Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги: Техника: Информационный указатель (1976, №9)

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է գլխուղեղի ֆունկցիոնալ վիճակի համալիր ուսումնասիրությանը՝ զգայաշարժական գործընթացների և վեգետատիվ կարգավորման մեխանիզմների գնահատման միջոցով։ Հետազոտության առանցքում կենտրոնական նյարդային համակարգի տարբեր գործառույթների փոխկապակցվածությունն է, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բնութագրել օրգանիզմի արձագանքը արտաքին և ներքին ազդակներին, նյարդային գործընթացների շարժունակությունը և ֆունկցիոնալ հարմարվողականության առանձնահատկությունները։ Զգայաշարժական ոլորտը դիտարկվում է որպես զգայական տեղեկատվության ընկալման, կենտրոնական մշակման և համապատասխան շարժողական պատասխանի ձևավորման միասնական համակարգ։ Այս համատեքստում ուշադրություն է հատկացվում ռեակցիայի արագությանը, շարժումների ճշգրտությանը, ուշադրության կայունությանը, նյարդային գործընթացների համակարգվածությանը և տարբեր ազդակների նկատմամբ պատասխանների առանձնահատկություններին։ Վեգետատիվ կարգավորման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ինքնավար նյարդային համակարգի մասնակցությունը օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի պահպանմանը և փոփոխվող պայմաններին հարմարվելու գործընթացներին։ Քննվում են սիմպաթիկ և պարասիմպաթիկ կարգավորման հարաբերակցությունը, սրտանոթային ու շնչառական համակարգերի ֆունկցիոնալ արձագանքները և դրանց կապը կենտրոնական նյարդային համակարգի ակտիվության հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի զգայաշարժական և վեգետատիվ ցուցանիշների համատեղ գնահատումը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս գլխուղեղի աշխատանքը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված գործառույթների, այլ փոխկապակցված կարգավորիչ համակարգերի ամբողջության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել նեյրոֆիզիոլոգիական, հոգեֆիզիոլոգիական և ֆունկցիոնալ ախտորոշման տվյալներ՝ տարբեր ֆունկցիոնալ վիճակների առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Ուշադրություն է դարձվում նաև ֆիզիկական կամ մտավոր ծանրաբեռնվածության, հոգնածության և այլ գործոնների պայմաններում նյարդային համակարգի արձագանքների փոփոխություններին։ Տարբեր ցուցանիշների դինամիկ ուսումնասիրությունը կարող է հնարավորություն տալ գնահատելու կարգավորիչ համակարգերի կայունությունը, հարմարվողական հնարավորությունները և ֆունկցիոնալ լարվածության աստիճանը։ Կարևորվում է անհատական տարբերությունների հաշվառումը, քանի որ միևնույն ազդեցության նկատմամբ մարդկանց նյարդաֆիզիոլոգիական և վեգետատիվ արձագանքները կարող են տարբեր լինել։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է նյարդաֆիզիոլոգիայի, հոգեֆիզիոլոգիայի և ֆունկցիոնալ ախտորոշման մոտեցումները՝ նպաստելով գլխուղեղի գործունեության, զգայական ու շարժողական արձագանքների և ինքնավար կարգավորման փոխհարաբերությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է առողջապահության ոլորտում անձի վերաբերյալ գաղտնի տեղեկությունների քրեաիրավական պաշտպանության տեսական և կիրառական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բժշկական գործունեության, անձնական կյանքի անձեռնմխելիության և իրավական պատասխանատվության փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն տեղեկությունների իրավական բնույթի պարզաբանումն է, որոնք բուժօգնության դիմելու, առողջական վիճակի, ախտորոշման, հետազոտությունների, բուժման կամ բժշկական սպասարկման ընթացքում հայտնի են դառնում համապատասխան մասնագետներին և ենթակա են գաղտնիության պահպանման։ Քննվում են գաղտնի տեղեկատվության պաշտպանության իրավական հիմքերը, դրա պահպանման պարտականություն ունեցող անձանց շրջանակը, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում նման տեղեկությունների ապօրինի հավաքումը, օգտագործումը կամ հրապարակումը կարող է առաջացնել քրեական պատասխանատվություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հանցակազմի իրավաբանական հատկանիշների վերլուծությանը՝ իրավական պաշտպանության օբյեկտի, արարքի դրսևորման ձևերի, պատասխանատվության ենթակա սուբյեկտների և մեղքի առանձնահատկությունների տեսանկյունից։ Կարևորվում է քրեական պատասխանատվության և իրավական պաշտպանության այլ միջոցների՝ քաղաքացիաիրավական, վարչական ու կարգապահական պատասխանատվության սահմանազատումը, քանի որ գաղտնիության յուրաքանչյուր խախտում ինքնին պարտադիր չէ, որ ունենա քրեաիրավական բնույթ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև այն իրավաչափ բացառությունները, երբ առողջապահական տեղեկությունների փոխանցումը կարող է թույլատրվել օրենքով սահմանված հիմքերի առկայության դեպքում՝ հաշվի առնելով անձի իրավունքների և հանրային նշանակություն ունեցող շահերի հավասարակշռման անհրաժեշտությունը։ Ժամանակակից առողջապահության թվայնացման պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն են ստանում էլեկտրոնային բժշկական գրառումների, տեղեկատվական համակարգերի և տվյալների փոխանցման ընթացքում գաղտնիության ապահովման իրավական խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ներպետական իրավակարգավորումների և միջազգային իրավական չափանիշների փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով անձնական կյանքի, առողջապահական տվյալների և մասնագիտական գաղտնիքի պաշտպանության ընդհանուր սկզբունքները։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը բժշկական գաղտնիքի պահպանումը դիտարկում է որպես հիվանդի իրավունքների, բժշկական մասնագիտության նկատմամբ վստահության և անձնական կյանքի պաշտպանության կարևոր երաշխիք՝ միաժամանակ վերլուծելով այն սահմանները, որոնց դեպքում պետության քրեաիրավական միջամտությունը կարող է կիրառվել գաղտնիության առավել լուրջ խախտումների նկատմամբ։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ֆոտոռեֆրակտիվ միջավայրերում երկչափ և եռաչափ ֆոտոնային կառուցվածքների ինդուկցիայի համար նոր լազերային մեթոդների մշակմանը և հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես կարելի է լազերային ճառագայթման միջոցով վերահսկելիորեն ձևավորել նյութի բեկման ցուցիչի տարածական փոփոխություններ և այդ փոփոխությունների հիման վրա ստեղծել ֆոտոնային կառուցվածքներ, որոնք կարող են կառավարել լույսի տարածումը։ Ֆոտոռեֆրակտիվ նյութերի առանձնահատկությունն այն է, որ լուսային ազդեցության տակ դրանց օպտիկական հատկությունները կարող են փոխվել, ինչն էլ հնարավորություն է տալիս լույսի միջոցով գրանցել և վերարտադրել բարդ միկրո- և նանոկառուցվածքներ։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել լազերային ճառագայթի ինտենսիվության, բևեռացման, ալիքի երկարության, տարածական կառուցվածքի և ազդեցության տևողության ազդեցությունները ֆոտոռեֆրակտիվ միջավայրում առաջացող փոփոխությունների վրա։ Երկչափ կառուցվածքների դեպքում կարևոր է նյութի մակերեսին կամ որոշակի հարթությունում պարբերական կամ այլ ձևի օպտիկական կառուցվածքների ստացումը, մինչդեռ եռաչափ ֆոտոնային կառուցվածքների ձևավորումը պահանջում է լույսի տարածական բաշխման և նյութի ներսում լուսային ազդեցության առավել ճշգրիտ կառավարում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր լազերային տեխնիկաների կիրառումը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ստեղծվող կառուցվածքների տարածական ճշգրտությունը, կայունությունը և վերարտադրելիությունը։ Նման մոտեցումները կարող են ներառել ինտերֆերենցիոն լուսավորում, տարածականորեն ձևավորված լազերային ճառագայթներ և բազմափուլ գրանցման մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է նյութում ստանալ բարդ պարբերական կամ ոչ պարբերական օպտիկական կառուցվածքներ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել նաև ձևավորված ֆոտոնային կառուցվածքների օպտիկական հատկությունները՝ անդրադարձման, փոխանցման, դիֆրակցիայի, լույսի տեղայնացման և տարածման ուղղության վերահսկման տեսանկյունից։ Ֆոտոնային կառուցվածքների նկատմամբ հետաքրքրությունը պայմանավորված է նրանով, որ դրանց միջոցով հնարավոր է կառավարել էլեկտրամագնիսական ճառագայթման տարածումը և ստեղծել նոր օպտիկական ֆունկցիոնալ տարրեր։ Այդպիսի համակարգերը կարող են հեռանկարային լինել օպտիկական կապի, ֆոտոնիկայի, լազերային տեխնիկայի, օպտիկական տեղեկատվության մշակման և ինտեգրված օպտիկայի բնագավառներում։ Եռաչափ կառուցվածքների ստեղծման հնարավորությունը հատկապես կարևոր է, քանի որ այն ընդլայնում է նյութի ծավալում լույսի տարածման կառավարելու հնարավորությունները և կարող է հիմք հանդիսանալ ավելի բարդ ֆոտոնային սարքերի նախագծման համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը կայանում է լազերային ճառագայթման և ֆոտոռեֆրակտիվ նյութերի փոխազդեցության խորացված ուսումնասիրության, ինչպես նաև այդ փոխազդեցությունը ֆունկցիոնալ ֆոտոնային կառուցվածքների վերածելու մեթոդների մշակման մեջ։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել ֆոտոռեֆրակտիվ նյութերի կիրառական ներուժի ընդլայնմանը և նոր սերնդի օպտիկական տարրերի ստեղծմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել օպտիկայի, լազերային ֆիզիկայի, ֆոտոնիկայի, նյութագիտության և օպտիկական ինժեներիայի ոլորտներում աշխատող մասնագետներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է լազերային տեխնոլոգիաները, ֆոտոռեֆրակտիվ երևույթները և ֆոտոնային կառուցվածքների ֆիզիկան՝ նպատակ ունենալով մշակել նյութի օպտիկական հատկությունների տարածական կառավարման նոր մոտեցումներ և ստեղծել երկչափ ու եռաչափ ֆոտոնային համակարգերի ձևավորման արդյունավետ տեխնոլոգիական հիմք։

Այլ առարկաներ

Հանդիսանում է գիտամեթոդական և վերլուծական աշխատություն, որը նվիրված է բարձրագույն կրթության համակարգում իրականացվող Բոլոնիայի գործընթացի գաղափարական հիմքերին, բարեփոխումների ուղղություններին և ռազմավարական նշանակությանը։ Այն ներկայացնում է եվրոպական կրթական տարածքի ձևավորման նպատակները, բարձրագույն կրթության համակարգերի համադրելիության, շարժունակության և որակի ապահովման հիմնական սկզբունքները։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են կրթական աստիճանների (բակալավրիատ, մագիստրատուրա, դոկտորանտուրա) կառուցվածքային փոփոխությունները, կրեդիտային համակարգի ներդրումը, ուսանողների և դասախոսների շարժունակության խթանման մեխանիզմները, ինչպես նաև որակի ապահովման և գնահատման չափանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված Հայաստանի բարձրագույն կրթության համակարգի ինտեգրման գործընթացներին եվրոպական կրթական տարածք, կրթական քաղաքականության բարեփոխումներին և համալսարանների ինստիտուցիոնալ զարգացման խնդիրներին։ Ներառված են նաև ռազմավարական մոտեցումներ կրթության մրցունակության բարձրացման, աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխանեցման և կրթական ծառայությունների արդիականացման ուղղությամբ։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, դասախոսների, կրթական քաղաքականության մշակողների և կրթության կառավարման ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով Բոլոնիայի գործընթացի էության և կիրառական նշանակության խորքային ընկալմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը ներկայացնում է Զեյթունի հայ բնակչության կյանքը, նրանց հասարակական կազմակերպվածությունը, ինչպես նաև արտաքին վտանգների և պայքարների պատմությունը։ Հիմնական բովանդակությունը․ Զեյթունի պատմական նկարագիրը Քաղաքի/գավառի ծագում, բնակչություն և տեղաբաշխում։ Հայ բնակչության կյանքը Սոցիալական կառուցվածք, կենցաղ, ավանդույթներ և համայնքային կազմակերպվածություն։ Պայքարներ և դիմադրություն Զեյթունի հայերի ինքնապաշտպանական կռիվները օտար իշխանությունների դեմ։ Ազգային-ազատագրական շարժման տարրեր Ժողովրդի դիմադրական ոգին և ազատության ձգտումը։ Պատմական վկայություններ Հեղինակը ներկայացնում է իրադարձությունները որպես կարևոր հիշողություն և փաստագրություն։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր եկեղեցական, աստվածաբան և մտավորական Հովհան Իմաստասեր Օձնեցու կյանքի, հոգևոր գործունեության և հայ եկեղեցական մտքի զարգացման գործում ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են նրա ապրած ժամանակաշրջանի պատմաքաղաքական և կրոնական պայմանները՝ հնարավորություն տալով հասկանալ այն միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են նրա աստվածաբանական հայացքներն ու եկեղեցական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում նրա՝ Հայոց կաթողիկոսի պաշտոնում ծավալած գործունեությանը, եկեղեցական կառավարման ամրապնդմանն ուղղված քայլերին և Հայոց եկեղեցու ներքին կազմակերպման խնդիրներին։ Քննության են առնվում եկեղեցական կարգապահության, ծիսական կյանքի, դավանաբանական սկզբունքների և հոգևորականության գործունեության կարգավորման հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում է նրա մասնակցությունը ժամանակաշրջանի դավանական բանավեճերին և Հայոց եկեղեցու աստվածաբանական դիրքորոշումների հիմնավորմանն ու պաշտպանությանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քրիստոնեական տարբեր եկեղեցիների և դավանական ուղղությունների միջև գոյություն ունեցող հարաբերություններին՝ ցույց տալով, թե քաղաքական և կրոնական բարդ պայմաններում ինչ նշանակություն ուներ եկեղեցական ինքնուրույնության պահպանումը։ Ուսումնասիրվում է նրա գրական և աստվածաբանական ժառանգությունը, մեկնողական ու դավանաբանական մտածողությունը և եկեղեցական իրավունքի զարգացման գործում ունեցած ներդրումը։ Առանձին նշանակություն է տրվում կանոնական նյութերի համակարգմանն ու եկեղեցական կանոնների կիրառմանը, որոնք կարևոր դեր էին կատարում ոչ միայն հոգևոր կյանքի, այլև միջնադարյան հայ հասարակության մի շարք հարաբերությունների կարգավորման գործում։ Նրա գործունեությունը դիտարկվում է նաև կրթական և մշակութային տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով հոգևոր գիտելիքի տարածման, գրավոր մշակույթի պահպանման և եկեղեցական մտավոր ավանդույթի զարգացման նշանակությունը։ Քննության են առնվում նրա աշխատություններում արտահայտված գաղափարները մարդու բարոյական վարքի, հավատքի, եկեղեցու առաքելության և քրիստոնեական համայնքի կազմակերպման վերաբերյալ։ Կարևորվում է նաև եկեղեցական ու աշխարհիկ իշխանությունների փոխհարաբերությունների խնդիրը և այն քաղաքական միջավայրը, որտեղ Հայոց եկեղեցին ստիպված էր պահպանել իր կառույցներն ու ինքնությունը։ Պատմական աղբյուրների և մատենագրական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել հոգևոր առաջնորդի կենսագրության հիմնական փուլերը և գնահատել նրա գործունեության ազդեցությունը հետագա դարերի հայ եկեղեցական կյանքի վրա։ Նրա կերպարը ներկայացվում է որպես եկեղեցական առաջնորդի և գիտնական-մտավորականի համադրություն, որի գործունեությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջնադարյան հայկական աստվածաբանական և իրավական մտքի պատմության մեջ։ Աշխատությունը նպաստում է նաև VIII դարի Հայաստանի կրոնական, մշակութային և հասարակական կյանքի առավել ամբողջական ընկալմանը՝ անհատի գործունեությունը դիտարկելով ժամանակաշրջանի լայն պատմական գործընթացների համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայոց եկեղեցու պատմության, միջնադարյան Հայաստանի պատմության, աստվածաբանության, եկեղեցական իրավունքի, հայ միջնադարյան մատենագրության և հայագիտության խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, հոգևորականների, դասախոսների և ուսանողների համար։