոշման մասնագետներին, ինչպես նաև բժշկական բուհերի ուսանողներին, ասպիրանտներին և հետազոտողներին, որոնք ուսումնասիրում են մանկական շնչառական հիվանդությունների, աղիքային միկրոֆլորայի և իմունային համակարգի փոխազդեցության խնդիրները։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Է. Յու. Սիմոնյանի հեղինակած բժշկական գիտությունների թեկնածուի աստիճանի համար նախատեսված ատենախոսական աշխատանք է, որը ներկայացվել է Մ. Հերացու անվան Երևանի պետական բժշկական համալսարանում 2008 թվականին, ունի 25 էջ, ներառում է աղյուսակներ և նկարներ, իսկ գրականության ցանկը կազմված է 9 աղբյուրից։

Կրոն

Աշխատությունը նվիրված է VII դարի սկզբին Հայ և Վրաց եկեղեցիների միջև տեղի ունեցած դավանական ու եկեղեցական բաժանման պատմությանը՝ այն դիտարկելով վաղմիջնադարյան Հարավային Կովկասի կրոնական, քաղաքական և մշակութային զարգացումների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն աստվածաբանական հակասությունների և պատմական պայմանների վրա, որոնք աստիճանաբար հանգեցրին երկու հարևան եկեղեցիների հարաբերությունների սրմանը և նախկին եկեղեցական հաղորդակցության խզմանը։ Քննության են առնվում Քաղկեդոնի ժողովից հետո քրիստոնեական Արևելքում ձևավորված դավանական ուղղությունները, քրիստոսաբանական վեճերը և դրանց ազդեցությունը Հայաստանի ու Վրաստանի եկեղեցական կյանքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում VI դարի վերջի և VII դարի սկզբի եկեղեցական գործիչների գործունեությանը, նրանց միջև ընթացած նամակագրությանը, դավանական դիրքորոշումների հիմնավորմանը և փոխադարձ մեղադրանքներին, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունեն հակամարտության ընթացքը վերականգնելու համար։ Դիտարկվում են Հայոց կաթողիկոսության և Վրաց եկեղեցու առաջնորդների հարաբերությունները, ինչպես նաև Կյուրիոն կաթողիկոսի գործունեության շուրջ ձևավորված տարաձայնությունները։ Կարևորվում է Աբրահամ Ա Աղբաթանեցի կաթողիկոսի դիրքորոշումը և հայկական եկեղեցական շրջանակների արձագանքը վրացական կողմի դավանական կողմնորոշման փոփոխությանը։ Եկեղեցական հակասությունները ներկայացվում են ոչ միայն որպես աստվածաբանական վեճերի հետևանք, այլև որպես տարածաշրջանում Բյուզանդական և Սասանյան տերությունների քաղաքական ու կրոնական ազդեցությունների հետ կապված ավելի լայն գործընթացի մաս։ Ուսումնասիրվում է, թե արտաքին քաղաքական պայմաններն ինչպես էին ազդում տեղական եկեղեցիների հարաբերությունների, ինքնուրույնության և դավանական ընտրությունների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երկու ժողովուրդների միջև նախկինում գոյություն ունեցած եկեղեցական և մշակութային կապերին՝ հնարավորություն տալով հասկանալ, թե ինչու բաժանումը կարևոր շրջադարձ դարձավ հայ-վրացական հարաբերությունների պատմության մեջ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սկզբնաղբյուրների քննությունը, մասնավորապես եկեղեցական նամակների, պատմագրական երկերի և դավանական փաստաթղթերի համադրումը, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել իրադարձությունների հաջորդականությունը և տարբեր կողմերի դիրքորոշումները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ Հայ Առաքելական և Վրաց եկեղեցիների հետագա ինքնուրույն զարգացման պատմական նախադրյալները, ինչպես նաև դավանական ինքնության նշանակությունը միջնադարյան հասարակությունների քաղաքական ու մշակութային կյանքում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայոց եկեղեցու պատմության, Վրաստանի եկեղեցական պատմության, միջնադարյան Հայաստանի և Վրաստանի, քրիստոնեական դավանաբանության ու հայ-վրացական պատմամշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է արևային էներգիայի կիսահաղորդչային ֆոտոէլեկտրական կոնցենտրատորային փոխակերպման համակարգի մշակմանը և հետազոտմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել արևային ճառագայթման կենտրոնացման և դրա հետագա ֆոտոէլեկտրական փոխակերպման համակցված տեխնոլոգիաների հնարավորությունները՝ բարձրացնելու արևային էներգիայի օգտագործման արդյունավետությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են արևային ճառագայթման ֆիզիկական առանձնահատկությունները, ֆոտովոլտային փոխակերպման սկզբունքները և կիսահաղորդչային ֆոտոէլեկտրական փոխակերպիչների աշխատանքի մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնցենտրատորային համակարգի կառուցվածքին, որի միջոցով արևային ճառագայթումը հավաքվում և կենտրոնացվում է համեմատաբար փոքր մակերես ունեցող ֆոտոէլեկտրական փոխակերպիչի վրա։ Այս մոտեցումը կարող է հնարավորություն տալ առավել արդյունավետ օգտագործել բարձրարժեք կիսահաղորդչային նյութերը և բարձրացնել համակարգի տեսակարար էներգետիկ ցուցանիշները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է օպտիկական կոնցենտրատորի և ֆոտոէլեկտրական փոխակերպիչի փոխհամաձայնեցված աշխատանքի ուսումնասիրությունը։ Կարող են վերլուծվել ճառագայթման կենտրոնացման աստիճանը, օպտիկական կորուստները, փոխակերպիչի արդյունավետությունը, ճառագայթման սպեկտրային կազմը և համակարգի աշխատանքի վրա արտաքին պայմանների ազդեցությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ջերմային ռեժիմին, քանի որ արևային ճառագայթման բարձր ինտենսիվությունը կարող է բարձրացնել կիսահաղորդչային փոխակերպիչի ջերմաստիճանը և ազդել դրա էլեկտրական բնութագրերի ու արդյունավետության վրա։ Այդ պատճառով համակարգի նախագծման կարևոր խնդիրներից կարող է լինել ջերմահեռացման և ջերմաստիճանի կառավարման արդյունավետ մեթոդների ընտրությունը։ Աշխատության մեջ կարող են մշակվել համակարգի մաթեմատիկական և ֆիզիկական մոդելներ, իրականացվել փորձարարական հետազոտություններ և գնահատվել հիմնական տեխնիկական պարամետրերը՝ ելքային հզորությունը, օգտակար գործողության գործակիցը, հոսանք-լարում բնութագրերը և արևային ճառագայթման ինտենսիվությունից համակարգի կախվածությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև արևի դիրքին հետևող մեխանիկական կամ այլ կառավարման համակարգերի կիրառմանը, քանի որ ճառագայթման ճիշտ ուղղորդումը կարևոր է կոնցենտրատորի արդյունավետ աշխատանքի համար։ Կարևոր խնդիր է համակարգի տեխնիկական և տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ համեմատելով այն սովորական ֆոտովոլտային լուծումների հետ։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել բարձր արդյունավետությամբ արևային էներգիայի փոխակերպման համակարգերի ստեղծմանը և վերականգնվող էներգիայի կիրառման ընդլայնմանը։ Նման տեխնոլոգիաները կարող են հեռանկարային լինել ինչպես ինքնավար էներգամատակարարման, այնպես էլ կենտրոնացված կամ մասնագիտացված արևային էլեկտրակայանների համար։ Հետազոտության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է արևային ճառագայթման ավելի արդյունավետ օգտագործման, կիսահաղորդչային փոխակերպիչների աշխատանքի օպտիմալացման և ֆոտովոլտային համակարգերի տեխնիկական ցուցանիշների բարելավման հնարավորություններով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել էներգետիկայի, կիսահաղորդչային ֆիզիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի, արևային էներգետիկայի և ինժեներական համակարգերի նախագծման մասնագետներին, ինչպես նաև վերականգնվող էներգիայի ոլորտում հետազոտություններ իրականացնող գիտնականներին և ուսանողներին։

Պատմություն

Պատմագիտական և միջազգային հարաբերությունների բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության թուլացման ու տարածքային փոփոխությունների պայմաններում եվրոպական տերությունների միջև ձևավորված քաղաքական և դիվանագիտական հակասությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կայսրության ներքին ճգնաժամերի, ազգային շարժումների, պատերազմների և միջազգային մրցակցության ազդեցությունները Հարավարևելյան Եվրոպայի, Բալկանների և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում եվրոպական տերությունների շահերին, նրանց դիվանագիտական ռազմավարություններին և Օսմանյան կայսրության տարածքների ու ազդեցության գոտիների շուրջ ծագած հակասություններին։ Վերլուծվում են միջազգային պայմանագրերի, դիվանագիտական բանակցությունների և ռազմական բախումների նշանակությունը տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության փոփոխության գործընթացում։ Քննարկվում են նաև Օսմանյան տիրապետության ներքո գտնվող ժողովուրդների քաղաքական և ազգային խնդիրները, ինքնավարության ու անկախության շարժումները և դրանց միջազգային արձագանքը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն քաղաքական գործընթացների մասին, որոնք երկար ժամանակ ազդեցություն են ունեցել եվրոպական և մերձավորարևելյան միջազգային հարաբերությունների ձևավորման վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել համաշխարհային պատմության, դիվանագիտության պատմության, օսմանագիտության և միջազգային հարաբերությունների պատմության ոլորտների հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը պատմաիրավական և տնտեսական բնույթի սկզբնաղբյուր է, որը ներկայացնում է կաթնամթերքի արտադրության ու իրացման նպատակով ստեղծված արտելային կազմակերպության գործունեությունը կարգավորող կանոնների և կազմակերպական սկզբունքների ամբողջությունը։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու կոոպերատիվ տնտեսավարման ձևերի կառուցվածքը, անդամակցության պայմանները, մասնակիցների իրավունքներն ու պարտականությունները, ընդհանուր կառավարման մարմինների իրավասությունները և համատեղ տնտեսական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում արտելին կից գործող առևտրային կետի կարգավիճակին, որի միջոցով կազմակերպությունը կարող էր իրականացնել արտադրանքի վաճառքը և անմիջական կապ հաստատել սպառողների հետ։ Կանոնադրական դրույթները կարող են վերաբերել անդամների ընդունման և դուրս գալու ընթացակարգերին, ներդրումներին, ընդհանուր գույքի ձևավորմանը, եկամուտների և ծախսերի հաշվառմանը, աշխատանքի կազմակերպմանը, պատասխանատվության բաշխմանը և որոշումների ընդունման կարգին։ Այդպիսի փաստաթղթերը կարևոր են նաև գյուղատնտեսական արտադրության ու մանր առևտրի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտելային մոդելը միավորում էր արտադրական, տնտեսական և իրացման գործառույթները։ Կաթնամթերքի ոլորտի առանձնահատկությունները պայմանավորում էին արտադրանքի որակի, պահպանման, մատակարարման և վաճառքի կազմակերպման նկատմամբ որոշակի պահանջների առկայությունը, որոնք կարող էին արտացոլվել կազմակերպության ներքին կանոններում։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել նաև այն մասին, թե իրավական կարգավորումը ինչպես էր օգտագործվում անդամների տնտեսական շահերի համաձայնեցման, ընդհանուր սեփականության կառավարման և համատեղ ձեռնարկատիրական գործունեության կայունության ապահովման համար։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից այն արժեքավոր է կոոպերատիվ շարժման, գյուղատնտեսական տնտեսության, առևտրի և հասարակական ինքնակազմակերպման պատմության ուսումնասիրության համար։ Կանոնադրության կառուցվածքի և բովանդակության վերլուծությունը կարող է նաև ցույց տալ տվյալ ժամանակաշրջանում տարածված տնտեսական կազմակերպությունների կառավարման մշակույթը և իրավական ձևակերպումների առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է արտելային տնտեսության զարգացման, գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման և կոոպերատիվ կազմակերպությունների պատմաիրավական հիմքերի ուսումնասիրման համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսային գործի կազմակերպման բարելավման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և մաքսային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում մաքսային համակարգի կազմակերպական, տնտեսական, իրավական և կառավարչական մեխանիզմներն են, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արտաքին առևտրի կարգավորման, պետական եկամուտների ապահովման և տնտեսական անվտանգության պահպանման վրա։ Մաքսային մարմինների գործունեության կարևորագույն խնդիրներից են տնտեսական շահերի և ներքին շուկայի պաշտպանությունը, մաքսային օրենսդրության կիրառումը, մաքսային վճարների գանձումը և սահմանով ապրանքների ու տրանսպորտային միջոցների տեղաշարժի նկատմամբ վերահսկողությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մաքսային գործընթացների կազմակերպման գործող մեխանիզմները, դրանց արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և այն խոչընդոտները, որոնք կարող են բարդացնել արտաքին տնտեսական գործունեություն իրականացնող տնտեսավարող սուբյեկտների աշխատանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսային ընթացակարգերի պարզեցմանը, ժամանակի և վարչական ծախսերի կրճատմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմանը, ինքնահայտարարագրման զարգացմանը և մաքսային մարմինների միջև տեղեկատվության արդյունավետ փոխանակմանը։ Մաքսային վարչարարության կատարելագործման կարևոր ուղղություններից է ռիսկերի կառավարման համակարգի զարգացումը, որի միջոցով բարեխիղճ և ցածր ռիսկայնության տնտեսավարողների նկատմամբ հնարավոր է կիրառել ավելի արագացված ընթացակարգեր՝ միաժամանակ վերահսկողական ռեսուրսներն ուղղելով բարձր ռիսկային գործարքների վրա։ Աշխատությունը կարևորում է նաև պետական և մասնավոր հատվածների փոխգործակցությունը, քանի որ մաքսային համակարգի արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է ոչ միայն վերահսկողության մակարդակով, այլև տնտեսավարողներին մատուցվող ծառայությունների որակով և կանխատեսելիությամբ։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել մաքսային մարմինների կառավարման կատարելագործման, աշխատակիցների մասնագիտական պատրաստվածության, ծառայության տեխնիկական վերազինման և կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցման խնդիրները։ Նախկին և հետագա բարեփոխումների ծրագրերում ևս շեշտադրվել են արդյունավետ կառավարումը, ռիսկերի վրա հիմնված հսկողությունը, ընթացակարգերի պարզեցումը, այլ պետական մարմինների հետ համագործակցությունը և տեխնիկական արդիականացումը։ Ժամանակակից մոտեցումներում առանձնահատուկ նշանակություն է ստացել թվայնացումը և «մեկ կանգառ, մեկ պատուհան» սկզբունքի կիրառումը, ինչպես նաև էլեկտրոնային տեղեկատվական բազաների փոխգործելիությունը, ինչը կարող է նպաստել կրկնակի հսկողության բացառմանը, առևտրի դյուրինացմանը և սահմանահատման գործընթացների արագացմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել մաքսային վարչարարության կազմակերպական կառուցվածքի կատարելագործման, մաքսազերծման գործընթացների արագացման, պետական եկամուտների հավաքագրման արդյունավետության բարձրացման և արտաքին առևտրի համար առավել բարենպաստ միջավայրի ձևավորման նպատակով։ Թեման կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, մաքսային գործի և պետական կառավարման մասնագետներին, արտաքին տնտեսական գործունեությամբ զբաղվող մասնագետներին, իրավաբաններին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։