Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1984, Май, №5)

Տեխնոլոգիա

Միկրոէլեկտրոնիկայի և էլեկտրոնային ճարտարագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անալոգային ինտեգրալային սխեմաների հուսալիության բարձրացման միջոցների մշակմանը և դրանց արդյունավետության ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում ինտեգրալային սխեմաների աշխատանքի կայունության վրա ազդող հիմնական գործոնները, տարրերի էլեկտրական բնութագրերի փոփոխությունները և շահագործման տարբեր պայմաններում առաջացող հնարավոր խափանումների պատճառները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմաստիճանային ազդեցություններին, սնուցման լարման տատանումներին, տեխնոլոգիական շեղումներին և էլեկտրոնային բաղադրիչների ծերացման գործընթացներին։ Վերլուծվում են սխեմաների կառուցվածքային կատարելագործման, պաշտպանական միջոցների կիրառման, պարամետրերի կայունացման և խափանումների հավանականության նվազեցման մեթոդները։ Քննարկվում են նաև հուսալիության գնահատման չափանիշները, մաթեմատիկական մոդելավորման, համակարգչային նմանակման և փորձարարական ստուգման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու անալոգային ինտեգրալային սխեմաների աշխատանքային բնութագրերի պահպանման, ծառայության տևողության երկարացման և շահագործման հուսալիության բարձրացմանն ուղղված տեխնիկական լուծումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի, սխեմատեխնիկայի, կիսահաղորդչային սարքերի և էլեկտրոնային համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կենսաբանություն

Կենսաբանական թաղանթները բջջի և նրա օրգանելների սահմանազատող, ընտրողաբար թափանցելի կառուցվածքներ են, որոնք ապահովում են բջջի ներքին միջավայրի կայունությունը և նրա փոխազդեցությունը արտաքին միջավայրի հետ։ Դրանց հիմնական բաղադրիչը լիպիդային երկշերտն է, որը կազմված է ֆոսֆոլիպիդներից, որոնց հիդրոֆիլ գլուխները ուղղված են դեպի ջրային միջավայր, իսկ հիդրոֆոբ պոչերը՝ դեպի ներս՝ ձևավորելով պաշտպանիչ շերտ։ Այս կառուցվածքի մեջ տեղակայված են նաև սպիտակուցներ, որոնք կարող են լինել տրանսպորտային, ռեցեպտորային կամ կառուցվածքային և ապահովում են նյութերի տեղափոխումը, ազդանշանների ընկալումը և բջջային կապը։ Կենսաբանական թաղանթները կատարում են ընտրողական թափանցելիության ֆունկցիա՝ թույլ տալով որոշ նյութերի անցումը բջջի ներս կամ դուրս և արգելելով մյուսների մուտքը, ինչը կարևոր է նյութափոխանակության և հոմեոստազի պահպանման համար։ Դրանք նաև մասնակցում են էներգետիկ գործընթացներին, օրինակ՝ միտոքոնդրիաների և քլորոպլաստների թաղանթներում տեղի ունեցող ռեակցիաներին, որոնք կապված են ATP-ի սինթեզի հետ։ Բացի այդ, թաղանթները կարևոր դեր ունեն բջիջների միջև հաղորդակցման մեջ՝ ապահովելով ազդանշանների փոխանցում և բջջային ճանաչում։ Ընդհանուր առմամբ, կենսաբանական թաղանթները բջջի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ հիմքերից են, որոնք ապահովում են կյանքի համար անհրաժեշտ կարգավորված գործընթացների իրականացումը։

Տնտեսագիտություն

Նվիրված է տնտեսական գործընթացների ուսումնասիրման և մոդելավորման մաթեմատիկական մեթոդների խորացված կիրառությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, մաթեմատիկական տնտեսագիտության, ֆինանսների և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու հետազոտողների համար, գրքում ներկայացվում են տնտեսագիտական վերլուծության առաջադեմ մաթեմատիկական գործիքներ՝ օպտիմալացման մեթոդներ, գծային և ոչ գծային ծրագրավորում, դինամիկ համակարգերի մոդելավորում և տնտեսական գործընթացների կանխատեսման մեթոդներ, բացատրվում է տնտեսական ցուցանիշների միջև կապերի մաթեմատիկական ձևակերպումը և դրանց կիրառումը կառավարչական որոշումների կայացման մեջ, մանրամասն քննարկվում են բազմագործոն վերլուծության, հավանականության տեսության և վիճակագրական մեթոդների կիրառությունները տնտեսական համակարգերի ուսումնասիրության համար, աշխատությունը անդրադառնում է նաև տնտեսական մոդելների կառուցման սկզբունքներին՝ պահանջարկի և առաջարկի մոդելներ, արտադրական ֆունկցիաներ և ռեսուրսների բաշխման օպտիմալ լուծումներ, ներկայացվում են հաշվարկային ալգորիթմներ և դրանց կիրառման օրինակներ իրական տնտեսական խնդիրներում, ինչպես նաև արդյունքների մեկնաբանման և վերլուծական եզրակացությունների ձևավորման մեթոդաբանությունը, գրքում ընդգծվում է մաթեմատիկական մեթոդների դերը ժամանակակից տնտեսագիտության գիտական հիմնավորման, կանխատեսման և արդյունավետ կառավարման ապահովման գործում, աշխատությունը համադրում է տեսական մաթեմատիկական հիմքերը և կիրառական տնտեսական վերլուծությունը՝ ձևավորելով տնտեսական գործընթացների քանակական ուսումնասիրության ամբողջական համակարգ։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ալյումինային հակաշփական համաձուլվածքների ձուլման տեխնոլոգիայի մշակմանը, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքի, մեխանիկական և շահագործական հատկությունների ձևավորման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը այնպիսի տեխնոլոգիական մոտեցումների մշակումն է, որոնք հնարավորություն կտան ստանալ պահանջվող կառուցվածքով և բարձր эксплуатаացիոն ցուցանիշներով ալյումինային համաձուլվածքներ, որոնք կարող են կիրառվել շփման և մաշվածության ենթարկվող մեքենաների ու մեխանիզմների հանգույցներում։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում ձուլման գործընթացի հիմնական պարամետրերի ուսումնասիրմանը, քանի որ հալված մետաղի ջերմաստիճանը, սառեցման արագությունը, ձուլման պայմանները, բաղադրության առանձնահատկությունները և հետագա ջերմային մշակումը կարող են էապես ազդել ձևավորվող մետաղական կառուցվածքի և վերջնական հատկությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համաձուլվածքի կառուցվածքային բաղադրիչների ձևավորմանը, հատիկայնությանը, փուլերի բաշխվածությանը և դրանց փոխազդեցությանը, քանի որ միկրոկառուցվածքի առանձնահատկությունները անմիջականորեն կապված են նյութի ամրության, կարծրության, մաշակայունության, շփման գործակցի և այլ շահագործական բնութագրերի հետ։ Հակաշփական նյութերի դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի այնպիսի կառուցվածքի ստացումը, որը կարող է նվազեցնել շփման հետևանքով առաջացող կորուստները և ապահովել դետալների երկարատև ու հուսալի աշխատանքը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել նյութի քիմիական բաղադրությունը, ձուլման տեխնոլոգիական պայմանները և ստացված կառուցվածքային փոփոխությունները՝ պարզելու համար դրանց ազդեցությունը համաձուլվածքի մեխանիկական ու հակաշփական հատկությունների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալացումը՝ հնարավոր դարձնելով թերությունների նվազեցումը, կառուցվածքի միատարրության բարձրացումը և անհրաժեշտ շահագործական հատկությունների ապահովումը։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ մեքենաշինության, ավտոմոբիլային և արդյունաբերական սարքավորումների արտադրության, ինչպես նաև տարբեր շփվող հանգույցների համար նախատեսված դետալների պատրաստման ոլորտներում։ Աշխատանքի գիտական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն ուսումնասիրում է «ձուլման տեխնոլոգիա–կառուցվածք–հատկություններ» փոխկապակցված համակարգը՝ հնարավորություն տալով հասկանալ, թե արտադրական պայմանների փոփոխությունն ինչպես է անդրադառնում նյութի ներքին կառուցվածքի և վերջնական շահագործական բնութագրերի վրա։ Գործնական առումով հետազոտությունը կարող է նպաստել ավելի արդյունավետ և մաշակայուն ալյումինային համաձուլվածքների ստացմանը, ձուլման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործմանը և մեքենաշինական դետալների ծառայության ժամկետի երկարացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համատեղում է մետալուրգիայի, նյութագիտության և տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությունը՝ նպատակ ունենալով մշակել ալյումինային հակաշփական համաձուլվածքների ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիա և բացահայտել դրանց կառուցվածքի ու հատկությունների ձևավորման հիմնական գործոնները։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է β-ալանինի N-տեղակալված ածանցյալների, դրանց լիթիումական աղերի և խոլինային էսթերների սինթեզի, քիմիական առանձնահատկությունների և կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ամինաթթուների ածանցյալների ստացման տեսական հիմունքները, օրգանական սինթեզի համապատասխան մեթոդները և ստացվող միացությունների կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունը դրանց ֆիզիկաքիմիական ու կենսաբանական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում β-ալանինի մոլեկուլում ազոտի ատոմի հետ կապված տեղակալիչների բնույթին, դրանց փոփոխման հնարավորություններին և նոր միացությունների ստացման քիմիական օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրվում են լիթիումական աղերի և խոլինային էսթերների առաջացման առանձնահատկությունները, դրանց կառուցվածքի հաստատման, մաքրության գնահատման և ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի որոշման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում սինթեզված նյութերի կենսաբանական ակտիվության սպեկտրի հետազոտությանը, հնարավոր դեղաբանական ազդեցությունների բացահայտմանը և կառուցվածք–ակտիվություն փոխկապակցվածությունների վերլուծությանը։ Կարևորվում են տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի ազդեցությունը միացությունների կենսաբանական հատկությունների, լուծելիության, կայունության և կենսաբանական համակարգերի հետ փոխազդեցության վրա։ Դիտարկվում են կենսաբանական ակտիվության համեմատական գնահատման, փորձարարական արդյունքների համակարգման և առավել հեռանկարային քիմիական կառուցվածքների առանձնացման հնարավորությունները։ Հետազոտության թեման նշանակություն ունի կենսաօրգանական քիմիայի, դեղագործական քիմիայի և նոր կենսաակտիվ նյութերի որոնման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիկոսների, կենսաքիմիկոսների, դեղագործական քիմիայի մասնագետների, դեղաբանների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մշակույթ

Այս գիրքը ներկայացնում է հայկական մանրանկարչության հարուստ և բազմաշերտ ավանդույթը՝ սկսած միջնադարից մինչև ուշ շրջաններ՝ ընդգծելով դրա գեղարվեստական, հոգևոր և մշակութային նշանակությունը։ Այն ուսումնասիրում է ձեռագիր մատյանների զարդարանքները, պատկերագրական համակարգը, գունային լուծումները և կոմպոզիցիոն առանձնահատկությունները, որոնք բնորոշ են հայկական մանրանկարչական դպրոցներին։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր կենտրոններին՝ ինչպես Անիի, Կիլիկիայի, Վասպուրականի և այլ գեղարվեստական դպրոցներին, որոնք յուրահատուկ կերպով զարգացրել են մանրանկարչության ոճը։ Հեղինակը վերլուծում է նաև եկեղեցական և աստվածաբանական թեմաների պատկերումը, ձեռագրերի պատրաստման տեխնիկան, ինչպես նաև արվեստի և գրավոր մշակույթի փոխկապակցվածությունը։ Նյութը հարստացված է օրինակներով և արվեստագիտական մեկնաբանություններով, որոնք օգնում են խորությամբ հասկանալ հայկական միջնադարյան արվեստի ինքնատիպությունը և համաշխարհային մշակույթի մեջ նրա տեղը։ Գիրքը արժեքավոր է արվեստաբանների, պատմաբանների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ։