Տնտեսության հարկաբյուջետային կարգավորման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Մանկավարժություն

Գիրքը նվիրված է 19-րդ դարի հայ պարբերական մամուլում մաթեմատիկայի ուսուցման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական մտքի, մանկավարժական հայացքների և դասավանդման մեթոդների զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում վերլուծվում են հայ մամուլում հրապարակված հոդվածները, քննարկումները և կրթական նյութերը, որոնք վերաբերում են մաթեմատիկական կրթության նպատակներին, բովանդակությանը, դասավանդման մեթոդներին և դպրոցական կրթության բարեփոխումներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկայի ուսուցման դերին ազգային կրթական համակարգի ձևավորման գործում, ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստվածության, դասագրքերի նշանակության և ժամանակի առաջադեմ մանկավարժական գաղափարների տարածմանը։ Գիրքը բացահայտում է 19-րդ դարի հայ պարբերական մամուլի կարևոր դերը մաթեմատիկական կրթության զարգացման, գիտելիքի հանրայնացման և կրթական բարեփոխումների խթանման գործում՝ հիմնվելով պատմամանկավարժական աղբյուրների համակողմանի ուսումնասիրության վրա։ Աշխատանքը նախատեսված է կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, մանկավարժների, մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ կրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական թեմաներով նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որը նախատեսված է ընթերցողներին, ուսանողներին և մասնագետներին ապահովելու արդի տեխնիկական գրականության վերաբերյալ արագ և կառուցվածքային տեղեկատվությամբ։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ուղղություններին վերաբերող հրատարակություններ՝ մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, ավտոմատացում, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և հարակից կիրառական ոլորտներ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտություն և համակարգված ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ընտրել համապատասխան աղբյուրներ հետազոտական և ուսումնական նպատակներով, ինչպես նաև գնահատել դրանց արդիականությունն ու կիրառելիությունը։

Մշակույթ

Գիրքը ներկայացնում է գրադարանների գործունեությանը վերաբերող մեթոդական և հրահանգչական նյութեր՝ նվիրված Խորհրդային Միության կազմավորման 50-ամյակին։ Աշխատանքում ընդգրկված են գրադարանային միջոցառումների կազմակերպման, ընթերցողների հետ աշխատանքի, տեղեկատվական և քարոզչական գործունեության իրականացման վերաբերյալ ցուցումներ ու առաջարկություններ։ Նյութերը նպատակ ունեն աջակցելու գրադարանների աշխատակիցներին՝ հոբելյանական միջոցառումների, ցուցահանդեսների, թեմատիկ հանդիպումների, գրական-մշակութային ծրագրերի և հանրային միջոցառումների կազմակերպման ընթացքում։ Գրքում ներկայացվում են գրադարանների դերը հասարակական-մշակութային կյանքում, գրականության տարածման, գիտելիքի հանրայնացման և ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեթոդական աշխատանքի կազմակերպմանը, միջոցառումների պլանավորմանը, տեղեկատվական նյութերի պատրաստմանը և գրադարանային ծառայությունների արդյունավետ իրականացմանը։ Աշխատությունը հանդիսանում է իր ժամանակաշրջանի գրադարանային պրակտիկայի արտացոլում՝ ներկայացնելով խորհրդային գրադարանների կազմակերպչական մոտեցումներն ու մշակութային գործունեության ձևերը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել գրադարանագիտության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, մշակույթի պատմաբաններին, գրադարանային ոլորտի մասնագետներին և նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են խորհրդային շրջանի տեղեկատվական ու մշակութային հաստատությունների գործունեությունը։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է անցումային հասարակության ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այն որպես տրանսֆորմացիոն գործունեության համակարգ, որտեղ քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային գործընթացները փոխազդում են՝ ձևավորելով հասարակական փոփոխությունների ընդհանուր դինամիկան։ Գրքում ներկայացվում են անցումային հասարակության հիմնական հատկանիշները, տիպաբանությունները, փոփոխությունների համակարգային և կառուցվածքային ուղղությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ինստիտուտների, հասարակական սուբյեկտների և անհատի վարքի վրա։ Հեղինակը վերլուծում է կառավարման մեխանիզմները, քաղաքական ու սոցիալական ինժեներիայի դերակատարությունը, ինչպես նաև նախաձեռնությունների և քաղաքական ծրագրերի տրանսֆորմացիոն արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մեթոդական մոտեցումներ՝ հասարակության զարգացման ռազմավարական գործընթացների գնահատման և կառավարելիության համար, ընդգծվում է համակարգային դիտարկման անհրաժեշտությունը՝ քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական տարրերի փոխազդեցությունը հասկանալու համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է սոցիոլոգների, քաղաքական գիտությունների մասնագետների, պետական կառավարման և զարգացման ծրագրերի մշակողների համար՝ նպաստելով անցումային հասարակությունների դինամիկայի և փոփոխությունների համակարգային ընկալմանը։

Կրոն

Կրոնական և վարքագրական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է սրբերի կյանքին, հոգևոր ուղուն, հավատարմության օրինակներին և քրիստոնեական ավանդության մեջ պահպանված սրբազան հիշատակներին։ Թուրքալեզու վերնագիրը՝ «Էօմրիւ Էվլիյա», համապատասխանում է «Սրբերի վարքը» կամ «Սրբերի կյանքը» իմաստին և մատնանշում է երկի հիմնական ուղղվածությունը՝ սրբերի կենսագրությունների, նրանց հոգևոր գործունեության և քրիստոնեական հավատքի պատմության հետ կապված նյութերի ներկայացումը։ Հեղինակ Սերովբե վարդապետ Տերվիշ Օղլուի աշխատությունը պատկանում է վարքագրական գրականության այն ավանդույթին, որի նպատակն է սրբերի կյանքի օրինակների միջոցով ընթերցողին ծանոթացնել քրիստոնեական հավատի սկզբունքներին, հոգևոր առաքինություններին և կրոնական ժառանգության կարևոր դրվագներին։ Վարքագրությունը քրիստոնեական գրականության հնագույն ու նշանակալի ժանրերից է, որի շրջանակում ներկայացվում են սրբերի կենսագրությունները, նրանց հավատքի դրսևորումները, հոգևոր գործունեությունը, փորձությունները և եկեղեցական հիշատակության հետ կապված պատմությունները։ Այսպիսի երկերում կենսագրական պատմությունը զուգակցվում է բարոյական ու հոգևոր մեկնաբանության հետ՝ սրբերի օրինակները ներկայացնելով որպես հավատարմության, համբերության, խոնարհության, բարեգործության և նվիրումի արտահայտություններ։ Սրբերի կյանքի մասին պատմությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում քրիստոնեական դաստիարակության մեջ, քանի որ հնարավորություն են տալիս կրոնական գաղափարներն ընկալելու ոչ միայն վերացական ուսմունքների, այլև մարդկային կյանքի օրինակների միջոցով։ Սրբերի վարքերը պատմական հիշողության պահպանման միջոց են նաև այն առումով, որ արտացոլում են տարբեր ժամանակաշրջանների եկեղեցական ավանդույթները, հավատացյալ համայնքների հոգևոր պատկերացումները և սրբերի հիշատակի հետ կապված ծիսական սովորույթները։ Նման ժողովածուների կարևոր առանձնահատկություններից է նյութի կապը եկեղեցական տոնացույցի և սրբերի հիշատակության օրերի հետ։ Քրիստոնեական ավանդության մեջ սրբերի հիշատակությունը կազմակերպվել է տարվա ընթացքում՝ ըստ եկեղեցական օրացույցի, ինչի շնորհիվ նրանց կյանքի պատմությունները ներառվել են ամենօրյա հոգևոր ընթերցանության և կրոնական դաստիարակության մեջ։ Սերովբե վարդապետ Տերվիշ Օղլուի աշխատությունը կապված է հատկապես հայատառ թուրքերեն կրոնական գրականության պատմության հետ։ Հայատառ թուրքերենը պատմականորեն գործածվել է օսմանյան կայսրության հայախոս և թուրքախոս միջավայրերի փոխազդեցության պայմաններում՝ ծառայելով տարբեր համայնքների ընթերցողական և հոգևոր պահանջներին։ Այդ գրականության մեջ թուրքերեն լեզուն ներկայացվել է հայկական այբուբենով, ինչի շնորհիվ այն հասանելի է եղել այն ընթերցողներին, որոնք կարողացել են կարդալ հայերեն տառերը, բայց առօրյա հաղորդակցության մեջ օգտագործել են թուրքերենը։ Այս լեզվական առանձնահատկությունը հրատարակությանը հաղորդում է լրացուցիչ պատմամշակութային արժեք՝ այն դարձնելով հայերեն տառերով տպագրված թուրքերեն գրականության և բազմալեզու կրոնական մշակույթի ուսումնասիրության կարևոր նյութ։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանությունը 19-րդ դարում նշանակալի դեր է ունեցել հայ տպագրության, կրթության, թարգմանական գործունեության և կրոնական գրականության տարածման գործում։ Միաբանության տպագրական գործունեության շրջանակում հրատարակվել են տարբեր լեզուներով գրքեր, որոնք ծառայել են ինչպես հայ համայնքների հոգևոր կյանքին, այնպես էլ լեզվական ու մշակութային տարբեր միջավայրերում գիտելիքի տարածմանը։ Այս աշխատությունը կարևոր է նաև վարքագրական ավանդույթի և հայատառ թուրքերեն տպագրության փոխկապակցվածությունը դիտարկելու համար, քանի որ սրբերի կյանքի մասին նյութերի հրատարակումը միաժամանակ նպաստել է քրիստոնեական ժառանգության փոխանցմանը և կրոնական ընթերցանության տարածմանը։ Երկի ընթերցողական նշանակությունը պայմանավորված է հոգևոր դաստիարակության, քրիստոնեական սրբերի հիշատակի պահպանման և եկեղեցական ավանդույթների ճանաչման հնարավորությամբ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական գրականության, սրբախոսության, կրոնական պատմագրության, հայատառ թուրքերենի և 19-րդ դարի Մխիթարյան տպագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Որպես կրոնական վարքագրական աշխատություն՝ այն ներկայացնում է սրբերի կյանքի պատմությունները որպես հոգևոր հիշողության և քրիստոնեական արժեքների փոխանցման միջոց՝ միաժամանակ վկայելով հայ գրավոր մշակույթի բազմալեզու բնույթի, տպագրական ավանդույթների ընդարձակման և տարբեր լեզվական միջավայրերում կրոնական գրականության տարածման մասին։

Տնտեսագիտություն

Ռազմարդյունաբերական համալիրի ձևավորման և կառավարման առանձնահատկությունները տարածքային հակամարտություն ունեցող երկրներում, այդ թվում Հայաստանի Հանրապետության օրինակով, պայմանավորված են ազգային անվտանգության առաջնահերթություններով, սահմանային սպառնալիքներով, տեխնոլոգիական ինքնաբավության անհրաժեշտությամբ և պետական ռեսուրսների սահմանափակությամբ։ Նման երկրներում ռազմարդյունաբերական համալիրի զարգացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական ոլորտ, այլև որպես ռազմավարական համակարգ, որը միավորում է պետական կառույցները, գիտահետազոտական հաստատությունները և մասնավոր արտադրողներին՝ նպատակ ունենալով ապահովել պաշտպանական կարողությունների կայուն աճ։ ՀՀ դեպքում այս գործընթացը առանձնահատուկ է՝ պայմանավորված տարածաշրջանային անվտանգության բարդ միջավայրով և երկարատև հակամարտային իրավիճակով, ինչը պահանջում է տեղական պաշտպանական արտադրության զարգացում՝ արտաքին կախվածությունը նվազեցնելու համար։ Ռազմարդյունաբերական համալիրի ձևավորման հիմնական առանձնահատկություններից է պետական կենտրոնացված կարգավորումը, որտեղ պաշտպանության նախարարությունը և այլ պետական մարմինները սահմանում են ռազմավարական ուղղությունները, պատվերները և ֆինանսավորման առաջնահերթությունները։ Միաժամանակ կարևոր դեր ունի գիտատեխնիկական ներուժի ներգրավումը՝ ինժեներական դպրոցների, հետազոտական ինստիտուտների և նորարարական ստարտափների միջոցով, որոնք կարող են զարգացնել բարձր տեխնոլոգիական լուծումներ՝ անօդաչու համակարգեր, կապի միջոցներ, պաշտպանական էլեկտրոնիկա և հատուկ սարքավորումներ։ Կառավարման տեսանկյունից առանձնահատուկ խնդիր է երկարաժամկետ պլանավորման և արագ փոփոխվող անվտանգության միջավայրի միջև հավասարակշռությունը, ինչպես նաև պետական գաղտնիության և արդյունավետ տնտեսական կառավարման համադրումը։ Բացի այդ, կարևոր է միջազգային համագործակցությունը որոշ տեխնոլոգիաների ոլորտում՝ միաժամանակ պահպանելով ռազմավարական ինքնուրույնությունը։ ՀՀ-ում ռազմարդյունաբերական համալիրի զարգացման քաղաքականությունը նպատակ ունի ստեղծել մրցունակ արտադրական բազա, խթանել գիտահետազոտական աշխատանքները և ապահովել պաշտպանական համակարգի տեխնոլոգիական արդիականացում՝ հաշվի առնելով ազգային անվտանգության երկարաժամկետ մարտահրավերները։ Ընդհանուր առմամբ, տարածքային հակամարտություն ունեցող երկրներում այս ոլորտը ունի բարձր ռազմավարական նշանակություն և պահանջում է կենտրոնացված, բազմոլորտ և նորարարական կառավարման մոտեցում։