Ընդհանուր կենսաքիմիայի լաբորատոր աշխատանքներ

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է Սիսիանի շրջանի բնական γ-տրիդիմիտի հումքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը և դրա հիման վրա վոլաստոնիտի ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիական եղանակների մշակմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բնական հանքային հումքի բաղադրության, կառուցվածքի, ջերմային վարքի և տարբեր պայմաններում ընթացող ֆազային փոխակերպումների հետազոտության վրա։ Քննության են առնվում ելանյութի հանքաբանական և քիմիական առանձնահատկությունները, հիմնական ու ուղեկցող բաղադրիչների հարաբերակցությունը և դրանց ազդեցությունը վերջնական սիլիկատային նյութի ձևավորման գործընթացի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կալցիում և սիլիցիում պարունակող բաղադրիչների փոխազդեցության ֆիզիկաքիմիական օրինաչափություններին, համապատասխան միացությունների առաջացման պայմաններին և ջերմային մշակման ընթացքում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում է ջերմաստիճանի, մշակման տևողության, հումքային խառնուրդի բաղադրության, բաղադրիչների հարաբերակցության և մասնիկների չափերի ազդեցությունը նպատակային նյութի առաջացման աստիճանի ու հատկությունների վրա։ Ֆազային կազմի և կառուցվածքի գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշել տեխնոլոգիական գործընթացի առավել արդյունավետ պայմանները և նվազեցնել անցանկալի ուղեկցող ֆազերի առաջացումը։ Կարևորվում են նաև ստացված նյութի ֆիզիկամեխանիկական և ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը, քանի որ դրանք պայմանավորում են դրա հետագա կիրառման հնարավորությունները արդյունաբերության տարբեր ոլորտներում։ Վոլաստոնիտը հետաքրքրություն է ներկայացնում որպես բազմաֆունկցիոնալ հանքային նյութ, որը կարող է օգտագործվել կերամիկական արտադրանքների, շինանյութերի, հատուկ կոմպոզիցիոն նյութերի և մի շարք այլ տեխնոլոգիական արտադրատեսակների ստացման գործընթացներում։ Հետազոտության շրջանակում բնական տեղական հումքի կիրառումը դիտարկվում է նաև տնտեսական և տեխնոլոգիական արդյունավետության տեսանկյունից՝ գնահատելով դրա վերամշակման և արդյունաբերական օգտագործման հեռանկարները։ Փորձարարական տվյալների հիման վրա հնարավոր է ձևավորել հումքի նախապատրաստման, բաղադրիչների խառնման, ջերմային մշակման և վերջնական արտադրանքի ստացման հաջորդական տեխնոլոգիական սխեմա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տեղական հանքային պաշարների համալիր և նպատակային օգտագործումը, որը կարող է նպաստել նոր հումքային աղբյուրների ներգրավմանը և սիլիկատային արտադրությունների հումքային բազայի ընդլայնմանը։ Աշխատությունը համադրում է անօրգանական քիմիայի, ֆիզիկական քիմիայի, հանքաբանության և նյութերի տեխնոլոգիայի մեթոդները՝ բնական հումքի հատկություններից մինչև վերջնական արտադրանքի ստացման տեխնոլոգիական պարամետրերի հիմնավորում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սիլիկատների քիմիայի, հանքային հումքի վերամշակման, նյութագիտության, կերամիկական և շինանյութերի տեխնոլոգիայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ինժեներների, տեխնոլոգների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը ներկայացնում է հայ ժողովրդի պատմության ընդարձակ պատմագրական շարադրանք՝ ընդգրկելով հնագույն ժամանակներից մինչև այն շրջանը, երբ հայկական տարածքների մի մասը հայտնվեց Ռուսական կայսրության կազմում և տարածաշրջանում ձևավորվեց նոր վարչաքաղաքական իրադրություն։ Նյութը կառուցված է պատմական շարունակականության սկզբունքով և նպատակ ունի ընդհանուր պատկերացում տալ հայկական պետականության, հասարակության, մշակույթի և արտաքին հարաբերությունների զարգացման հիմնական փուլերի մասին։ Վաղ ժամանակաշրջանների նկարագրության մեջ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի աշխարհագրական դիրքին, բնակչությանը, քաղաքական կազմավորումներին, արքայական իշխանության զարգացմանը և հարևան պետությունների հետ հարաբերություններին։ Հետագա բաժիններում դիտարկվում են հայկական թագավորությունների պատմությունը, քրիստոնեության տարածումն ու հաստատումը, եկեղեցու դերը հասարակական և մշակութային կյանքում, գրավոր մշակույթի զարգացումը և միջնադարյան պետական կազմավորումների գործունեությունը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում օտար տերությունների գերիշխանության պայմաններում հայ բնակչության դրության, քաղաքական իշխանության փոփոխությունների, պատերազմների և բնակչության տեղաշարժերի վերաբերյալ հարցերը։ Քննվում են նաև հայկական իշխանական տների, եկեղեցական կառույցների և համայնքների դերը պատմական հիշողության ու ինքնության պահպանման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ուշ միջնադարի և նոր ժամանակների իրադարձություններին, երբ հայկական տարածքները գտնվում էին տարածաշրջանային խոշոր տերությունների մրցակցության և հակամարտությունների ազդեցության ներքո։ Ներկայացվում են հայ բնակչության սոցիալական և տնտեսական կյանքի որոշ կողմեր, առևտրական կապերը, գաղթականության գործընթացները և հայկական համայնքների ձևավորումը տարբեր երկրներում։ Պատմական շարադրանքի վերջին հատվածները կենտրոնանում են Հարավային Կովկասում տեղի ունեցած ռազմաքաղաքական փոփոխությունների և հայկական տարածքների մի մասի Ռուսական կայսրությանը միացման գործընթացի վրա՝ այն դիտարկելով հայ ժողովրդի պատմության նոր փուլի սկզբնավորման համատեքստում։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այն արտացոլում է իր ստեղծման ժամանակաշրջանին բնորոշ պատմագիտական պատկերացումները, աղբյուրների օգտագործման եղանակները և Հայաստանի անցյալի մեկնաբանման մոտեցումները։ Հետևաբար այն կարող է ուսումնասիրվել ոչ միայն որպես հայ ժողովրդի պատմության վերաբերյալ շարադրանք, այլև որպես պատմագրական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե տվյալ ժամանակաշրջանի հեղինակներն ինչպես էին կառուցում Հայաստանի պատմական անցյալի ամբողջական պատկերը։ Հին և միջնադարյան հեղինակների հաղորդումների, պատմական ավանդությունների և ավելի ուշ շրջանի տեղեկությունների համադրումը նյութին տալիս է նաև աղբյուրագիտական հետաքրքրություն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, հայագիտության, պատմագրության և ռուս-հայկական պատմական հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է միլիմետրային տիրույթի էլեկտրամագնիսական ալիքներով ճառագայթված ԴՆԹ-ի և որոշ ցածրամոլեկուլային միացությունների միջև առաջացող կոմպլեքսների ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական հատկությունների վերլուծությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ճառագայթման ազդեցությունը մոլեկուլային փոխազդեցությունների վրա։ Աշխատանքում դիտարկվում են ԴՆԹ-ի կառուցվածքային փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ միլիմետրային ալիքների ազդեցության տակ, ինչպես նաև գնահատվում է, թե ինչպես են տարբեր ցածրամոլեկուլային միացություններ կապվում ԴՆԹ-ի հետ՝ ձևավորելով կայուն կամ ժամանակավոր կոմպլեքսներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կապման մեխանիզմներին, էներգետիկ փոխազդեցություններին և հնարավոր կոնֆորմացիոն փոփոխություններին, որոնք կարող են ազդել ԴՆԹ-ի կենսաբանական ակտիվության վրա։ Վերլուծվում են նաև այն պայմանները, որոնց դեպքում ճառագայթումը կարող է ուժեղացնել կամ թուլացնել մոլեկուլային կապերը, ինչպես նաև քննարկվում է այս երևույթի հնարավոր կիրառական նշանակությունը կենսաբժշկության, դեղագործության և մոլեկուլային կենսաբանության ոլորտներում՝ մասնավորապես նոր դեղամիջոցների նախագծման և ԴՆԹ-ի նպատակային մոդուլյացիայի տեսանկյունից։

Պատմություն

Այս աշխատանքը նվիրված է 1895–1897 թվականների Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած հայկական ջարդերից հետո Գերմանիայի քաղաքական և դիվանագիտական դիրքորոշմանը Թուրքիայում, ինչպես նաև Բեռլինի և Օսմանյան Պորտայի միջև հարաբերությունների զարգացման առանձնահատկություններին այդ ժամանակաշրջանում։ Հեղինակը վերլուծում է Գերմանական կայսրության արտաքին քաղաքականության հիմնական նպատակները Օսմանյան կայսրությունում՝ ընդգծելով տնտեսական, ռազմավարական և աշխարհաքաղաքական շահերը, որոնք պայմանավորում էին նրա զգուշավոր և հաճախ չեզոք մոտեցումը հայկական կոտորածների հարցում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է Գերմանիայի դերի աճը Օսմանյան կայսրության ներսում՝ հատկապես ռազմական խորհրդատվության, երկաթուղային նախագծերի (օրինակ՝ Բաղդադի երկաթուղու գաղափարի) և տնտեսական ներթափանցման միջոցով, ինչը ձևավորում էր երկու պետությունների միջև սերտ գործընկերային հարաբերություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ հայկական հարցը միջազգային դիվանագիտության մեջ հաճախ ենթարկվում էր մեծ տերությունների շահերի բախմանը, և Գերմանիան, որպես նոր ուժեղացող կայսրություն, հիմնականում խուսափում էր Օսմանյան կայսրության ներքին գործերին կտրուկ միջամտությունից՝ նախընտրելով պահպանել իր ռազմավարական դիրքերը տարածաշրջանում։ Աշխատության մեջ նաև վերլուծվում է եվրոպական մամուլի և դիվանագիտական հաղորդագրությունների արձագանքը հայկական կոտորածներին, ինչպես նաև գերմանական հասարակական կարծիքի որոշ հատվածների քննադատական վերաբերմունքը այդ իրադարձությունների նկատմամբ։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ Գերմանիայի քաղաքականությունը մեծապես պայմանավորված էր մեծ տերությունների հավասարակշռության պահպանման ձգտմամբ և Օսմանյան կայսրության հետ ռազմավարական գործընկերության խորացմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Գերմանիայի դիրքորոշումը որպես պրագմատիկ և շահադիտական արտաքին քաղաքականության օրինակ, որտեղ հումանիտար հարցերը հաճախ երկրորդական դեր էին ստանում աշխարհաքաղաքական հաշվարկների համեմատ։

Lեզվաբանություն

Հայ լեզվաբանության պատմություն. Հատոր 1 (սկզբից մինչև մեր օրերը)-ը լեզվաբանական և հայագիտական հիմնարար աշխատություն է, որը ներկայացնում է հայ լեզվաբանության զարգացման ամբողջական պատմական ուղին՝ սկսած հայերենի ուսումնասիրության վաղ փորձերից և գրաբարի գիտական նկարագրություններից մինչև ժամանակակից լեզվաբանական դպրոցների ձևավորումն ու արդի տեսական մոտեցումները, աշխատությունում վերլուծվում են հայ լեզվի ուսումնասիրության հիմնական փուլերը՝ միջնադարյան քերականական ավանդույթները, նոր շրջանի եվրոպական գիտության ազդեցությամբ ձևավորված լեզվաբանական մտածողությունը, ինչպես նաև խորհրդային և անկախության շրջանի գիտական ուղղությունները, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի կառուցվածքային ուսումնասիրությանը՝ հնչյունաբանության, ձևաբանության, շարահյուսության և բառագիտության զարգացման պատմական մեկնաբանությամբ, միաժամանակ ներկայացվում են հայ լեզվաբանության խոշոր ներկայացուցիչների գիտական ներդրումները, նրանց մեթոդաբանական մոտեցումները և լեզվի ուսումնասիրության մեջ ներդրված նոր գաղափարները, աշխատությունը նաև ընդգծում է հայերենի տեղը համաշխարհային լեզվաբանական համակարգում՝ որպես հին գրավոր ավանդույթ ունեցող և գիտականորեն բազմակողմանի ուսումնասիրված լեզու։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տարածական ձողային կառուցվածքների լարվածա-դեֆորմացիոն վիճակի համակարգչային մոդելավորմանը և դրանց օպտիմալ նախագծման մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բարդ ինժեներական կառույցների մեխանիկական վարքագծի հաշվարկային մոտեցումները՝ հիմնված վերջավոր տարրերի մեթոդի և մատրիցային վերլուծության վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են արտաքին բեռնվածությունների ազդեցության տակ կառուցվածքների կայունությունը, դեֆորմացիաների բաշխումը և կրողունակության սահմանները՝ նպատակ ունենալով ապահովել առավել արդյունավետ և անվտանգ նախագծային լուծումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օպտիմալացման ալգորիթմներին, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել նյութատարածությունը՝ պահպանելով պահանջվող ամրության և կոշտության ցուցանիշները։ Քննարկվում են նաև համակարգչային մոդելավորման կիրառությունները շինարարական և ինժեներական նախագծման գործընթացներում՝ ընդգծելով դրանց դերը ժամանակակից կառուցվածքային վերլուծության և նախագծման ավտոմատացման մեջ։