Քիմիա շտեմարան 2

Այլ առարկաներ

Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու – թիվ 1 (21)-ը գիտական պարբերական ժողովածու է, որը միավորում է տարբեր հեղինակների ակադեմիական հոդվածներ՝ հիմնականում հայագիտության, պատմության, լեզվաբանության, մշակութաբանության և հարակից հասարակական գիտությունների ոլորտներից, աշխատությունում ներկայացված ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ ժողովրդի պատմական զարգացման տարբեր փուլերին, աղբյուրագիտական վերլուծություններին, լեզվամշակութային գործընթացների մեկնաբանությանը և ազգային ժառանգության ուսումնասիրության արդի մոտեցումներին, ժողովածուն ունի գիտական բնույթ և ծառայում է որպես հետազոտական արդյունքների հրապարակման ու մասնագիտական քննարկումների հարթակ, որտեղ համադրվում են տարբեր մեթոդաբանական ուղղություններ և գիտական դպրոցների մոտեցումներ, միաժամանակ ընդգծվում է հայագիտական հետազոտությունների շարունակական զարգացումը և նոր գիտական խնդիրների ձևակերպման անհրաժեշտությունը, աշխատությունը նպաստում է գիտելիքի տարածմանը և ակադեմիական համայնքի ներսում համագործակցության ընդլայնմանը՝ ապահովելով գիտական հաղորդակցության կարևոր միջավայր։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է գյուղմեքենաների մեքենամասերի շրջատաշման և ռանդման գործընթացներում մետաղահատ հաստոցների թրթռակայունության (vibration stability) տեսական և տեխնոլոգիական հիմունքների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով մեքենաշինության ճշգրիտ մշակման գործընթացների որակի և արտադրողականության բարձրացման խնդիրները։ Գրքում վերլուծվում են կտրող գործընթացների ընթացքում առաջացող ինքնաթրթռումների և հարկադրված տատանումների ֆիզիկական մեխանիզմները, դրանց ազդեցությունը մակերեսի որակի, գործիքի մաշվածության և մշակման ճշգրտության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի դինամիկ կայունության մաթեմատիկական մոդելավորմանը, որտեղ դիտարկվում են «մեքենա–գործիք–դետալ» համակարգի թրթռային բնութագրերը, սեփական հաճախականությունները և դամփֆինգի գործակիցները։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև տեխնոլոգիական լուծումներ՝ կտրող ռեժիմների օպտիմալ ընտրություն, գործիքային համակարգերի կոշտության բարձրացում, հակաթրթռային սարքերի կիրառություն և կառավարման ադապտիվ մեթոդներ, որոնք նպաստում են գործընթացի կայունացմանը։ Վերլուծվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները, որոնք հաստատում են առաջարկվող մոտեցումների արդյունավետությունը տարբեր մշակման պայմաններում։ Գրքի նպատակն է ձևավորել համալիր գիտական և ինժեներական հիմք գյուղմեքենաշինության մեջ մետաղահատ գործընթացների թրթռակայունության բարելավման համար։

Lեզվաբանություն

Այս լեզվաբանական ուսումնասիրությունը նվիրված է զեղչման երևույթի գործաբանական արժեքի բացահայտմանը գեղարվեստական խոսքում՝ ուշադրություն դարձնելով այն դեպքերին, երբ խոսքի որևէ բաղադրիչի բացակայությունը ոչ թե խոչընդոտում, այլ լրացնում, խորացնում կամ փոփոխում է հաղորդվող իմաստը։ Զեղչումը լեզվական այն երևույթներից է, որի դեպքում նախադասության կամ խոսքային կառույցի որևէ անդամ կարող է չարտահայտվել ձևականորեն, սակայն նրա իմաստը վերականգնվում է համատեքստից, իրավիճակից կամ նախորդող խոսքից։ Գեղարվեստական տեքստում այս միջոցը ձեռք է բերում առանձնահատուկ նշանակություն, քանի որ հեղինակը հաճախ միտումնավոր չի արտահայտում որոշակի բառեր կամ կառույցներ՝ ընթերցողին թողնելով իմաստային լրացման, ենթադրության և մեկնաբանության հնարավորություն։ Ուսումնասիրության կենտրոնական հարցերից մեկը զեղչման և համատեքստի փոխհարաբերությունն է։ Զեղչված անդամի ընկալումը հնարավոր է դառնում այն տեղեկության շնորհիվ, որն արդեն առկա է տեքստում կամ ենթադրվում է հաղորդակցական իրավիճակից։ Այդ պատճառով զեղչումը չի կարելի դիտարկել միայն որպես քերականական բացթողում․ այն հաճախ հանդիսանում է իմաստակառուցման գիտակցված միջոց։ Ընթերցողը վերականգնում է բացակայող բաղադրիչը, սակայն այդ վերականգնումը կարող է ունենալ ոչ միայն մեկ հնարավոր տարբերակ, ինչն էլ մեծացնում է գեղարվեստական տեքստի իմաստային բազմաշերտությունը։ Գործաբանական տեսանկյունից հատկապես կարևոր է զեղչման միջոցով խոսողի վերաբերմունքի, հույզի, գնահատականի և հաղորդակցական նպատակի արտահայտումը։ Նույն միտքը լիարժեք ձևակերպելու փոխարեն որևէ անդամի բացակայությունը կարող է խոսքը դարձնել ավելի կտրուկ, հուզական, լարված, խորհրդավոր կամ ենթատեքստային։ Օրինակ՝ երկխոսության մեջ զեղչված կառույցը կարող է փոխանցել հերոսի վրդովմունքը, տատանումը, անորոշությունը կամ խոսքը շարունակելու ցանկության բացակայությունը։ Այսպիսով, լեզվական նվազագույն ձևը կարող է հաղորդել առավել լայն իմաստային և զգացմունքային բովանդակություն։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում զեղչման կապը խոսքի տնտեսման սկզբունքի հետ։ Խոսքային հաղորդակցության ընթացքում մասնակիցները սովորաբար չեն կրկնում այն տեղեկությունը, որն արդեն հայտնի է կամ հեշտությամբ վերականգնելի է համատեքստից։ Գեղարվեստական խոսքում այդ բնական հաղորդակցական մեխանիզմը կարող է վերածվել ոճական հնարքի։ Հեղինակը միտումնավոր բաց է թողնում որոշ բաղադրիչներ՝ խտացնելով խոսքը, արագացնելով գործողության ընթացքը կամ ընդգծելով առավել կարևոր իմաստային հատվածները։ Այդ պատճառով զեղչումը կարող է միաժամանակ ծառայել և՛ լեզվական տնտեսման, և՛ գեղարվեստական արտահայտչականության նպատակներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի զեղչման դերը երկխոսական խոսքում։ Երկխոսության մասնակիցները սովորաբար ունեն ընդհանուր իրավիճակային գիտելիք, ինչի շնորհիվ խոսքը կարող է լինել կարճ, մասնատված և ոչ ամբողջական։ Գեղարվեստական երկխոսություններում նման կառուցվածքները հաճախ օգնում են ստեղծել բնական խոսքի տպավորություն և բացահայտել կերպարների անհատական խոսելաձևը։ Կիսատ նախադասությունները, բաց թողնված անդամները, կտրուկ պատասխանները կամ չավարտված մտքերը կարող են փոխանցել հերոսների հոգեբանական վիճակը՝ առանց այն ուղղակիորեն անվանելու։ Զեղչումը կարևոր դեր ունի նաև ենթատեքստի ձևավորման գործում։ Երբ հեղինակը որոշակի տեղեկություն չի արտահայտում ուղղակիորեն, ընթերցողը ստիպված է այն եզրակացնել խոսքային իրավիճակից, կերպարների վարքագծից կամ տեքստի նախորդ հատվածներից։ Այս մեխանիզմը գեղարվեստական ստեղծագործությունը դարձնում է ինտերակտիվ՝ ընթերցողին ներգրավելով իմաստի ձևավորման գործընթացում։ Հետևաբար զեղչված բաղադրիչը կարող է ունենալ ոչ միայն քերականական, այլև գեղագիտական և մեկնաբանական նշանակություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել զեղչման տարբեր տեսակներ՝ կախված այն բանից, թե նախադասության կամ խոսքային կառույցի որ բաղադրիչն է բաց թողնված։ Հնարավոր է ուսումնասիրել ենթակայի, ստորոգյալի, լրացման, պարագայի կամ այլ բաղադրիչների զեղչման դեպքերը, ինչպես նաև այնպիսի կառույցներ, որոնցում բացակայող անդամը վերականգնվում է ոչ թե նույն նախադասությունից, այլ ավելի լայն համատեքստից։ Այս տարբերակների համադրումը թույլ է տալիս բացահայտել զեղչման ձևական և գործառական բազմազանությունը։ Կարևոր է նաև զեղչման և կիսատ նախադասությունների փոխհարաբերությունը։ Կառուցվածքային առումով որոշ դեպքերում դժվար է հստակ սահմանազատել քերականորեն թերի կառույցը և գիտակցված զեղչմամբ ձևավորված նախադասությունը։ Գեղարվեստական խոսքի վերլուծությունը պահանջում է հաշվի առնել ոչ միայն նախադասության ձևական կառուցվածքը, այլև այն հաղորդակցական պայմանները, որոնցում տվյալ ձևը կիրառվում է։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս տարբերակել պատահական կամ քերականական թերացումը և հեղինակի կողմից նպատակային ընտրված արտահայտչական միջոցը։ Գործաբանական արժեքի ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է նաև կերպարաստեղծման խնդիրը։ Հեղինակը կարող է զեղչման տարբեր ձևեր օգտագործել տարբեր կերպարների խոսքում՝ նրանց կրթական մակարդակը, սոցիալական միջավայրը, հոգեբանական վիճակը, հաղորդակցական վարքը կամ անհատական լեզվական ոճը ներկայացնելու համար։ Այդպիսով զեղչումը կարող է դառնալ կերպարի լեզվական բնութագրման միջոց։ Նույն երևույթը տարբեր կերպ կարող է գործել հեղինակային խոսքում և հերոսների երկխոսություններում։ Գեղարվեստական խոսքում զեղչումը կարող է նաև նպաստել ռիթմի և տեմպի ձևավորմանը։ Կարճ, ոչ ամբողջական և զեղչված կառույցների հաջորդականությունը կարող է արագացնել պատմողական ընթացքը, ստեղծել լարվածություն կամ ընդհատվածության զգացողություն։ Ընդհակառակը, բացակայող բաղադրիչի շուրջ ձևավորված դադարը կարող է դանդաղեցնել խոսքի ընթացքը և ընդգծել որոշակի հուզական պահ։ Այսպիսով, զեղչման գործառույթը դուրս է գալիս զուտ քերականական շրջանակից և ընդգրկում է նաև տեքստի կառուցվածքային ու գեղագիտական կազմակերպումը։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է ժամանակակից հայերենի գործաբանական և ոճաբանական առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Զեղչման օրինակների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են լեզվական ձևի նվազեցումը և համատեքստային լրացումը փոխկապակցվում, ինչպես է ընթերցողը վերականգնում չարտահայտված իմաստը և ինչպիսի լրացուցիչ հաղորդակցական նշանակություն է առաջանում դրա արդյունքում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը զեղչումը դիտարկում է որպես գեղարվեստական խոսքի բազմաֆունկցիոնալ միջոց, որը կարող է ապահովել լեզվական տնտեսում, հուզականություն, արտահայտչականություն, ենթատեքստ, խոսքի բնականություն, կերպարների անհատականացում և տեքստի իմաստային խտացում։ Դրա ուսումնասիրությունը կարևոր է հայոց լեզվի գործաբանության, ոճագիտության և գեղարվեստական խոսքի լեզվաբանության համար և կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, բանասերներին, գրականագետներին, ոճաբաններին, հայոց լեզվի ուսուցիչներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է վինիլացետատ–ջուր համակարգում պոլիմերների ջրային դիսպերսիաների ստացման բաղադրատոմսերի մշակմանը՝ ստատիկ, առանց էմուլգատորի պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ջրային միջավայրում պոլիմերացման գործընթացի կազմակերպման և կառավարման խնդիրը, որի լուծումը պահանջում է հաշվի առնել մոնոմերի, ջրի և ռեակցիայի այլ բաղադրիչների փոխազդեցությունները, ինչպես նաև պոլիմերացման կինետիկական և ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են առանց էմուլգատորի համակարգերում կայուն պոլիմերային դիսպերսիաների ձևավորման պայմանները, գործընթացի վրա ազդող հիմնական գործոնները և ստացվող արտադրանքի հատկությունների փոփոխությունը տարբեր տեխնոլոգիական ռեժիմների դեպքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բաղադրության ընտրությանը, բաղադրիչների հարաբերակցություններին, պոլիմերացման պայմաններին և այնպիսի պարամետրերի վերահսկմանը, որոնք որոշում են դիսպերսիայի կայունությունը, մասնիկների բնութագրերը և պոլիմերային նյութի որակը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ստացված դիսպերսիաների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների գնահատումը և դրանց կապի բացահայտումը սինթեզի պայմանների հետ։ Առանց էմուլգատորի համակարգի կիրառումը հետաքրքրություն է ներկայացնում այն պատճառով, որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել պոլիմերացման մեխանիզմներն ավելի պարզեցված բաղադրությամբ և ստանալ նյութեր, որոնց հատկությունների վրա չեն ազդում ավանդական մակերևութաակտիվ հավելումների մնացորդները։ Աշխատանքը կարող է ընդգրկել նաև ստացված դիսպերսիաների կայունության, մասնիկների չափերի, պոլիմերային բաղադրության, ռեակցիայի ընթացքի և վերջնական արտադրանքի կիրառական հատկությունների համեմատական գնահատում։ Առաջարկվող բաղադրատոմսերի մշակումը նպատակ ունի որոշել այն պայմանների համակցությունները, որոնց դեպքում հնարավոր է ստանալ պահանջվող բնութագրերով ջրային պոլիմերային համակարգեր և ապահովել սինթեզի վերարտադրելիություն։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է պոլիմերների քիմիայի և տեխնոլոգիայի տեսանկյունից, քանի որ ջրային դիսպերսիաները լայնորեն կիրառվում են ծածկույթների, սոսինձների, կապակցանյութերի և այլ պոլիմերային նյութերի արտադրության մեջ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պոլիմերային քիմիայի, կոլոիդային քիմիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի և նյութագիտության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար՝ որպես վինիլային մոնոմերների ջրային միջավայրում պոլիմերացման և էմուլգատորազուրկ դիսպերսիաների ստացման ուսումնասիրության նյութ։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը ներկայացնում է մասսայական գրադարաններում գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման հիմնական տեխնիկական պահանջները, հաշվառման սկզբունքները և գործավարական ընթացակարգերը։ Ներկայացվում են գրադարանային ֆոնդի հաշվառման, գրանցման, պահպանման և շրջանառության կազմակերպման կանոնները, ինչպես նաև ընթերցողների սպասարկման և փաստաթղթերի վարման համար անհրաժեշտ հրահանգներն ու ձևաթղթերը։ Անդրադարձ է կատարվում գրադարանային փաստաթղթաշրջանառության միասնականացմանը, հաշվետվությունների կազմմանը, գույքագրման և վիճակագրական տվյալների վարման առանձնահատկություններին՝ ապահովելով գրադարանի արդյունավետ և համակարգված գործունեությունը։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես գործնական ուղեցույց գրադարանավարների, տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետների և գրադարանային գործի կազմակերպմամբ զբաղվող անձանց համար՝ նպաստելով աշխատանքային գործընթացների ճիշտ կազմակերպմանը և գրադարանային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարմանը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկահայ անգլիագիր բանաստեղծների ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերության տեսանկյունից։ Դիտարկվում են հայկական մշակութային և գրական ավանդույթների դրսևորումները անգլերենով ստեղծված պոեզիայում, ինչպես նաև ամերիկյան գրական միջավայրի ազդեցությունը բանաստեղծական մտածողության, թեմատիկայի և արտահայտչաձևերի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, հայրենիքի, տեղահանության, սփյուռքյան փորձառության, սերունդների միջև մշակութային կապի և նոր հասարակության մեջ ինքնության վերաիմաստավորման թեմաներին։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են հեղինակները հայկական պատմամշակութային ժառանգության տարրերը համադրում ժամանակակից բանաստեղծական ձևերի, անգլերեն լեզվամտածողության և ամերիկյան գրական ավանդույթների հետ։ Քննարկվում են պատկերային համակարգի, խորհրդանիշների, լեզվի, ոճի, բանաստեղծական կառուցվածքի և ժանրային առանձնահատկությունների փոփոխությունները տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երկմշակութային միջավայրում ձևավորված գրական ինքնությանը և այն հարցին, թե ինչպես է ազգային մշակութային հիշողությունը պահպանվում ու միաժամանակ նոր մեկնաբանություններ ստանում այլալեզու ստեղծագործության պայմաններում։ Կարևորվում է ավանդական թեմաների ու պատկերների ստեղծագործական վերափոխումը, նոր գեղարվեստական միջոցների կիրառումը և անհատական բանաստեղծական աշխարհների ձևավորումը։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր սերունդների հեղինակների միջև առկա շարունակականությունն ու տարբերությունները և գնահատել ամերիկահայ անգլիագիր պոեզիայի տեղը ինչպես սփյուռքահայ, այնպես էլ ամերիկյան գրականության համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, սփյուռքագետների, հայագետների, համեմատական գրականագիտության մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։