Գենետիկա

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության մինչդատական փուլում քրեական գործով վարույթի կասեցման իրավական հիմքերի, ընթացակարգային առանձնահատկությունների և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն իրավիճակներն են, երբ նախաքննության ընթացքում առաջանում են հանգամանքներ, որոնց պատճառով հնարավոր չէ շարունակել դատավարական գործողությունները կամ ավարտին հասցնել վարույթը սահմանված կարգով։ Աշխատանքը վերլուծում է վարույթի կասեցման ինստիտուտի նշանակությունը քրեական դատավարության համակարգում՝ այն դիտարկելով միաժամանակ որպես օրինականության ապահովման, դատավարական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և վարույթի մասնակիցների իրավունքների պաշտպանության միջոց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վարույթի կասեցման հիմքերի սահմանմանը, դրանց իրավական բնույթին, կասեցման մասին որոշման ընդունման պայմաններին և համապատասխան որոշման հիմնավորվածության ու օրինականության պահանջներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև կասեցման և քրեական վարույթի դադարեցման, ինչպես նաև այլ դատավարական որոշումների միջև տարբերությունների բացահայտումը, քանի որ դրանց իրավական հետևանքներն ու կիրառման նպատակները միմյանցից էապես տարբերվում են։ Աշխատանքում քննության են առնվում կասեցման ընթացքում քննիչի, դատախազի, դատարանի և քրեական վարույթի մյուս մասնակիցների լիազորություններն ու պարտականությունները, ինչպես նաև կասեցված վարույթի վերսկսման պայմանները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության հարցը, քանի որ քրեական վարույթի անհարկի կամ երկարատև կասեցումը կարող է անդրադառնալ ինչպես տուժողի արդարադատության հասանելիության, այնպես էլ մեղադրյալի կամ այլ մասնակիցների ողջամիտ ժամկետում դատավարական գործընթացի ավարտի իրավունքի վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև դատական և նախաքննական պրակտիկայի վերլուծություն՝ բացահայտելու իրավական կարգավորման և դրա գործնական կիրառության միջև առկա խնդիրները։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում օրենսդրական ձևակերպումների հստակությանը, կասեցման հիմքերի կիրառման միասնականությանը, դատավարական վերահսկողության արդյունավետությանը և այն երաշխիքներին, որոնք անհրաժեշտ են վարույթի անհիմն կասեցումը կանխելու համար։ Աշխատանքի գիտական և գործնական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով գնահատել մինչդատական վարույթի կասեցման գործող կարգավորումները, բացահայտել առկա բացերն ու հակասությունները և առաջարկել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ։ Թեման կարող է հետաքրքրել քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության մասնագետներին, դատավորներին, դատախազներին, քննիչներին, փաստաբաններին, իրավագիտության ֆակուլտետների ուսանողներին և քրեական արդարադատության համակարգի գործունեությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է այն առումով, որ քրեական վարույթի կասեցումը դիտարկում է ոչ միայն որպես ընթացակարգային տեխնիկական միջոց, այլև որպես իրավական ինստիտուտ, որի ճիշտ կիրառումը պետք է ապահովի քրեական հետապնդման արդյունավետության և անձի դատավարական իրավունքների պաշտպանության միջև անհրաժեշտ հավասարակշռությունը։

Այլ առարկաներ

Ընկուզենի նյութը գյուղատնտեսական ուղղվածության մասնագիտական և ուսումնական ձեռնարկ է, որը նվիրված է ընկուզենու կենսաբանական առանձնահատկությունների, մշակության տեխնոլոգիաների և արդյունավետ ագրոտեխնիկայի ուսումնասիրությանը։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսության, այգեգործության և պտղաբուծության ոլորտների ուսանողների, ինչպես նաև ընկուզենու արտադրությամբ զբաղվող մասնագետների և ֆերմերների համար։ Նյութում մանրամասն ներկայացվում են ընկուզենու աճի և զարգացման առանձնահատկությունները, արմատային համակարգի կառուցվածքը, սորտային բազմազանությունը և դրանց ընտրության սկզբունքները՝ հաշվի առնելով տարբեր հողակլիմայական պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնկարկների հիմնման և խնամքի տեխնոլոգիաներին՝ ներառյալ հողի նախապատրաստումը, տնկման սխեմաները, տնկիների ընտրությունը և հետագա խնամքի կազմակերպումը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև պարարտացման և ոռոգման համակարգերը, որոնք կարևոր դեր ունեն ծառերի երկարաժամկետ արտադրողականության և բարձր բերքատվության ապահովման գործում։ Նյութում ընդգրկված են էտման, ձևավորման և պսակի կառավարման մեթոդները, որոնք նպաստում են ծառի ճիշտ զարգացմանն ու որակյալ բերքի ստացմանը։ Բացի այդ, մանրամասն քննարկվում են ընկուզենու հիվանդությունները և վնասատուները, դրանց կանխարգելման և պայքարի միջոցները՝ ներառյալ ինտեգրված պաշտպանության մոտեցումները։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև բերքահավաքի, պտղի պահպանման և իրացման կազմակերպման հարցերին՝ ընդգծելով տնտեսական արդյունավետության կարևորությունը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը համադրում է գիտական հիմքերը և գործնական փորձը՝ ապահովելով ընկուզենու մշակության ամբողջական և ժամանակակից ագրոտեխնիկական համակարգի պատկերացում։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է 1991-2016 թվականներին հայկական գրքարվեստի զարգացման, վերափոխման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով Հայաստանի անկախության շրջանի գրքի ստեղծման, ձևավորման, հրատարակման և տարածման գործընթացները։ Ուսումնասիրության առանցքում գիրքն է՝ որպես ոչ միայն գիտելիքի և գրական բովանդակության փոխանցման միջոց, այլև արվեստի ինքնուրույն ստեղծագործական ամբողջություն, որի տեսքը ձևավորվում է տպագրական տեխնոլոգիաների, գրաֆիկական լուծումների, նկարազարդման, տառարվեստի, կազմի, նյութերի և հրատարակչական մշակույթի փոխազդեցությամբ։ 1991 թվականից հետո Հայաստանի հասարակական, քաղաքական և տնտեսական համակարգում տեղի ունեցած փոփոխությունները զգալի ազդեցություն ունեցան նաև գրքի մշակույթի վրա։ Պետական հրատարակչական համակարգի վերափոխումը, մասնավոր հրատարակչությունների առաջացումը, շուկայական հարաբերությունների հաստատումը և տպագրական տեխնոլոգիաների զարգացումը նոր պայմաններ ստեղծեցին գրքի արտադրության և ձևավորման համար։ Այդ փոփոխությունները նպաստեցին հեղինակների, նկարիչների, ձևավորողների և հրատարակիչների ստեղծագործական ինքնուրույնության ընդլայնմանը՝ միաժամանակ առաջ բերելով ֆինանսավորման, տպաքանակների, նյութական հնարավորությունների և գրքի տարածման նոր խնդիրներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է անկախության շրջանի հայկական գրքի արտաքին ձևավորման ուսումնասիրությունը։ Կարող են քննության առնվել կազմի ձևավորումը, տիտղոսաթերթը, շապիկը, տառատեսակների ընտրությունը, էջադրությունը, նկարազարդումները, գունային լուծումները և ընդհանուր կոմպոզիցիոն կառուցվածքը։ Այս բաղադրիչների համադրությունը յուրաքանչյուր հրատարակությանը հաղորդում է յուրահատուկ տեսք և որոշում նրա գեղարվեստական ու տեղեկատվական ընկալումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գրքի նկարազարդման արվեստը։ Նկարիչների աշխատանքում կարող են համադրվել ավանդական հայկական մանրանկարչության, միջնադարյան ձեռագրերի, ազգային զարդարվեստի և ժողովրդական արվեստի մոտիվները ժամանակակից գրաֆիկական մտածողության հետ։ Այդ կապը հնարավորություն է տալիս հայկական գրքին հաղորդել ազգային ինքնատիպություն՝ միաժամանակ օգտագործելով ժամանակակից արվեստի և դիզայնի արտահայտչական միջոցները։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև հայկական տառարվեստի և տառատեսակների կիրառությունը։ Հայոց գրի ինքնատիպ համակարգը գրքի գեղարվեստական ձևավորման կարևոր բաղադրիչներից է, և տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված ու կիրառված տառատեսակները հնարավորություն են տալիս ձևավորողներին միավորել ընթերցելիությունը, ֆունկցիոնալությունը և գեղարվեստական արտահայտչականությունը։ Անկախության տարիներին թվային տեխնոլոգիաների տարածումը նոր հնարավորություններ ստեղծեց նաև գրքի ձևավորման համար՝ փոխելով ինչպես աշխատանքի տեխնիկան, այնպես էլ գրաֆիկական լուծումների բազմազանությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր ժանրերի և թեմատիկ ուղղությունների հրատարակություններին՝ գեղարվեստական գրականությանը, մանկական գրքերին, գիտական և ակադեմիական հրատարակություններին, արվեստի ալբոմներին, պատմական ու հայագիտական աշխատություններին, ուսումնական գրականությանը և շքեղ պատկերազարդ հրատարակություններին։ Յուրաքանչյուր ոլորտում գրքի ձևավորումը կարող է ունենալ իր առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված բովանդակությամբ, ընթերցողին ներկայացվող պահանջներով և հրատարակության նպատակով։ Կարևոր թեմա է նաև ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությունը։ Անկախության շրջանում հայկական գրքարվեստը մի կողմից շարունակում էր օգտագործել հայ գրքի պատմական հարուստ ժառանգությունը, մյուս կողմից ակտիվորեն յուրացնում էր ժամանակակից գրաֆիկական դիզայնի և տպագրական տեխնոլոգիաների հնարավորությունները։ Այս գործընթացում ձևավորվում էր ազգային ինքնության պահպանման և ժամանակակից գեղարվեստական լեզվի որոնման յուրահատուկ համադրություն։ Ուսումնասիրության մեջ կարող է կարևոր տեղ զբաղեցնել նաև հայ գրքարվեստի կապը համաշխարհային գրքի ձևավորման զարգացումների հետ։ Թվային տպագրության, համակարգչային գրաֆիկայի և նոր դիզայնի սկզբունքների ներթափանցումը հայկական հրատարակչական միջավայր հնարավորություն տվեց ընդլայնել ձևավորման հնարավորությունները և արագացնել արտադրական գործընթացները։ Միաժամանակ առաջացավ գրքի գեղարվեստական որակի և տեխնոլոգիական հնարավորությունների հավասարակշռման խնդիրը։ Աշխատության պատմամշակութային արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ 1991-2016 թվականները հայկական գրքի զարգացման համար առանձնահատուկ անցումային շրջան են։ Այդ ժամանակահատվածում ձևավորվեց անկախ Հայաստանի հրատարակչական նոր միջավայրը, զարգացան մասնավոր նախաձեռնությունները, վերափոխվեցին գրքի արտադրության և տարածման մեխանիզմները, իսկ ազգային մշակութային ժառանգության նկատմամբ նոր հետաքրքրությունը նպաստեց պատմական ձևերի վերաիմաստավորմանը։ Գրքի յուրաքանչյուր հրատարակություն այս փոփոխությունների որոշակի արտացոլումն է և կարող է դիտարկվել որպես իր ժամանակի գեղարվեստական ու մշակութային մտածողության վկայություն։ Աշխատությունը կարող է կարևոր լինել նաև գրքի պահպանության և փաստագրման տեսանկյունից։ Հրատարակությունների կազմերի, նկարազարդումների, տառատեսակների և ձևավորման սկզբունքների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս փաստագրել ժամանակակից հայկական գրքարվեստի զարգացման փուլերը և առանձնացնել առավել նշանակալի ստեղծագործական ուղղությունները։ Այն կարող է հիմք հանդիսանալ ինչպես առանձին նկարիչների և ձևավորողների ստեղծագործության, այնպես էլ հրատարակչությունների գործունեության հետագա ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, գրքագետներին, գրադարանագետներին, մատենագետներին, գրաֆիկ դիզայներներին, հրատարակիչներին, մշակութաբաններին և ժամանակակից հայկական մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է 1991-2016 թվականների հայկական գրքարվեստը որպես ազգային մշակույթի և ժամանակակից գրաֆիկական արվեստի փոխազդեցության արդյունք՝ բացահայտելով այն հիմնական փոփոխությունները, գեղարվեստական որոնումները, տեխնոլոգիական նորարարությունները և ազգային ավանդույթների վերաիմաստավորման գործընթացները, որոնք ձևավորեցին անկախության շրջանի հայկական գրքի ինքնատիպ տեսքը։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ կնոջ իրավական և հասարակական վիճակի պատմական արտացոլման վերլուծությանը՝ վիմագրական և մատենագրական սկզբնաղբյուրների հիման վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում են միջնադարյան և վաղ նոր շրջանի իրավական նորմերը, սովորութային իրավունքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև եկեղեցական և աշխարհիկ իրավակարգավորումների ազդեցությունը կնոջ կարգավիճակի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խաչքարային և տապանագրային վիմագրությունների, նվիրատվական արձանագրությունների ու իրավաբանական բնույթի գրավոր փաստաթղթերի միջոցով կնոջ մասնակցության՝ գույքային հարաբերություններին, ժառանգության իրավունքներին և հասարակական դերերին վերաբերող տվյալների վերլուծությանը։ Քննարկվում են նաև մատենագրական աղբյուրներում կնոջ կերպարի ներկայացումները, սոցիալական դերակատարության ընկալումները և իրավական սահմանափակումների կամ հնարավորությունների արտացոլումները տարբեր պատմական փուլերում։ Աշխատությունը նպաստում է գենդերային պատմության և իրավական մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով կնոջ իրավական կարգավիճակի զարգացումը հայ հասարակության պատմական համատեքստում։

Պատմություն

Գիրքը համակարգված կերպով ուսումնասիրում է Հայաստանի հնագիտական հուշարձանները, նյութական մշակույթը և հասարակական զարգացումները տարբեր պատմական փուլերում՝ բացահայտելով տարածաշրջանի հին քաղաքակրթական շերտերը։ Հիմնական բովանդակությունը․ Հին քարի դար (պալեոլիթ) Առաջին բնակավայրեր, քարե գործիքներ, որսորդություն և հավաքչություն։ Նոր քարի դար (նեոլիթ) Գյուղատնտեսության և անասնապահության ձևավորում, նստակյաց կյանք։ Բրոնզի դար Զարգացած հասարակություններ, արհեստներ, առաջին քաղաքային կենտրոնների ձևավորում։ Վաղ պետական կազմավորումներ Հասարակական բարդացում և իշխանական համակարգերի ձևավորում։ Վանի թագավորություն Պետականության զարգացում, ամրոցներ, գրային համակարգ և մշակութային բարձր մակարդակ։ Թագավորության անկում Վանի թագավորության թուլացում և պատմական նոր փուլերի սկիզբ։

Գրականություն

Ստեղծագործությունը արտաքին սյուժեի մակարդակում ներկայացնում է մի ճայի պատմություն, որը չի բավարարվում սովորական կյանքով և ձգտում է թռիչքի կատարելության։ Սակայն իրականում այն կառուցված է որպես խորհրդանշական պատմություն մարդու ինքնաճանաչման, ազատության և կատարելության ձգտման մասին։ Ջոնաթանը դառնում է անհատի կերպար, որը փորձում է հաղթահարել սահմանափակումները և գտնել սեփական ներքին հնարավորությունների առավելագույն դրսևորումը։ Գրքի գաղափարական առանցքը կենտրոնացած է ինքնակատարելագործման և ներքին ազատության վրա։ Այն ցույց է տալիս, որ իրական սահմանափակումները հաճախ արտաքին պայմաններում չեն, այլ մարդու մտածողության և ինքնանվաստացման մեջ։ Այդ պատճառով ստեղծագործությունը հաճախ ընկալվում է որպես հոգևոր ուղեցույց կամ խորհրդանշական ուսուցողական պատմություն։