Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Древние армянские историки, как исторические источники

    Աշխատությունը նվիրված է հին և վաղմիջնադարյան հայ պատմիչների երկերի՝ որպես պատմական աղբյուրների ուսումնասիրությանը և դրանց գիտական արժեքի բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հայ պատմագրության ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններն են, պատմիչների աշխատությունների բովանդակային ու կառուցվածքային բնութագրերը, ինչպես նաև դրանցում պահպանված տեղեկությունների նշանակությունը Հայաստանի և տարածաշրջանի քաղաքական, հասարակական, տնտեսական ու մշակութային պատմության վերականգնման համար։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում պատմական երկերի աղբյուրագիտական քննությանը, հեղինակների աշխարհայացքին, օգտագործած սկզբնաղբյուրներին, պատմական իրադարձությունների նկարագրության եղանակներին և հաղորդվող տեղեկությունների հավաստիության գնահատմանը։ Առանձին կարևորություն է տրվում այն հանգամանքին, որ հայ պատմիչների աշխատությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն Հայաստանի ներքին կյանքն ու պատմական զարգացումները, այլև հարևան պետությունների, ժողովուրդների և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների վերաբերյալ արժեքավոր տվյալներ։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է հայ պատմագրական ժառանգությունը որպես բազմաշերտ աղբյուրագիտական նյութ և ընդգծում դրա դերը հնագույն ու միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության գործում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աղբյուրագետներին, հայագետներին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի հին պատմությամբ և հայ պատմագրության սկզբնաղբյուրային նշանակությամբ։

    Updated: 2026-09-09
    Древние армянские историки, как исторические источники
    Online

    Linguistics

    Թուրքերեն-հայերեն համառոտ բառարան՝ դպրոցների համար, հատոր երկրորդ

    Թուրքերեն լեզվի ուսումնասիրմանն ու հայերենով դրա բառապաշարի յուրացմանը նվիրված այս ծավալուն բառարանային աշխատությունը նախատեսված է առաջին հերթին կրթական նպատակների համար՝ դպրոցականներին, ուսուցիչներին և լեզու ուսումնասիրողներին տրամադրելով թուրքերեն բառերի հայերեն համարժեքների համակարգված ժողովածու։ Հրատարակության հիմնական նպատակն է հեշտացնել թուրքերենի ուսուցումը, զարգացնել սովորողների բառապաշարը, նպաստել օտար լեզվով կարդալու և հասկանալու կարողությունների ձևավորմանը և ապահովել թուրքերենից հայերեն թարգմանության գործնական միջոց։ Բառարանի կառուցվածքային հիմքը թուրքերեն բառերի ներկայացումն է՝ դրանց հայերեն իմաստային համապատասխանություններով, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին մայրենի լեզվի միջոցով ընկալելու օտար բառերի նշանակությունը և յուրացնելու տարբեր լեզուների միջև գոյություն ունեցող բառային ու իմաստային կապերը։ Հայերեն համարժեքների կիրառությունը կարևոր մանկավարժական նշանակություն ունի, քանի որ սովորողին հնարավորություն է տալիս թուրքերեն բառապաշարը յուրացնել ոչ միայն անգիր սովորելու, այլև իմաստային համեմատության և գիտակցված ընկալման միջոցով։ Դպրոցական գործածության համար նախատեսված լինելը մատնանշում է աշխատության գործնական ու կրթական ուղղվածությունը։ Այն կարող էր ծառայել որպես օժանդակ ուսումնական միջոց լեզվի դասավանդման, բառերի բացատրության, ընթերցանության, թարգմանական վարժությունների և գրավոր աշխատանքների իրականացման ընթացքում։ Բառարանն իր նշանակությամբ կարևոր էր նաև այն առումով, որ օտար լեզվի ուսումնասիրությունը դիտարկում էր որպես ընդհանուր կրթության բաղադրիչ՝ նպաստելով սովորողների լեզվական կարողությունների, ինքնուրույն աշխատանքի և հաղորդակցական հմտությունների զարգացմանը։ Թուրքերեն-հայերեն բառարանագրությունը պատմականորեն կապված է հայ և թուրքալեզու բնակչության երկարատև հասարակական, տնտեսական, մշակութային ու կրթական շփումների հետ։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում թուրքերենի իմացությունը հայ հասարակության բազմաթիվ ներկայացուցիչների համար ունեցել է գործնական անհրաժեշտություն՝ առևտրի, վարչական հարաբերությունների, առօրյա հաղորդակցության և կրթության բնագավառներում։ Այդ հանգամանքը ձևավորել է հայերեն թարգմանական բառարանների պահանջարկ, իսկ դպրոցների համար նախատեսված բառարանների ստեղծումը վկայում է օտար լեզուների ուսուցումը կազմակերպված կրթական գործընթացի մաս դարձնելու ձգտման մասին։ Աշխատության լեզվաբանական արժեքը պայմանավորված է երկու լեզուների բառապաշարների համադրմամբ։ Թուրքերեն բառերի հայերեն համարժեքների ներկայացումը նպաստում է բառային իմաստների տարբերակմանը, հասկացությունների ճշգրիտ ընկալմանը և լեզուների կառուցվածքային ու իմաստային առանձնահատկությունների ճանաչմանը։ Բառարանային նյութը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև պատմական լեզվաբանության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական միջավայրը, գործածական բառապաշարի ուսուցման մոտեցումները և հայերենով օտար լեզվական հասկացություններ փոխանցելու եղանակները։ Գրական ու մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է գործնական ուսումնական բառարանների ժանրին։ Նման հրատարակություններին բնորոշ են բառային միավորների համակարգված դասավորությունը, թարգմանական համարժեքների հակիրճ ներկայացումը և տեղեկության արագ որոնման հնարավորությունը։ Դրանք ոչ միայն օգնում են յուրացնել առանձին բառեր, այլև նպաստում են լեզվական ինքնուրույնության ձևավորմանը, ընթերցանության հմտությունների զարգացմանը և թարգմանական աշխատանքի կատարելագործմանը։ Երկհատոր կառուցվածքի երկրորդ հատորը շարունակությունն է բառարանային ընդհանուր աշխատանքի և կարևոր է որպես ամբողջական լեզվական տեղեկատուի բաղկացուցիչ մաս։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական գործունեությունը մեծ դեր է ունեցել հայերեն բառարանագրության, լեզվաբանական ուսումնասիրությունների և ուսումնական գրականության զարգացման գործում։ Մխիթարյանները հետևողականորեն կարևորել են օտար լեզուների ուսումնասիրությունը, հայերենի գիտական մշակումը և կրթական նյութերի ստեղծումը՝ նպաստելով հայ ընթերցողի մտավոր ու լեզվական զարգացմանը։ Այս հրատարակությունը պատմամշակութային նշանակություն ունի 19-րդ դարի հայ դպրոցական կրթության, թուրքերենի ուսուցման ավանդույթների, հայերեն բառարանագրության և հայ-թուրքական լեզվական առնչությունների ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է նաև որպես հայերենով օտար լեզուների ուսուցման մեթոդական միջոցների պատմական օրինակ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, բառարանագիրներին, մանկավարժներին, թարգմանիչներին, հայագետներին, արևելագետներին և պատմական բառարանագրությամբ զբաղվող հետազոտողներին՝ որպես հայ կրթական ու լեզվամշակութային ժառանգության կարևոր նմուշ։

    Updated: 2026-11-12
    Թուրքերեն-հայերեն համառոտ բառարան՝ դպրոցների համար, հատոր երկրորդ
    Online

    Religion

    Աստվածաշունչ

    Աստվածաշունչը քրիստոնեական հավատքի կարևորագույն սուրբ գիրքն է, որը միավորում է տարբեր ժամանակներում ստեղծված հոգևոր, պատմական, մարգարեական և իմաստասիրական երկեր։ Այն ներկայացնում է Աստծո և մարդկության փոխհարաբերությունների պատմությունը՝ անդրադառնալով աշխարհի արարմանը, մարդկային կյանքի սկզբնավորմանը, հավատքի ձևավորմանը, բարոյական ընտրություններին և հոգևոր պատասխանատվությանը։ Բովանդակության մեջ ընդգրկված են պատմական իրադարձություններ, մարգարեների պատգամներ, աղոթքներ, օրհներգեր, առակներ, իմաստության խոսքեր և հավատացյալներին ուղղված ուսուցումներ։ Հին կտակարանը ներկայացնում է արարչագործության, աստվածային ուխտի, ընտրյալ ժողովրդի պատմության և մարգարեական ավանդության հիմնական դրվագները, իսկ Նոր կտակարանը կենտրոնանում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության, առակների, հրաշքների, խաչելության և հարության, ինչպես նաև առաքյալների գործունեության վրա։ Աշխատության առանցքային գաղափարներն են սերը, հավատարմությունը, արդարությունը, ողորմածությունը, ներողամտությունը, հույսը և մարդու բարոյական կատարելագործումը։ Այն դարեր շարունակ եղել է քրիստոնեական պաշտամունքի, հոգևոր դաստիարակության, կրոնական կրթության և աստվածաբանական մտքի հիմնարար աղբյուրը։ Բացի կրոնական նշանակությունից՝ գիրքը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի, գրականության, լեզվի, արվեստի և մշակութային ինքնության ձևավորման վրա՝ պահպանելով իր կարևորությունը նաև պատմական ու մշակութաբանական ուսումնասիրությունների համար։

    Updated: 2026-11-05
    Աստվածաշունչ
    Online

    Chemistry

    Новье нитритные комплексы железопорфиринов и их спектральное исследование

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է երկաթի պորֆիրինային նիտրիտային համալիրների սինթեզին, կառուցվածքային առանձնահատկություններին և դրանց սպեկտրային հատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է նիտրիտ իոնի և երկաթի պորֆիրինային համակարգերի փոխազդեցության մեխանիզմները՝ բացահայտելով, թե ինչպես են տարբեր լիգանդները և արտաքին պայմանները ազդում համալիրների էլեկտրոնային կառուցվածքի, կայունության և ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի վրա։ Աշխատության մեջ լայնորեն կիրառվում են ժամանակակից սպեկտրոսկոպիական մեթոդներ, որոնց օգնությամբ ուսումնասիրվում են ստացված միացությունների կլանման, կառուցվածքային և էլեկտրոնային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կատարվում է արդյունքների համեմատական վերլուծություն։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի կոորդինացիոն և կենսաանօրգանական քիմիայի ոլորտներում, քանի որ նման համալիրները կարող են ծառայել որպես հեմային սպիտակուցների և կենսաբանական համակարգերում ազոտի օքսիդների մասնակցությամբ ընթացող գործընթացների մոդելներ՝ նպաստելով դրանց կառուցվածքի, հատկությունների և ռեակցիոնունակության առավել խորքային ըմբռնմանը։

    Updated: 2026-09-16
    Новье нитритные комплексы железопорфиринов и их спектральное исследование
    Online

    Technology

    Формирование структуры и свойств порошковых алюминиевых сплавов

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է փոշենման ալյումինե համաձուլվածքների կառուցվածքի ձևավորման օրինաչափությունների և դրանց ֆիզիկական ու մեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են փոշեմետալուրգիայի ժամանակակից տեխնոլոգիաները, հումքային նյութերի ընտրության սկզբունքները, համաձուլվածքների ստացման փուլերը և դրանց ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի որակի վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են մասնիկների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, սեղմման և սինտերացման գործընթացները, միկրոկառուցվածքի փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը ամրության, կարծրության, մաշակայունության, կոռոզիոն դիմադրության և այլ շահագործական հատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև համաձուլվածքների միկրոկառուցվածքի վերահսկման մեթոդները, ժամանակակից փորձարարական և վերլուծական մոտեցումները, ինչպես նաև արդյունքների կիրառական նշանակությունը մեքենաշինության, ավիատիեզերական արդյունաբերության, ավտոմոբիլաշինության և այլ բարձր տեխնոլոգիական ոլորտների համար։ Գիրքը նախատեսված է նյութագիտության, մետալուրգիայի, մեքենաշինության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-08-23
    Формирование структуры и свойств порошковых алюминиевых сплавов
    Online

    Medicine

    Гемикастрационный синдром (клинико-гормональные параллели)

    Այս թեման վերաբերում է հեմիկաստրացիոն համախտանիշին (hemicastration syndrome) և դրա կլինիկո-հորմոնալ զուգահեռներին, որտեղ ուսումնասիրվում են միակողմանի սերմնարանի հեռացումից կամ ֆունկցիայի կորստից հետո օրգանիզմում տեղի ունեցող էնդոկրին, նյութափոխանակային և կլինիկական փոփոխությունները։ Հետազոտության կենտրոնում է տեստոստերոնի արտադրության նվազման և հիպոթալամուս–հիպոֆիզ–գոնադային առանցքի կարգավորման խախտման փոխազդեցությունը, որի արդյունքում կարող են զարգանալ ինչպես տեղային, այնպես էլ համակարգային փոփոխություններ՝ ներառյալ երկրորդ սեռական հատկանիշների թուլացում, լիբիդոյի նվազում, սպերմատոգենեզի խանգարումներ և հոգե-էմոցիոնալ վիճակի փոփոխություններ։ Կլինիկորեն նման վիճակը կարող է արտահայտվել նաև նյութափոխանակության դանդաղեցմամբ, մկանային զանգվածի նվազումով և ոսկրային խտության փոփոխություններով, որոնք կախված են հորմոնալ դեֆիցիտի աստիճանից և օրգանիզմի կոմպենսատոր հնարավորություններից։ Միաժամանակ դիտարկվում են փոխհատուցման մեխանիզմները, երբ մնացած սերմնարանը կարող է մասամբ մեծացնել հորմոնալ արտադրությունը, ինչի շնորհիվ որոշ դեպքերում կլինիկական ախտանշանները կարող են լինել մեղմ կամ դանդաղ զարգացող։ Հետազոտությունը կարևոր է էնդոկրինոլոգիայի և անդրոլոգիայի համար՝ հորմոնալ հավասարակշռության խանգարումների գնահատման, վերականգնողական թերապիայի պլանավորման և հիվանդների կյանքի որակի բարելավման տեսանկյունից։

    Updated: 2026-09-12
    Гемикастрационный синдром (клинико-гормональные параллели)