Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Հայոց մեծ եղեռնի արտացոլումը 1915-1916 թվականների արևելահայ պարբերական մամուլում
Այս թեման ուսումնասիրում է 1915–1916 թվականների արևելահայ պարբերական մամուլի անդրադարձը Հայոց մեծ եղեռնին՝ բացահայտելով, թե ինչպես են ժամանակակից լրատվամիջոցները արձագանքել Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցող զանգվածային բռնություններին, տեղահանություններին և կոտորածներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են այն պարբերականները, որոնք գործել են Ռուսական կայսրության տարածքում՝ մասնավորապես Կովկասում, և որոնք դարձել էին տեղեկատվության, վկայությունների և քաղաքական մեկնաբանությունների հիմնական աղբյուրներ հայ հասարակության համար։ Մամուլի նյութերը ներկայացնում են ինչպես փաստագրական հաղորդումներ, այնպես էլ խմբագրական մեկնաբանություններ, որոնք նպատակ ունեին ոչ միայն տեղեկացնել իրադարձությունների մասին, այլ նաև ձևավորել հանրային կարծիք, բարձրացնել ազգային ինքնագիտակցությունը և միջազգային ուշադրություն հրավիրել տեղի ունեցող ողբերգության վրա։ Այս հրապարակումներում հաճախ օգտագործվում են ականատեսների վկայություններ, փախստականների պատմություններ և դիվանագիտական տեղեկություններ, որոնք միասին ստեղծում են ժամանակի իրադարձությունների բազմաշերտ պատկեր։ Միևնույն ժամանակ մամուլը հանդես է գալիս որպես գաղափարական հարթակ, որտեղ ձևավորվում են ցավի, կորստի և դիմադրության խոսույթներ՝ միախառնված քաղաքական կոչերի և հումանիտար պահանջների հետ։ Վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ արևելահայ մամուլը կարևոր դեր է խաղացել ինչպես իրադարձությունների փաստագրման, այնպես էլ ազգային հիշողության ձևավորման գործընթացում՝ դառնալով հետագա պատմական գիտակցության և ցեղասպանության հիշողության պահպանման կարևոր աղբյուր։
Updated: 2026-08-26
History
Ուշիի Սուրբ Սարգիս վանքը
Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի պատմական Ուշի բնակավայրի մերձակայքում գտնվող Սուրբ Սարգիս վանական համալիրին՝ ներկայացնելով հուշարձանի պատմական, ճարտարապետական և հոգևոր նշանակությունը։ Վանքը հայկական միջնադարյան հոգևոր ու մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչներից է և հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես կրոնական պատմության, այնպես էլ եկեղեցաշինության ու ճարտարապետական արվեստի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Հուշարձանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու վանական համալիրների կառուցվածքային առանձնահատկություններին, եկեղեցական կառույցների գեղարվեստական ձևավորմանը, շինարարական ավանդույթներին և միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր կենտրոնների դերին հասարակական կյանքում։ Սուրբ Սարգիս վանքի պատմամշակութային արժեքը կապված է նաև նրա՝ որպես ուխտատեղի և հոգևոր հիշողության վայրի նշանակության հետ։ Նման հուշարձանների ուսումնասիրությունը նպաստում է Հայաստանի պատմական բնակավայրերի, կրոնական կենտրոնների և ճարտարապետական ժառանգության ճանաչմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայ միջնադարյան պատմությամբ, ճարտարապետությամբ, եկեղեցագիտությամբ և մշակութային ժառանգության պահպանությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների, ինչպես նաև Հայաստանի պատմական ու հոգևոր հուշարձաններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-31
Other Subjects
Հայկական ՍՍՀ գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գրքափոխանակության ֆոնդերից առաջարկվող գրականության համահավաք ցանկ
Հրատարակությունը համահավաք մատենագիտական ցանկ է, որը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գրքափոխանակության ֆոնդերում առկա և այլ գրադարաններին առաջարկվող գրականության վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը։ Ցանկի հիմնական նպատակն է նպաստել գրադարանային հավաքածուների արդյունավետ օգտագործմանը, գրականության վերաբաշխմանը և տարբեր գրադարանների միջև գրքափոխանակության կազմակերպմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանային ֆոնդերում առկա գրականության հաշվառմանը, կրկնօրինակների և տվյալ գրադարանի համար ոչ անհրաժեշտ հրատարակությունների հայտնաբերմանը, ինչպես նաև դրանց նպատակային փոխանցման հնարավորություններին։ Ներկայացվող նյութերը կարող են ընդգրկել գիտական, ուսումնական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և այլ բնույթի հրատարակություններ՝ դասակարգված ըստ համապատասխան մատենագիտական սկզբունքների։ Կարևորվում են գրքերի հեղինակների, վերնագրերի, հրատարակության վայրի և տարեթվի, ինչպես նաև գրականության նույնականացման համար անհրաժեշտ այլ տվյալների ճշգրիտ ներկայացումը։ Համահավաք ցանկի կազմումը հնարավորություն է տալիս միավորելու տարբեր գրադարանային համակարգերի առաջարկները, պարզեցնելու անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումը և ընդլայնելու գրադարանների համագործակցության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրքափոխանակության դերին գրադարանային ֆոնդերի համալրման, հավաքածուների կառուցվածքի կատարելագործման և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջմունքների բավարարման գործում։ Նման հրատարակությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև գրադարանային ռեսուրսների խնայողաբար օգտագործման, գրականության շրջանառության ակտիվացման և մատենագիտական տեղեկատվության հասանելիության ապահովման տեսանկյունից։ Ցանկը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ գրադարանային համակարգի կազմակերպման, կենտրոնացված գրադարանային սպասարկման և խորհրդային ժամանակաշրջանի գրքափոխանակության գործելակերպի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է գրադարանավարների, մատենագետների, գրադարանային ֆոնդերի համալրման մասնագետների, գրադարանագիտության հետազոտողների և գրադարանային գործի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-15
Religion
Խրիմյան Հայրիկ
Խրիմյան Հայրիկը հայ ժողովրդի ամենասիրելի հոգևոր և ազգային առաջնորդներից մեկն էր, որը մեծ դեր է ունեցել հայ ժողովրդի ազգային ինքնագիտակցության պահպանման և ազատագրական պայքարի զարգացման գործում։ Նրա իրական անունը Մկրտիչ Խրիմյան էր, և նա ծնվել է Վանում։ Դեռ երիտասարդ տարիներից նա հետաքրքրվում էր կրթությամբ, գրականությամբ և եկեղեցական գործունեությամբ, իսկ հետագայում ձեռնադրվեց հոգևորական։ Խրիմյան Հայրիկը հայտնի դարձավ ոչ միայն որպես եկեղեցական առաջնորդ, այլև որպես ժողովրդի իրավունքների պաշտպան և ազգային գործիչ։ Նա մեծ ուշադրություն էր դարձնում հայ ժողովրդի կրթությանը, մշակույթի պահպանմանը և ազգային միասնությանը։ Իր գործունեության ընթացքում հիմնել է դպրոցներ, տպագրել գրքեր և նպաստել հայկական մամուլի զարգացմանը։ Նա համոզված էր, որ կրթված ժողովուրդը կարող է ավելի ուժեղ պաշտպանել իր իրավունքներն ու ազգային արժեքները։ Խրիմյան Հայրիկը հատկապես հայտնի դարձավ Բեռլինի վեհաժողովից հետո արտասանած «Երկաթե շերեփի» հայտնի խոսքերով, որտեղ նա բացատրեց, որ ժողովուրդները ազատություն ձեռք են բերում ոչ միայն խնդրանքներով, այլ նաև պայքարով և վճռականությամբ։ Այդ խոսքերը մեծ ազդեցություն ունեցան հայ ազգային-ազատագրական շարժման վրա և դարձան պայքարի ու ինքնապաշտպանության խորհրդանիշ։ Նա ընտրվեց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս և շարունակեց ծառայել ժողովրդին՝ պաշտպանելով հայերի իրավունքները Օսմանյան կայսրությունում և տարբեր միջազգային հարթակներում։ Խրիմյան Հայրիկը ժողովրդի մեջ մեծ հարգանք ու սեր էր վայելում իր համեստության, հայրենասիրության և արդարամտության շնորհիվ։ Նրա գործունեությունը կարևոր դեր ունեցավ հայ ժողովրդի ազգային ոգու պահպանման գործում, իսկ նրա կերպարը մինչ օրս հիշվում է որպես իմաստուն առաջնորդի, հոգևոր հովվի և ազգային պայքարի խորհրդանիշ։
Updated: 2026-09-23
Biology
Структурные и функциональные особенности аргиназы печени лягушек Rana ridibunda в течение онтогенетического развития
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է գորտերի՝ Rana ridibunda տեսակի լյարդում արգինազա ֆերմենտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը օնտոգենետիկ զարգացման տարբեր փուլերում։ Աշխատության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է այն բանի վրա, թե ինչպես է այս ֆերմենտի ակտիվությունը, կառուցվածքային կազմակերպվածությունը և կենսաքիմիական հատկությունները փոխվում օրգանիզմի զարգացման ընթացքում։ Արգինազան կարևոր դեր ունի ազոտային փոխանակության գործընթացներում՝ մասնակցելով արգինինի քայքայմանը և միզանյութի առաջացմանը, ուստի դրա գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու կենդանու նյութափոխանակության կարգավորման մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են լյարդի ֆերմենտային համակարգի ձևավորման և վերակազմավորման առանձնահատկությունները՝ սկսած զարգացման վաղ փուլերից մինչև հասուն օրգանիզմ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ֆերմենտի ակտիվության տարիքային փոփոխություններին, հնարավոր իզոֆերմենտային ձևերի առկայությանը, սպիտակուցային կառուցվածքի առանձնահատկություններին և տարբեր կենսաքիմիական գործոնների նկատմամբ դրա արձագանքին։ Աշխատանքը նաև հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են օնտոգենեզի ընթացքում փոխվում ազոտային նյութափոխանակության հետ կապված գործընթացները և ինչպես է լյարդի ֆունկցիոնալ հասունացումը կապված ֆերմենտային համակարգերի զարգացման հետ։ Rana ridibunda-ի ընտրությունը որպես հետազոտության օբյեկտ կարևոր է, քանի որ երկկենցաղների զարգացման ընթացքում տեղի են ունենում էական ֆիզիոլոգիական և նյութափոխանակային փոփոխություններ, որոնք կարող են արտացոլվել լյարդի ֆերմենտային ակտիվության մեջ։ Այս առումով ուսումնասիրությունը միավորում է կենսաքիմիական, ֆիզիոլոգիական և զարգացման կենսաբանության մոտեցումները՝ փորձելով բացահայտել ֆերմենտի կառուցվածքի և ֆունկցիայի փոխկապակցվածությունը զարգացման տարբեր փուլերում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ոչ միայն երկկենցաղների նյութափոխանակության առանձնահատկությունները հասկանալու, այլև օնտոգենեզի ընթացքում ֆերմենտային համակարգերի ձևավորման և կարգավորման ընդհանուր օրինաչափությունների ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-09-06
Economics
Гармонизация валютного регулирования в странах ЕАЭС (на примере РА)
Այս աշխատանքը նվիրված է Եվրասիական տնտեսական միության անդամ երկրներում արժութային կարգավորման համակարգերի ներդաշնակեցման հիմնախնդրին՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակի հիման վրա։ Ուսումնասիրության առանցքում այն հարցն է, թե ինչպես կարող են տնտեսական միության անդամ պետությունները մոտեցնել իրենց արժութային օրենսդրությունը, կարգավորման մեխանիզմները և արժութային գործառնությունների նկատմամբ կիրառվող պահանջները՝ միաժամանակ պահպանելով ազգային ֆինանսական համակարգերի առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում արժութային կարգավորումը դիտարկվում է որպես պետության տնտեսական քաղաքականության կարևոր բաղադրիչ, որն ընդգրկում է արտարժույթի գործառնությունների, կապիտալի շարժի, արժութային վերահսկողության, ռեզիդենտների և ոչ ռեզիդենտների միջև ֆինանսական հարաբերությունների, ինչպես նաև ֆինանսական շուկայի կայունության ապահովման հետ կապված գործընթացները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ԵԱՏՄ շրջանակում տնտեսական ինտեգրման խորացմանը և այն հանգամանքին, որ ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և ֆինանսական ռեսուրսների ավելի ազատ տեղաշարժը պահանջում է անդամ երկրների կարգավորող համակարգերի որոշակի համադրելիություն։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ազգային արժութային քաղաքականության և ինտեգրացիոն գործընթացների միջև ինչպիսի հարաբերակցություն է ձևավորվում, ինչ հնարավորություններ են ստեղծվում հայկական տնտեսության համար և ինչպիսի խնդիրներ կարող են առաջանալ կարգավորումների տարբերությունների հետևանքով։ Քննարկվում են արժութային կարգավորման ազգային մեխանիզմները, դրանց իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, ինչպես նաև ԵԱՏՄ անդամ այլ երկրների մոտեցումների հետ դրանց համադրելիության հարցերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արժութային սահմանափակումների աստիճանական նվազեցմանը, ֆինանսական շուկաների փոխկապակցվածության ընդլայնմանը և արժութային գործառնությունների համար միասնական կամ հնարավորինս ներդաշնակ կանոնների ձևավորմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ չափազանց արագ կամ ոչ լիարժեք նախապատրաստված ներդաշնակեցման դեպքում, մասնավորապես՝ ազգային ֆինանսական կայունության, կապիտալի հոսքերի կառավարման և դրամավարկային քաղաքականության ինքնուրույնության տեսանկյունից։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել միջազգային ինտեգրացիոն միավորումների փորձի ուսումնասիրությունը՝ արժութային կարգավորման մոտեցումների համադրման և դրանցից կիրառելի լուծումների բացահայտման նպատակով։ Հայաստանի համար այդ գործընթացը հատկապես կարևոր է արտաքին առևտրի, ներդրումների, ֆինանսական ծառայությունների և տարածաշրջանային տնտեսական կապերի զարգացման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նաև այնպիսի առաջարկությունների ձևավորմանը, որոնք ուղղված են արժութային գործառնությունների կարգավորման պարզեցմանը, ֆինանսական շուկաների թափանցիկության բարձրացմանը, վերահսկողական մեխանիզմների արդյունավետության բարելավմանը և ԵԱՏՄ տնտեսական տարածքում Հայաստանի ֆինանսական համակարգի ինտեգրման խորացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մասնագետներին, իրավաբաններին, ինչպես նաև միջազգային տնտեսական ինտեգրմամբ զբաղվող հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, այն ուսումնասիրում է ազգային արժութային քաղաքականության և տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրման փոխազդեցությունը՝ կենտրոնանալով ԵԱՏՄ շրջանակում արժութային կարգավորումների ներդաշնակեցման հնարավորությունների, սահմանափակումների և Հայաստանի Հանրապետության համար դրանց տնտեսական նշանակության վրա։
Updated: 2026-09-06