Определение золота, платины и палладия некоторыми основными органическими красителями экстракционно-оптическими методами

Литература

«Ուխտավոր» հասկացության շուրջ ձևավորված այս հրատարակության վերնագիրը կարող է կապվել ուխտագնացության, հոգևոր որոնումների, հավատքի և մարդու ներքին ճանապարհի թեմաների հետ։ Ուխտավորը այն անձն է, որը որոշակի հոգևոր, կրոնական կամ անձնական նպատակով ճանապարհ է անցնում՝ այցելելով սրբավայրեր կամ իրականացնելով իր համար կարևոր ուխտ։ Հայկական մշակութային և կրոնական ավանդույթներում ուխտագնացությունը դարեր շարունակ ունեցել է նշանակալի դեր՝ միավորելով հավատքը, համայնքային հիշողությունը, ազգային սովորույթներն ու անձնական հոգևոր փորձառությունը։ Հայ հավատացյալների համար սրբավայրեր այցելելը հաճախ կապված է եղել աղոթքի, երախտագիտության, ապաշխարության, առողջության կամ բարօրության խնդրանքի և կրոնական պարտավորության կատարման հետ։ Ուխտավորի կերպարը կարող է խորհրդանշել մարդու ձգտումը դեպի հոգևոր կատարելություն, դժվարությունների հաղթահարում, ինքնաճանաչում և կյանքի իմաստի որոնում։ Գրականության մեջ ճանապարհորդության պատկերը հաճախ օգտագործվում է ոչ միայն իրական տեղաշարժը ներկայացնելու, այլև մարդու ներքին փոփոխությունները, ապրումները և աշխարհայացքի զարգացումը բացահայտելու համար։ Այդպիսի ստեղծագործություններում ճանապարհը կարող է ընկալվել որպես փորձությունների, հանդիպումների, հիշողությունների և կարևոր որոշումների հաջորդականություն, որի ընթացքում հերոսը նորովի է գնահատում իր կյանքը, շրջապատող մարդկանց և սեփական համոզմունքները։ Հոգևոր թեմաներով գրականության մեջ ուխտավորի կերպարը կարող է արտահայտել հավատարմություն, համբերություն, խոնարհություն, հույս և դժվարությունների առջև չընկրկելու ձգտում։ Ուխտագնացության գաղափարը նաև առնչվում է մշակութային ժառանգության պահպանմանը, քանի որ սրբավայրերը հաճախ եղել են ոչ միայն կրոնական պաշտամունքի կենտրոններ, այլև պատմական հիշողության, ճարտարապետության, ձեռագրական ավանդույթի և համայնքային ինքնության պահպանման վայրեր։ Հայկական միջավայրում ուխտագնացության ավանդույթները կապված են եղել եկեղեցիների, վանքերի և սրբավայրերի հետ, որոնց շուրջ ձևավորվել են ժողովրդական պատմություններ, ավանդություններ, տոնակատարություններ և համայնքային սովորույթներ։ Այդ ավանդույթների գրավոր արտացոլումը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ինչպես կրոնական կյանքի, այնպես էլ հայ ժողովրդի սոցիալական և մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակության փոքրածավալ լինելը կարող է ենթադրել, որ այն նախատեսված է եղել որպես առանձին կարճ ստեղծագործություն, հոգևոր բնույթի ընթերցանության նյութ, բանաստեղծական երկ կամ այլ համառոտ գրական աշխատանք, սակայն էջերի քանակը միայնակ բավարար չէ ժանրը որոշելու համար։ Վերնագիրը չի հաստատում՝ գրքում նկարագրվում է իրական ուխտագնացություն, ներկայացվում է գեղարվեստական հերոս, թե «ուխտավոր» բառը կիրառվում է փոխաբերական կամ այլ իմաստով։ Այդ պատճառով հնարավոր չէ վստահորեն վերագրել ստեղծագործությանը որոշակի սյուժե, գործող անձանց, պատմական դեպքեր կամ կրոնական գաղափարների մանրամասն շարադրանք։ Ժնևում լույս տեսած հայերեն հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ գրքի տարածման պատմության տեսանկյունից։ Եվրոպական քաղաքներում տպագրված հայերեն գրքերը կարող էին շրջանառվել հայ համայնքների, կրթական ու մտավորական շրջանակների և տարբեր երկրներում բնակվող հայ ընթերցողների միջև՝ նպաստելով հայալեզու գրականության պահպանմանը և տարածմանը։ Այդպիսի հրատարակությունները կարևոր են հայ գրքի աշխարհագրության, հայերեն տպագիր մշակույթի միջազգային կապերի և արտերկրում հայերեն ընթերցանության պատմության ուսումնասիրության համար։ Դրանք կարող են տեղեկություններ հաղորդել նաև այն մասին, թե ինչպես էր հայերեն գրականությունը հասանելի դառնում Հայաստանից դուրս գտնվող ընթերցողներին և ինչ դեր էին կատարում եվրոպական հրատարակչական կենտրոնները հայ գրքի շրջանառության մեջ։ Այս աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության պատմությամբ, հոգևոր ուխտագնացության ավանդույթներով, հայերեն հին հրատարակություններով և արտերկրում հայկական տպագրության պատմությամբ զբաղվող ուսումնասիրողներին։ Միաժամանակ, քանի որ հայտնի է միայն վերնագիրը և մատենագիտական սահմանափակ տեղեկությունը, նկարագրությունը չի կարող հաստատել ստեղծագործության ճշգրիտ բովանդակությունը, հեղինակի ինքնությունը կամ գրական ձևը։ Հետևաբար, ներկայացված բնութագրումը հիմնված է վերնագրի հնարավոր իմաստային շրջանակի և պատմամշակութային համատեքստի վրա՝ առանց չստուգված մանրամասները որպես հաստատված փաստ ներկայացնելու։

Другие предметы

Գրքում բացատրվում են հիմնական տվյալների կառուցվածքները՝ զանգվածներ, ցուցակներ (linked lists), ստեկեր, հերթեր, ծառեր և գրաֆներ։ Ներկայացվում են դրանց կառուցման սկզբունքները, հատկությունները և կիրառման ոլորտները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում յուրաքանչյուր կառուցվածքի արդյունավետությանը՝ որոնման, ավելացման և ջնջման գործողությունների տեսանկյունից։ Քննարկվում են նաև տվյալների կազմակերպման և օպտիմալացման մեթոդներ, որոնք կարևոր են ծրագրերի արագագործության և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման համար։ Գիրքը պարունակում է բազմաթիվ օրինակներ և խնդիրներ, որոնք օգնում են ամրապնդել տեսական գիտելիքները և զարգացնել ալգորիթմական մտածողություն։

Литература

Բազմահատոր գիտական ժողովածուի այս հատորը ներկայացնում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործության հարուստ ժառանգության հերթական բաժինը՝ պահպանելով սերնդեսերունդ փոխանցված հեքիաթային պատումները, ժողովրդական պատկերացումներն ու կենսափորձը։ Հեքիաթները ձևավորվել են տարբեր պատմական և հասարակական պայմաններում՝ արտացոլելով մարդկանց առօրյան, ընտանեկան հարաբերությունները, աշխատանքի ու ապրուստի հետ կապված դժվարությունները, հասարակական անհավասարության ընկալումը և արդարության ձգտումը։ Դրանցում իրական կյանքի մանրամասները հաճախ միահյուսվում են հրաշապատում իրադարձությունների, կախարդական առարկաների, գերբնական էակների և անսովոր փորձությունների հետ՝ ստեղծելով ժողովրդական երևակայությանը բնորոշ յուրահատուկ աշխարհ։ Պատումներում հաճախ հանդիպում են խելացի ու հնարամիտ հերոսներ, որոնք կարողանում են հաղթահարել դժվարությունները, բացահայտել խաբեությունը և հաղթել ուժեղ թվացող հակառակորդներին։ Հեքիաթների միջոցով փոխանցվում են բարության, ազնվության, աշխատասիրության, խիզախության, համբերության և փոխօգնության գաղափարները, ինչպես նաև քննադատվում են ագահությունը, գոռոզությունը, անարդարությունն ու չարությունը։ Դրանց գեղարվեստական առանձնահատկություններն են պատկերավոր լեզուն, կրկնվող դարձվածքները, սրամիտ երկխոսությունները, չափազանցությունները և գործողությունների հստակ զարգացումը, որոնք նպաստում են պատմությունների հիշվող ու կենդանի բնույթին։ Ժողովածուի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ժողովրդական պատումները պահպանվում են որպես լեզվական, ազգագրական և պատմամշակութային արժեքավոր նյութ՝ բացահայտելով տարբեր համայնքների խոսվածքային առանձնահատկությունները, ավանդույթները, հավատալիքներն ու աշխարհընկալումը։ Հատորը կարևոր աղբյուր է հայ բանահյուսության, ժողովրդական մտածողության և ազգային մշակութային հիշողության ուսումնասիրության համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է անկախ պետականության ձևավորման սկզբնական ժամանակաշրջանում Հայաստանի առողջապահության կառավարման մարմինների գործունեության կազմակերպական և իրավական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում առողջապահության պետական կառավարման համակարգի վերակազմավորման գործընթացն է, դրա իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները, կառավարման մարմինների կառուցվածքը, լիազորությունների բաշխումը և պետական քաղաքականության իրականացման կազմակերպական մեխանիզմները։ Քննվում է խորհրդային վարչակառավարչական համակարգից նոր պետական և իրավական պայմաններին անցման ազդեցությունը առողջապահության ոլորտի կառավարման վրա, ինչպես նաև այն ինստիտուցիոնալ փոփոխությունները, որոնք անհրաժեշտ էին նոր սոցիալ-տնտեսական միջավայրում համակարգի գործունեությունն ապահովելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կենտրոնական և տարածքային կառավարման մարմինների փոխհարաբերություններին, բուժհաստատությունների կառավարման կազմակերպմանը, պետական մարմինների իրավասությունների սահմանմանը և ոլորտի գործունեությունը կարգավորող իրավական ակտերի նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են առողջապահության կառավարման համակարգի առջև ծառացած կազմակերպական խնդիրները, կառավարման տարբեր մակարդակների միջև գործառույթների բաշխման առանձնահատկությունները և նոր իրավական մեխանիզմների ձևավորման անհրաժեշտությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում առողջապահական հաստատությունների կարգավիճակի, ֆինանսավորման և կառավարման սկզբունքների փոփոխության դիտարկումը՝ հասարակական ու տնտեսական վերափոխումների ընդհանուր համատեքստում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պետական վերահսկողության, բժշկական օգնության կազմակերպման, բնակչության առողջության պահպանման ոլորտում պետական մարմինների պարտականությունների և պատասխանատվության իրավական հիմքերին։ Ժամանակաշրջանի օրենսդրական և վարչական փաստաթղթերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կառավարման համակարգի զարգացման հիմնական միտումները, իրավական կարգավորման բացերը և կազմակերպական կառուցվածքների աստիճանական վերափոխումը։ Առանձին նշանակություն ունի առողջապահության ոլորտում պետական կառավարման շարունակականության և նոր ինստիտուտների ձևավորման հարաբերակցության վերլուծությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առողջապահության կառավարման, վարչական իրավունքի և պետական կառավարման պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով անկախության առաջին տարիներին ոլորտի ինստիտուցիոնալ ու իրավական համակարգի ձևավորման առանձնահատկությունները։

Технология

Բնապահպանական և ջրատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ջրահեռացման ցանցերում կեղտաջրերի աերացման և նախնական մաքրման գործընթացների կազմակերպման ու արդյունավետության բարձրացման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կեղտաջրերի տեղափոխման ընթացքում դրանց ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական հատկությունների փոփոխությունները, ինչպես նաև թթվածնով հարստացման ազդեցությունը աղտոտիչների քայքայման գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրահեռացման խողովակաշարերում և համապատասխան կառուցվածքներում աերացման իրականացման տեխնիկական միջոցներին, օդի մատակարարման պայմաններին և գործընթացի հիմնական աշխատանքային պարամետրերին։ Վերլուծվում են նախնական մաքրման հնարավորությունները՝ կախված կեղտաջրերի կազմից, հոսքի ռեժիմից, ցանցի կառուցվածքային առանձնահատկություններից և շահագործման պայմաններից։ Քննարկվում են նաև օրգանական աղտոտվածության նվազեցման, նստվածքների առաջացման սահմանափակման, տհաճ հոտերի կանխարգելման և հետագա մաքրման կառույցների բեռնվածության նվազեցման հետ կապված խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ջրահեռացման ցանցը ոչ միայն որպես կեղտաջրերի տեղափոխման, այլև որպես դրանց նախնական մշակման համակարգ օգտագործելու հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ջրահեռացման, կեղտաջրերի մաքրման, ջրային տնտեսության և բնապահպանական ճարտարագիտության ոլորտների մասնագետների համար։

Литература

Ա. Քալանթարի «Ղարիբ Մշեցին» ստեղծագործությունը հայ ժողովրդի պատմական ու հասարակական կյանքի, հայրենի բնակավայրից հեռանալու, պանդխտության և գաղթականի ճակատագրի թեմաներին առնչվող գրական երկ է։ Ստեղծագործության վերնագրում միավորված «ղարիբ» և «մշեցի» հասկացություններն արդեն իսկ մատնանշում են նրա հիմնական թեմատիկ ուղղությունը՝ Մուշից հեռացած հայ մարդու ճակատագիրը, հայրենի միջավայրից կտրվելու ապրումը և օտարության մեջ ապրելու դժվարությունները։ Ղարիբի կերպարը հայ գրականության մեջ ունի խոր պատմական ու ազգային նշանակություն, քանի որ արտահայտում է այն մարդկանց վիճակը, որոնք տնտեսական, քաղաքական, հասարակական կամ անձնական հանգամանքների հետևանքով ստիպված են եղել հեռանալ իրենց բնակավայրերից և ապրուստ ու ապագա որոնել հայրենիքից դուրս։ Մշեցի ղարիբի կերպարի միջոցով ստեղծագործությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ոչ միայն անհատի ճակատագրին, այլև արևմտահայության պատմական փորձառությանը, հայրենի հողի հետ հոգևոր կապին, պանդխտության սոցիալական պատճառներին և գաղթականի առօրյա կյանքի դժվարություններին։ Մուշը հայ ժողովրդի պատմական հիշողության մեջ կարևոր տեղ զբաղեցնող բնակավայրերից էր՝ իր հարուստ պատմությամբ, մշակութային ավանդույթներով, ժողովրդական բանահյուսությամբ և ազգային ինքնատիպ դիմագծով։ Հետևաբար մշեցի ղարիբի կերպարը ձեռք է բերում նաև հավաքական նշանակություն՝ մարմնավորելով հայրենի միջավայրից հեռացած հայ մարդու հիշողություններն ու ապրումները։ Աշխատության թեմատիկ առանցքներից է պանդխտության մարդկային և հասարակական կողմերի բացահայտումը։ Հայ իրականության մեջ պանդխտությունը հաճախ պայմանավորված է եղել ապրուստի միջոցների որոնմամբ, տնտեսական ծանր պայմաններով, սոցիալական անհավասարությամբ և քաղաքական անկայունությամբ։ Տնից ու ընտանիքից հեռանալը ենթադրել է ոչ միայն աշխարհագրական տեղափոխություն, այլև հարազատ միջավայրի, սովորույթների, լեզվական ու մշակութային կապերի և հոգևոր հենարանի կորուստ։ Ղարիբի կերպարի միջոցով այս երևույթը կարող է դիտարկվել որպես անհատական տառապանքի և ազգային կյանքի ընդհանրական խնդիրների արտահայտություն։ Հատկապես կարևոր է հայրենիքի նկատմամբ կարոտի զգացումը, որը պանդխտության գրականության մեջ հանդես է գալիս որպես մարդու ներաշխարհը ձևավորող հիմնական ապրումներից մեկը։ Հայրենի բնակավայրի հիշողությունը, ընտանիքի հետ բաժանումը և վերադարձի ցանկությունը գաղթականի ինքնության անբաժանելի բաղադրիչներն են։ Ստեղծագործության վերնագիրը նաև ընդգծում է ազգային պատկանելության նշանակությունը։ Մարդը, հեռանալով իր ծննդավայրից, շարունակում է իր հետ կրել հայրենի միջավայրի լեզուն, սովորույթները, բարքերը և հիշողությունները։ Այս հանգամանքը հնարավորություն է տալիս ղարիբի կերպարը դիտարկելու որպես ազգային ինքնության պահպանման խորհրդանիշ։ Գրական առումով երկը կապված է հայ գրականության մեջ լայն տարածում գտած պանդխտության և գաղթականի թեմատիկ ավանդույթի հետ։ Այս ուղղության ստեղծագործություններում անհատական ճակատագիրը հաճախ ներկայացվում է հասարակական իրականության հետ սերտ կապի մեջ՝ բացահայտելով ժողովրդի կյանքի դժվարությունները, սոցիալական հակասությունները և մարդկային հարաբերությունների բարդությունները։ Ղարիբի կերպարը հնարավորություն է տալիս համադրելու հոգեբանական և սոցիալական դիտարկումները, իսկ հայրենիքից հեռու ապրելու հանգամանքը ստեղծում է կարոտի, օտարության, մենության և ինքնության պահպանման գաղափարական միջավայր։ Այսպիսի գրական երկերի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ պանդխտությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես անհատի անձնական փորձություն, այլև որպես հասարակական երևույթ, որն անդրադառնում է ընտանիքի, համայնքի և ամբողջ ժողովրդի կյանքի վրա։ Պատմամշակութային առումով ստեղծագործությունը հետաքրքրական է XIX դարի հայ գրականության և հասարակական մտածողության համատեքստում։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ մտավորականության ուշադրության կենտրոնում էին ժողովրդի սոցիալական վիճակը, արևմտահայության պատմական դժվարությունները, արտագաղթը, պանդխտությունը և ազգային ինքնության պահպանման խնդիրները։ Թիֆլիսը XIX դարում արևելահայ գրական, մշակութային և հասարակական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ ստեղծագործում և հրատարակվում էին տարբեր հեղինակներ, տարածվում էին ազգային ու հասարակական նշանակություն ունեցող գրական երկեր։ Մ. Շարաձեի տպարանում լույս տեսած այս հրատարակությունը հայ տպագիր գրականության պատմության ուշագրավ նմուշներից է և արտացոլում է ժամանակաշրջանի հետաքրքրությունը սոցիալական ու ազգային թեմաների նկատմամբ։ Ա. Քալանթարի ստեղծագործությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության պատմությամբ, XIX դարի արձակով, պանդխտության գրական ավանդույթով, արևմտահայության պատմական ճակատագրով և հայ հասարակական կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է հայ գրականության մեջ Մուշի և մշեցի հայության կերպարի գեղարվեստական արտացոլման, գաղթականի սոցիալական վիճակի և ազգային հիշողության պահպանման թեմաների հետազոտության համար։ Ընթերցողական առումով աշխատությունը հնարավորություն է տալիս խորհելու հայրենիքի արժեքի, ընտանիքի ու հարազատ միջավայրի նշանակության, օտարության մեջ ապրելու դժվարությունների և ազգային ինքնության պահպանման մասին։ Նրա թեմատիկ նշանակությունը դուրս է գալիս առանձին անհատի ճակատագրի սահմաններից՝ առնչվելով հայ ժողովրդի պատմական հիշողությանը և պանդխտության համազգային փորձառությանը։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է հայ գրականության մեջ ղարիբի կերպարի և պանդխտության թեմայի արտացոլման, XIX դարի հասարակական իրականության ճանաչողության և հայ տպագիր մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար ունեցած նշանակությամբ։