Особенности интегративного состояния организмов, находящихся на различных уровнях эволюционного развития

Математика

Այս ուսումնական աշխատությունը նվիրված է հանրահաշվի հիմունքներին և նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու մաթեմատիկական այն եղանակներին, որոնց միջոցով թվային մեծությունները, անհայտ արժեքներն ու դրանց միջև եղած հարաբերությունները ներկայացվում և ուսումնասիրվում են նշանների ու արտահայտությունների օգնությամբ։ Հանրահաշիվը հնարավորություն է տալիս սովորական թվաբանական գործողություններից անցնելու ավելի ընդհանրական հաշվարկների՝ կիրառելով տառային նշանակումներ, հանրահաշվական արտահայտություններ, հավասարություններ և հավասարումներ։ Նման դասագրքերը կարևոր նշանակություն են ունեցել մաթեմատիկական մտածողության զարգացման գործում, քանի որ սովորողին վարժեցրել են ոչ միայն հաշվարկներ կատարել, այլև տրամաբանորեն վերլուծել խնդիրները, գտնել անհայտ մեծությունները և բացահայտել տարբեր թվային հարաբերությունների օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարող էր ծառայել որպես ուսումնական ձեռնարկ՝ հանրահաշվական գիտելիքներ ձեռք բերելու և դրանք գործնական խնդիրներում կիրառելու համար։ Այն արտացոլում է 19-րդ դարի հայերեն գիտակրթական գրականության զարգացումը, երբ մաթեմատիկական առարկաների հայերեն դասավանդման և համապատասխան մասնագիտական բառապաշարի ձևավորման անհրաժեշտությունը գնալով մեծանում էր։ Գիրքը կարևոր է նաև հայերեն մաթեմատիկական տերմինաբան

Биология

Աշխատությունը նվիրված է խաղողի առանձին սորտերի բջջասաղմնաբանական կառուցվածքի, վերարտադրողական զարգացման և մորֆոֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են խաղողի բույսի աճի ու զարգացման կենսաբանական օրինաչափությունները, գեներատիվ օրգանների ձևավորման գործընթացները, ինչպես նաև սորտային տարբերությունների ազդեցությունը բույսերի վերարտադրողական կարողությունների և կենսագործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծաղկի կառուցվածքին, փոշեհատիկների ձևավորմանն ու կենսունակությանը, սերմնասկզբնակների զարգացմանը, բեղմնավորման գործընթացին և սաղմի ձևավորման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են խաղողի տարբեր սորտերի բջջաբանական և սաղմնաբանական ցուցանիշները, դրանց հնարավոր փոխկապակցվածությունը պտղակալման, սերմերի զարգացման և բերքատվության հետ։ Անդրադարձ է կատարվում վեգետատիվ և գեներատիվ օրգանների մորֆոլոգիական առանձնահատկություններին, աճի փուլերին, ֆիզիոլոգիական ակտիվությանը և արտաքին միջավայրի գործոնների ազդեցությանը բույսերի զարգացման վրա։ Կարևորվում են ջերմաստիճանի, խոնավության, լուսավորության և սննդային պայմանների նշանակությունը վերարտադրողական գործընթացների բնականոն ընթացքի ապահովման գործում։ Դիտարկվում են մանրադիտակային հետազոտությունների, համեմատական մորֆոլոգիական վերլուծության և ֆիզիոլոգիական գնահատման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ սորտերի կենսաբանական առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բուսաբանների, բույսերի ֆիզիոլոգների, սաղմնաբանների, խաղողագործների, սելեկցիոներների, ագրոնոմների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակարանային ֆոնդի կառավարման համակարգի ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով դրա արդյունավետության բարձրացման, առկա խնդիրների բացահայտման և կառավարման ժամանակակից մեխանիզմների ներդրման հիմնահարցերին։ Աշխատության մեջ բնակարանային ֆոնդը դիտարկվում է որպես երկրի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքային զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որի արդյունավետ կառավարումը անմիջականորեն կապված է բնակչության կենսապայմանների, բնակարանների պահպանման, շենքերի տեխնիկական վիճակի, համայնքային ենթակառուցվածքների և քաղաքային միջավայրի որակի հետ։ Քննարկվում են բնակարանային ֆոնդի ձևավորման և պահպանման առանձնահատկությունները, սեփականության տարբեր ձևերը, կառավարման գործող մոդելները և դրանց կիրառման ընթացքում առաջացող կազմակերպական, ֆինանսական ու իրավական խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաբնակարան շենքերի կառավարմանը, բնակիչների և կառավարման մարմինների փոխհարաբերություններին, ընդհանուր օգտագործման տարածքների պահպանմանը, վերանորոգման և սպասարկման աշխատանքների կազմակերպմանը, ինչպես նաև ֆինանսավորման արդյունավետ աղբյուրների որոնմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են նաև պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների դերերը բնակարանային քաղաքականության իրականացման գործում, բնակարանային ֆոնդի տեխնիկական վիճակի գնահատման և վերահսկողության մեխանիզմները, ինչպես նաև կառավարման ոլորտում առկա թերությունների հաղթահարման հնարավորությունները։ Գրքում ներկայացվող մոտեցումները միտված են բնակարանային ֆոնդի կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը՝ շեշտադրելով կառավարման թափանցիկությունը, պատասխանատվության հստակեցումը, բնակիչների մասնակցության ընդլայնումը և ֆինանսատնտեսական մեխանիզմների կատարելագործումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, քաղաքաշինության և համայնքային կառավարման մասնագետների, բնակարանային քաղաքականությամբ զբաղվող պետական և տեղական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի այլ մասնագետների համար։

Экология

Սևանի ազգային պարկը Հայաստանի Հանրապետության ամենախոշոր պահպանվող բնական տարածքներից է, որը ստեղծվել է Սևանա լճի և նրա շրջակա էկոհամակարգերի պահպանության, վերականգնման և կայուն օգտագործման նպատակով։ Այն ընդգրկում է Սևանա լիճը և հարակից ափամերձ տարածքները՝ ներառելով ջրային, ճահճային և ցամաքային էկոհամակարգերի բազմազան համալիր, որոնք ունեն մեծ գիտական, էկոլոգիական և տնտեսական նշանակություն։ Պարկի հիմնական նպատակն է պահպանել լճի ջրային ռեսուրսները, կենսաբազմազանությունը, ձկնատեսակները և թռչնաշխարհը, ինչպես նաև կանխել էկոլոգիական դեգրադացիան, որը կապված է մարդու գործունեության, ջրօգտագործման և կլիմայական փոփոխությունների հետ։ Սևանի ազգային պարկը կարևոր դեր ունի նաև տարածաշրջանային էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման մեջ, քանի որ Սևանա լիճը հանդիսանում է Հայաստանի խոշորագույն քաղցրահամ ջրային ավազանը և ունի ռազմավարական նշանակություն ջրամատակարարման, ոռոգման և էներգետիկ համակարգերի համար։ Պարկում իրականացվում են բնապահպանական մոնիթորինգի, գիտահետազոտական աշխատանքներ, ինչպես նաև էկոտուրիզմի զարգացման ծրագրեր, որոնք միաժամանակ նպաստում են բնության պահպանությանը և տեղական տնտեսական զարգացմանը։ Սակայն տարածքը բախվում է նաև մի շարք խնդիրների՝ ջրի մակարդակի տատանումներ, աղտոտում, ապօրինի ձկնորսություն և մարդկային ճնշում, որոնք պահանջում են պետական վերահսկողության և պահպանության միջոցառումների շարունակական կատարելագործում։ Ընդհանուր առմամբ, Սևանի ազգային պարկը հանդիսանում է Հայաստանի բնապահպանական համակարգի առանցքային բաղադրիչներից մեկը և ունի մեծ նշանակություն թե՛ էկոլոգիական, թե՛ սոցիալ-տնտեսական տեսանկյունից։

История

Հրատարակությունը ներկայացնում է Բաքվում գործող Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի անունը կրող Հայ մարդասիրական ընկերության որոշակի տարվա համար կազմված նախահաշվային նախագիծը։ Այն արժեքավոր փաստաթղթային աղբյուր է հայկական բարեգործական և հասարակական կազմակերպությունների գործունեության, ինչպես նաև Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանի Բաքվի հայ համայնքի սոցիալական ու տնտեսական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Նյութի հիմնական բովանդակությունը կապված է ընկերության նախատեսվող եկամուտների և ծախսերի, ֆինանսական միջոցների ձևավորման և դրանց նպատակային օգտագործման հետ։ Նախահաշվի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել այն ուղղությունների մասին, որոնց համար կազմակերպությունը նախատեսում էր հատկացնել իր միջոցները՝ հաշվի առնելով համայնքի սոցիալական, կրթական, բարեգործական և այլ կարիքները։ Փաստաթուղթը կարևոր է նաև կազմակերպության գործունեության մասշտաբը, ֆինանսական հնարավորությունները և առաջնահերթությունները հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ բյուջետային նախատեսումները կարող են արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանում համայնքի առջև ծառացած խնդիրներն ու դրանց լուծման համար ընտրված մեխանիզմները։ Հրատարակությունը կարող է տեղեկություններ տրամադրել նաև բարեգործական կառույցների կառավարման, ֆինանսական հաշվետվողականության և հասարակական նախաձեռնությունների կազմակերպման վերաբերյալ։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես էին հայկական համայնքային կազմակերպությունները ներգրավվում սոցիալական աջակցության և հանրային կյանքի կազմակերպման գործընթացներում և ինչ դեր էին ստանձնում համայնքի կարիքների բավարարման գործում։ Փաստաթուղթը հատկապես արժեքավոր է որպես սկզբնաղբյուր՝ Բաքվի հայ համայնքի պատմությունը, հայկական բարեգործական ընկերությունների գործունեությունը, համայնքային ինքնակազմակերպումը և տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական կյանքը հետազոտելիս։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, սոցիալական պատմության և բարեգործության պատմության մասնագետներին, արխիվագետներին, ինչպես նաև հայկական համայնքների անցյալով զբաղվող հետազոտողներին։

Литература

Հրատարակությունը նվիրված է ազգային երգիչների ստեղծագործություններին և ներկայացնում է հայ երգային ու բանաստեղծական ավանդույթի գրավոր ժառանգության մի հատված։ Ազգային երգիչները կարևոր դեր են ունեցել ժողովրդի մշակութային հիշողության պահպանման, պատմական իրադարձությունների, հասարակական տրամադրությունների և մարդկային ապրումների արտահայտման գործում։ Նրանց երգերում կարող են արտացոլվել հայրենիքի հանդեպ սերը, ազգային ինքնագիտակցությունը, առօրյա կյանքի պատկերները, անձնական զգացմունքները և բարոյական արժեքները։ Երգային ստեղծագործությունները հաճախ տարածվել են բանավոր կատարման միջոցով՝ սերնդեսերունդ փոխանցվելով և փոփոխվելով տարբեր միջավայրերում։ Դրանց գրավոր ամրագրումը նպաստել է երգերի պահպանմանը և հետագա ուսումնասիրությանը՝ հնարավորություն տալով ուշադրություն դարձնելու լեզվական առանձնահատկություններին, բանաստեղծական ձևերին և ազգային մշակույթի արտահայտման եղանակներին։ Նման ժողովածուները կարևոր աղբյուր են հայ երաժշտական բանահյուսության, աշուղական արվեստի և 19-րդ դարի մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Դրանք նաև արտացոլում են ազգային երգարվեստի նկատմամբ հետաքրքրության աճը և տպագիր գրքի միջոցով մշակութային ժառանգությունը պահպանելու ձգտումը։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ երգային ավանդույթներով, ազգային բանաստեղծությամբ և հայ մշակույթի պատմությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։