Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionMedicine
Առողջապահություն և խնամք վաղ մանկության շրջանում
Աշխատությունը նվիրված է վաղ մանկության շրջանում երեխայի առողջության պահպանմանն ու ճիշտ խնամքի կազմակերպմանը։ Այն վերաբերում է կյանքի առաջին տարիներին երեխայի ֆիզիկական զարգացմանը, առողջ ապրելակերպի ձևավորմանը և այն պայմաններին, որոնք նպաստում են նրա բնականոն աճին ու բարեկեցությանը։ Վերնագրում ընդգծված երկու հիմնական ուղղությունները՝ առողջապահությունն ու խնամքը, ցույց են տալիս, որ նյութը նպատակ ունի ներկայացնելու ոչ միայն հիվանդությունների կանխարգելման, այլև երեխայի ամենօրյա խնամքի կարևորությունը։ Այս թեմայի շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն մաքրության պահպանումը, սնուցումը, հագուստի և բնակության պայմանների համապատասխանությունը, հանգիստը, քունը և երեխայի զարգացմանը նպաստող միջավայրը։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել որպես մանկական առողջության և դաստիարակության վերաբերյալ գործնական գիտելիքներ փոխանցող կրթական բնույթի հրատարակություն, որն ուղղված է ծնողներին, ընտանիքի անդամներին և երեխաների խնամքով զբաղվող անձանց։ Այն արժեքավոր է նաև բժշկության և հասարակական առողջապահության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է 19-րդ դարի հայերեն գրականության մեջ մանկան առողջության, հիգիենայի և վաղ տարիքի խնամքի վերաբերյալ գիտելիքների տարածման կարևորությունը։
Updated: 2026-11-03
Economics
Էքստերնալներ
Էքստերնալները (արտաքին ազդեցությունները) տնտեսական երևույթներ են, երբ մեկ տնտեսական գործակալի՝ անհատի, ֆիրմայի կամ կազմակերպության գործունեությունը ազդում է մյուսների վրա՝ առանց այդ ազդեցության շուկայական գնի կամ փոխհատուցման արտացոլման։ Այսինքն՝ որոշ գործողությունների օգուտները կամ ծախսերը չեն ներառվում անմիջապես շուկայական գործարքներում, սակայն զգացվում են երրորդ կողմերի կողմից։ Էքստերնալները կարող են լինել դրական և բացասական։ Դրական էքստերնալների դեպքում մեկի գործունեությունը օգտակար ազդեցություն է ունենում ուրիշների վրա՝ առանց լրացուցիչ վճարի։ Օրինակ՝ կրթությունը համարվում է դրական էքստերնալ, քանի որ կրթված մարդը ոչ միայն իրեն է օգուտ տալիս, այլ նաև հասարակությանը՝ բարձրացնելով արտադրողականությունն ու գիտելիքների մակարդակը։ Բացասական էքստերնալների դեպքում մեկի գործունեությունը վնաս է պատճառում ուրիշներին։ Օրինակ՝ գործարանների կողմից օդի աղտոտումը կարող է վնասել բնակչության առողջությանը և շրջակա միջավայրին՝ առանց այդ վնասի փոխհատուցման։ Էքստերնալների առկայությունը շուկայական մեխանիզմների թերություններից մեկն է, քանի որ շուկան ինքնուրույն չի կարող միշտ ճիշտ գնահատել բոլոր սոցիալական ծախսերն ու օգուտները։ Այդ պատճառով պետությունը հաճախ միջամտում է՝ կիրառելով հարկեր, սուբսիդիաներ կամ կարգավորումներ՝ բացասական էքստերնալները նվազեցնելու և դրականները խթանելու համար։ Օրինակ՝ աղտոտող ընկերությունների վրա կարող են սահմանվել բնապահպանական հարկեր, իսկ կրթության կամ առողջապահության ոլորտում պետությունը կարող է տրամադրել սուբսիդիաներ։ Այսպիսով, էքստերնալները կարևոր տնտեսական հասկացություն են, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես կարող են տնտեսական գործողությունները ազդել հասարակության վրա՝ դուրս շուկայական անմիջական հարաբերություններից, և ընդգծում են պետական կարգավորման անհրաժեշտությունը որոշ դեպքերում։
Updated: 2026-10-23
Medicine
Քրոնիկ սակավաշարժության և սպիտակուցային բեռնվածության զուգորդման պայմաններում զարգացող փոփոխությունների հիմնական դետերմինանտները / General determiners of changes developed under the conditions of combined effect of chronic hypokinesia and protein loading
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մարդու և կենդանի օրգանիզմների ֆունկցիոնալ համակարգերում առաջացող այն փոփոխությունների ուսումնասիրմանը, որոնք ձևավորվում են քրոնիկ սակավաշարժության և սպիտակուցային բարձր բեռնվածության համակցված ազդեցության պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես է երկարատև ֆիզիկական պասիվությունը փոխում նյութափոխանակության գործընթացները, հյուսվածքների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունները, երբ դրանք զուգորդվում են սպիտակուցների ավելացված ընդունմամբ։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջջային և մոլեկուլային մակարդակներում տեղի ունեցող փոփոխություններին, էներգետիկ փոխանակության առանձնահատկություններին, մկանային համակարգի, ներքին օրգանների և կարգավորող մեխանիզմների արձագանքներին։ Աշխատությունը ներկայացնում է տարբեր կենսաբանական ցուցանիշների համեմատական վերլուծություն, բացահայտում է այն հիմնական դետերմինանտները, որոնք որոշում են զարգացող հարմարվողական կամ ախտաբանական տեղաշարժերի բնույթը, և քննարկում է դրանց նշանակությունը առողջության պահպանման ու հիվանդությունների կանխարգելման տեսանկյունից։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգներին, կենսաքիմիկոսներին, բժշկական հետազոտողներին, սպորտային բժշկության մասնագետներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր ուսումնասիրում են ֆիզիկական ակտիվության, սնուցման և օրգանիզմի կենսագործունեության փոխկապակցված ազդեցությունները։
Updated: 2026-09-20
Other Subjects
Новейшие достижения в электромашиностроении за рубежом: (Аннотация зарубежных патентов)
Աշխատությունը ներկայացնում է արտասահմանյան երկրներում էլեկտրամեքենաշինության ոլորտում արձանագրված նորագույն տեխնիկական նվաճումների և գյուտերի համակարգված ամփոփումը՝ հիմնված տարբեր երկրների արտոնագրային նյութերի ուսումնասիրության վրա։ Գրքում հավաքագրված և վերլուծված են էլեկտրական մեքենաների, շարժիչների, գեներատորների, տրանսֆորմատորների, կառավարման համակարգերի և էլեկտրատեխնիկական սարքավորումների նախագծման ու կատարելագործման վերաբերյալ արտոնագրային տեղեկություններ։ Հեղինակը ներկայացնում է նորարարական լուծումներ, որոնք ուղղված են սարքավորումների արդյունավետության բարձրացմանը, էներգետիկ կորուստների նվազեցմանը, հուսալիության մեծացմանը և արտադրական գործընթացների կատարելագործմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր երկրների գիտատեխնիկական փորձին, արդյունաբերական զարգացման միտումներին և այն տեխնոլոգիական գաղափարներին, որոնք կարող էին կիրառություն գտնել նաև խորհրդային արդյունաբերության մեջ։ Հրատարակությունը ոչ միայն տեղեկատվական ցուցիչ է, այլև արժեքավոր վերլուծական աղբյուր ինժեներների, գիտաշխատողների, գյուտարարների և տեխնիկական ոլորտի մասնագետների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ համաշխարհային էլեկտրամեքենաշինության զարգացման ուղղություններին և արտոնագրված նորարարություններին։ Գիրքը կազմվել և հրատարակվել է 1964 թվականին՝ որպես արտասահմանյան արտոնագրերի անոտացված ժողովածու, ընդգրկելով ոլորտի կարևոր տեխնիկական լուծումների համառոտ նկարագրություններ և դրանց գործնական նշանակության գնահատականներ։
Updated: 2026-09-02Linguistics
Լրագրային տեքստի կառուցվածքային առանձնահատկությունները հաղորդակցական լեզվաոճաբանության տեսանկյունից (ժամանակակից անգլալեզու մամուլի փաստական նյութի հիման վրա)
Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է լրագրային տեքստի կառուցվածքային առանձնահատկությունները հաղորդակցական լեզվաոճաբանության տեսանկյունից՝ ժամանակակից անգլալեզու մամուլի փաստական նյութի հիման վրա՝ ընդգծելով տեղեկատվության կազմակերպման, լեզվական միջոցների և հաղորդակցական ռազմավարությունների փոխկապակցվածությունը։ Նշվում է, որ լրագրային տեքստը կառուցվածքային առումով բնութագրվում է հստակ հիերարխիկ կազմակերպմամբ, որտեղ վերնագիրը, ենթավերնագիրը և առաջատար պարբերությունը (lead) ապահովում են հիմնական տեղեկատվության արագ փոխանցումը, իսկ հիմնական մարմինը զարգացնում է փաստական նյութը՝ պահպանելով տրամաբանական հաջորդականություն։ Վերլուծվում է, որ ժամանակակից անգլալեզու մամուլում կարևոր դեր են խաղում տեղեկատվության սեղմ և դինամիկ ներկայացման ձևերը, ինչպես նաև նախադասությունների պարզ կառուցվածքը, որն ուղղված է ընթերցողի արագ ընկալմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաղորդակցական նպատակադրմանը, որտեղ լրագրային տեքստը միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, ազդեցական և մեկնաբանողական գործառույթներ՝ կախված ժանրային ենթատեսակից (նորություն, վերլուծություն, մեկնաբանություն)։ Նշվում է նաև, որ լեզվաոճական միջոցները՝ չեզոք բառապաշարը, գնահատական արտահայտությունները, մեջբերումները և փաստական հղումները, նպաստում են տեքստի վստահելիության և հաղորդակցական արդյունավետության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից անգլալեզու լրագրային տեքստը կառուցվածքային և հաղորդակցական բազմաշերտ համակարգ է, որը համադրում է տեղեկատվության ճշգրտությունը և ազդեցության ապահովման լեզվական միջոցները։
Updated: 2026-09-23
Economics
Փողի էությունը և ֆունկցիաները
Այս ռեֆերատը ներկայացնում է փողի էությունը, նրա պատմական ձևավորումը և տնտեսության մեջ կատարած հիմնական գործառույթները՝ որպես ժամանակակից շուկայական համակարգի առանցքային տարր։ Աշխատանքում բացատրվում է, որ փողը առաջացել է փոխանակման բարդությունների արդյունքում և աստիճանաբար դարձել է համընդհանուր համարժեք, որը հեշտացնում է ապրանքների և ծառայությունների փոխանակումը։ Ներկայացվում է փողի էության տնտեսական մեկնաբանությունը՝ որպես արժեքի չափման, կուտակման և փոխանցման միջոց, ինչպես նաև վստահության վրա հիմնված սոցիալական ինստիտուտ։ Ռեֆերատում մանրամասն քննարկվում են փողի հիմնական գործառույթները՝ արժեքի չափման միջոց, շրջանառության միջոց, կուտակման միջոց, վճարման միջոց և համաշխարհային փողի դեր միջազգային տնտեսական հարաբերություններում։ Բացատրվում է նաև, թե ինչպես է փողը գործում շուկայական տնտեսության մեջ՝ ապահովելով ապրանքաշրջանառության արդյունավետություն և տնտեսական հարաբերությունների կայունություն։ Անդրադարձ է կատարվում փողի ձևերին՝ ապրանքային փողերից մինչև մետաղադրամներ, թղթադրամներ և ժամանակակից անկանխիկ ու էլեկտրոնային փողեր, որոնք լայնորեն կիրառվում են թվային տնտեսությունում։ Նշվում է նաև կենտրոնական բանկերի և դրամավարկային քաղաքականության դերը փողի զանգվածի կարգավորման և տնտեսական կայունության ապահովման գործում։ Ռեֆերատը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտությամբ և ֆինանսներով հետաքրքրվող ուսանողների համար, քանի որ այն տալիս է ամբողջական պատկերացում փողի բնույթի և տնտեսության մեջ նրա բազմակողմանի գործառույթների մասին։
Updated: 2026-10-23