Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1984, Февраль, №2)

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է մանկավարժության մեջ դիագնոստիկայի տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով կրթական գործընթացում գնահատման, վերլուծության և կանխատեսման նշանակությունը։ Վերլուծվում են մանկավարժական ախտորոշման հիմնական հասկացությունները, սկզբունքները, մեթոդները և գործիքները, ինչպես նաև դրանց կիրառման առանձնահատկությունները սովորողների գիտելիքների, կարողությունների, անհատական առանձնահատկությունների և զարգացման մակարդակի գնահատման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունում քննարկվում է դիագնոստիկայի դերը ուսուցման արդյունավետության բարձրացման, անհատականացված կրթական մոտեցումների ձևավորման և մանկավարժական որոշումների հիմնավորման գործում։ Ներկայացվում են ժամանակակից մեթոդաբանական մոտեցումներ, հետազոտական մեթոդներ և գնահատման համակարգեր, որոնք նպաստում են կրթական գործընթացի կատարելագործմանը և սովորողների զարգացման առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը։

Աշխարհագրություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է աղետի գոտու բնակչության միգրացիոն շարժերի աշխարհագրական վերլուծությանը՝ դիտարկելով բնակչության տեղաշարժերի տարածական և ժամանակային առանձնահատկությունները, դրանց պատճառահետևանքային կապերը և սոցիալ-տնտեսական ազդեցությունները։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ բնական և տեխնածին աղետների հետևանքով ձևավորված բնակչության տեղաշարժերը պայմանավորված են ինչպես բնակելի միջավայրի կորստով և անվտանգության ռիսկերով, այնպես էլ զբաղվածության, ենթակառուցվածքների և կենսապայմանների խաթարմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միգրացիոն հոսքերի ուղղություններին՝ ներքին տեղաշարժ դեպի քաղաքային կենտրոններ, հարակից շրջաններ կամ արտագաղթ, ինչպես նաև դրանց տարածքային անհավասար բաշխմանը։ Աշխատությունում կիրառվում են աշխարհագրական վերլուծության մեթոդներ՝ քարտեզագրում, տարածական մոդելավորում և դինամիկայի համեմատական ուսումնասիրություն, որոնք թույլ են տալիս բացահայտել միգրացիոն գործընթացների օրինաչափությունները։ Միաժամանակ քննարկվում են սոցիալական ադապտացիայի խնդիրները, բնակչության վերաբնակեցման պետական քաղաքականության արդյունավետությունը և երկարաժամկետ ժողովրդագրական հետևանքները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ աղետի գոտու միգրացիոն շարժերը բարդ բազմագործոն գործընթաց են, որոնք պահանջում են համակողմանի աշխարհագրական և սոցիալ-տնտեսական վերլուծություն՝ արդյունավետ տարածքային կառավարման և վերականգնման քաղաքականությունների մշակման համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է միգրացիոն գործընթացների ուսումնասիրության, դրանց զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման և մոդելավորման տեսական, մեթոդաբանական ու կիրառական հիմնախնդիրներին՝ սահմանադրականության սկզբունքների և Հայաստանի Հանրապետության հասարակական-քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում են բնակչության տեղաշարժերի պատճառներն ու հետևանքները, միգրացիոն հոսքերի ձևավորման և փոփոխության գործոնները, ինչպես նաև միգրացիոն քաղաքականության և սահմանադրաիրավական կարգավորման փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրականության հասկացությանը, իրավական պետության սկզբունքներին, մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների պաշտպանությանը, ինչպես նաև բնակչության ազատ տեղաշարժի, բնակության վայրի ընտրության և պետության կողմից քաղաքացիների իրավունքների ապահովման սահմանադրական երաշխիքներին։ Ուսումնասիրվում են միգրացիայի հիմնական տեսակները՝ արտաքին և ներքին, ժամանակավոր և մշտական, աշխատանքային, կրթական, ընտանեկան և հարկադիր տեղաշարժերը՝ դրանց առաջացման սոցիալական, տնտեսական, ժողովրդագրական ու քաղաքական նախադրյալների տեսանկյունից։ Կարևորվում է Հայաստանի Հանրապետությունում միգրացիոն գործընթացների պատմական զարգացումը, անկախությունից հետո բնակչության տեղաշարժերի առանձնահատկությունները, արտագաղթի և ներգաղթի միտումները, աշխատանքային միգրացիայի դերը և բնակչության տարածքային բաշխման փոփոխությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են միգրացիոն գործընթացների վրա ազդող գործոնները, մասնավորապես՝ զբաղվածության հնարավորությունները, բնակչության եկամուտները, կենսամակարդակը, կրթական և մասնագիտական զարգացման պայմանները, անվտանգային միջավայրը, ժողովրդագրական կառուցվածքը և սոցիալական ենթակառուցվածքների հասանելիությունը։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում միգրացիոն հոսքերի քանակական գնահատման և կանխատեսման մեթոդները, վիճակագրական տվյալների մշակումը, ժողովրդագրական ցուցանիշների վերլուծությունը և մաթեմատիկական ու տնտեսաչափական մոդելների կիրառման հնարավորությունները։ Քննարկվում են միգրացիոն գործընթացների մոդելավորման համակարգային մոտեցումները, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտման մեթոդները, տարբեր գործոնների փոխազդեցության գնահատումը և հնարավոր զարգացման սցենարների կառուցման սկզբունքները։ Կարևորվում է մոդելավորման միջոցով միգրացիոն քաղաքականության տարբեր միջոցառումների հնարավոր հետևանքների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով բնակչության թվաքանակի, աշխատուժի կառուցվածքի, տարածաշրջանային զարգացման և սոցիալական համակարգերի վրա դրանց ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում սահմանադրական կարգավորման և միգրացիոն քաղաքականության փոխկապակցվածությանը, պետության իրավական պարտավորություններին, քաղաքացիների և օտարերկրացիների իրավական կարգավիճակին, ինչպես նաև միջազգային իրավունքի նորմերի և ներպետական օրենսդրության հարաբերակցությանը։ Անդրադարձ է կատարվում մարդու իրավունքների պաշտպանության, խտրականության բացառման, իրավական որոշակիության, համաչափության և պետական կառավարման հաշվետվողականության սկզբունքների նշանակությանը միգրացիոն գործընթացների կարգավորման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միգրացիայի սոցիալ-տնտեսական հետևանքների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ աշխատաշուկայի փոփոխությունները, մարդկային կապիտալի տեղաշարժը, մասնագիտական ներուժի կորուստների և ձեռքբերումների հնարավոր ազդեցությունները, դրամական փոխանցումների տնտեսական նշանակությունը և ընտանիքների սոցիալական կառուցվածքի փոփոխությունները։ Դիտարկվում են նաև միգրացիայի ժողովրդագրական հետևանքները՝ բնակչության տարիքային կազմի, ծնելիության, բնակավայրերի զարգացման և տարածաշրջանային անհամաչափությունների համատեքստում։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով առանձնահատուկ ուշադրության կարող են արժանանալ սահմանամերձ և գյուղական բնակավայրերից բնակչության արտահոսքի, մայրաքաղաքի և մարզերի միջև ներքին տեղաշարժերի, ինչպես նաև վերադարձի միգրացիայի և վերաինտեգրման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են միգրանտների սոցիալական պաշտպանության, կրթության, առողջապահության և աշխատանքի իրավունքների ապահովման, ինչպես նաև պետական ծառայություններից օգտվելու իրավական ու կազմակերպական պայմանները։ Կարևորվում է պետական մարմինների, տեղական ինքնակառավարման համակարգի, միջազգային կազմակերպությունների և քաղաքացիական հասարակության համագործակցությունը միգրացիոն քաղաքականության մշակման և իրականացման գործընթացում։ Աշխատության շրջանակներում կարող են ուսումնասիրվել միգրացիոն տվյալների հավաքագրման և համակարգման խնդիրները, տեղեկատվական բազաների կատարելագործման հնարավորությունները, պաշտոնական վիճակագրության սահմանափակումները և հետազոտական արդյունքների արժանահավատության ապահովման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միգրացիոն գործընթացների կանխատեսման անորոշություններին, մոդելների կիրառելիության սահմաններին և սոցիալ-տնտեսական ու քաղաքական փոփոխությունների պայմաններում դրանց վերանայման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության տեսական հիմքում կարող են դիտարկվել միգրացիայի դասական և ժամանակակից տեսությունները, բնակչության շարժունակության տնտեսական մոդելները, համակարգային վերլուծության մեթոդները, սահմանադրական իրավունքի հայեցակարգերը և պետական քաղաքականության գնահատման մոտեցումները։ Կարևորվում է միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ տարբեր պետություններում միգրացիոն գործընթացների կառավարման, իրավական կարգավորման և կանխատեսման մեխանիզմների առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական վերլուծությունը սահմանադրաիրավական ուսումնասիրության հետ՝ միգրացիոն քաղաքականության մշակման համար համալիր գիտական հիմքեր ձևավորելու նպատակով։ Հետազոտությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետությունում միգրացիոն գործընթացների գնահատման մեթոդաբանության զարգացմանը, բնակչության շարժունակության օրինաչափությունների բացահայտմանը, մարդու իրավունքների վրա հիմնված պետական քաղաքականության ուսումնասիրությանը և ժողովրդագրական ու սոցիալ-տնտեսական զարգացման ռազմավարությունների հիմնավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ժողովրդագիրների, տնտեսագետների, իրավաբանների, քաղաքագետների, սոցիոլոգների, միգրացիոն քաղաքականության մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և Հայաստանի միգրացիոն գործընթացների ու սահմանադրականության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Ֆինանսատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ռուսական ռուբլու՝ միջազգային արժութային համակարգում ինտեգրման հնարավորությունների, նախադրյալների և զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում միջազգային արժութային համակարգի կառուցվածքը, գործունեության հիմնական սկզբունքները, համաշխարհային պահուստային արժույթների դերը և ազգային արժույթների միջազգային կիրառության ընդլայնման տնտեսական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռուսական ռուբլու դիրքին միջազգային ֆինանսական հարաբերություններում, արտաքին առևտրային հաշվարկներում դրա օգտագործման հնարավորություններին, փոխարժեքի կայունությանը և արժութային քաղաքականության առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են Ռուսաստանի տնտեսության զարգացման, ֆինանսական շուկաների խորության, դրամավարկային քաղաքականության, միջազգային առևտրային կապերի և կապիտալի շարժի ազդեցությունները ռուբլու միջազգային նշանակության ձևավորման վրա։ Քննարկվում են նաև արժութային ինտեգրման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ խոչընդոտները, միջազգային ֆինանսական սահմանափակումների ազդեցությունը, արժութային ռիսկերը և ֆինանսական ենթակառուցվածքների զարգացման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են տարածաշրջանային տնտեսական միավորումների շրջանակներում ազգային արժույթներով հաշվարկների ընդլայնման, միջպետական վճարային համակարգերի զարգացման և միջազգային արժութային համագործակցության հնարավոր ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում համաշխարհային արժութային համակարգի բազմաբևեռացման միտումներին, հիմնական միջազգային արժույթների հետ ռուբլու փոխհարաբերություններին և դրա միջազգային կիրառության հնարավոր տնտեսական հետևանքներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային ֆինանսների, դրամավարկային քաղաքականության, արժութային հարաբերությունների, համաշխարհային տնտեսության և տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրման հիմնախնդիրներն ուսումնասիրող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է միկրոավտոբուսների տրանսմիսիոն համակարգերի հուսալիության գնահատման և բարելավման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են տրանսմիսիայի կառուցվածքային տարրերի աշխատանքի առանձնահատկությունները, շահագործման ընթացքում առաջացող մաշվածության, խափանումների և տեխնիկական վիճակի փոփոխության պատճառները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են հուսալիության տեսության մեթոդները, տեխնիկական ախտորոշման մոտեցումները, հաշվարկային և փորձարարական գնահատման եղանակները, որոնք հնարավորություն են տալիս կանխատեսել համակարգի աշխատանքային ռեսուրսը և բարձրացնել շահագործման արդյունավետությունը։ Քննարկվում են տրանսմիսիայի կառուցվածքային կատարելագործման, սպասարկման գործընթացների օպտիմալացման, նյութերի ընտրության և տեխնիկական սպասարկման կազմակերպման միջոցով հուսալիության բարձրացման ուղիները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ավտոմոբիլային տրանսպորտի անվտանգության, շահագործման ծախսերի նվազեցման և տրանսպորտային միջոցների երկարակեցության ապահովման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով ավտոմոբիլային ինժեներների, մեխանիկների, նախագծողների և տրանսպորտային ոլորտի հետազոտողների համար։

Կենսաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է ԴՆԹ-հիմքով կենսասենսորների աշխատանքի վրա տարբեր տեսակի աղմուկների ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ քիմիական և կենսաբանական խանգարումների աղբյուրները։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են արտաքին ազդակները՝ օրինակ՝ ջերմային տատանումները, էլեկտրական աղմուկը կամ մոլեկուլային միջավայրի անկայունությունները, ազդում կենսասենսորի զգայունության, ճշտության և ազդանշան-աղմուկ հարաբերակցության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չափման համակարգերի մոդելավորմանը և վիճակագրական մշակմանը, որոնք թույլ են տալիս տարբերակել օգտակար կենսաբանական ազդանշանը պատահական խանգարումներից։ Աշխատությունը նաև ընդգրկում է ԴՆԹ-սենսորների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մոլեկուլային ճանաչման մեխանիզմները և դրանց կայունության ապահովման մոտեցումները՝ առաջարկելով մեթոդներ՝ բարձրացնելու սարքերի հուսալիությունը բարդ միջավայրերում։