Պետության պարտքային քաղաքականության ազդեցությունը տնտեսական աճի վրա (տեսության և պրակտիկայի հարցեր)

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է արևելահայերենի քերականական համակարգում բայի ժամանակի և գործողության կերպի հասկացությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այն բանին, թե ինչպես են այս քերականական կատեգորիաները մեկնաբանվել տարբեր ժամանակաշրջանների հայերենագիտական աշխատություններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ժամանակի և կերպի վերաբերյալ տեսական պատկերացումների զարգացման ընթացքի բացահայտումն է, դրանց սահմանումների, դասակարգումների և փոխհարաբերությունների համեմատական քննությունը։ Աշխատության մեջ բայը դիտարկվում է որպես այնպիսի խոսքի մաս, որի քերականական համակարգում ժամանակն ու կերպը կարևոր դեր ունեն գործողության կամ դրության ժամանակային հարաբերությունն ու ընթացքային բնույթը արտահայտելու գործում։ Ժամանակի կատեգորիան կապված է գործողության՝ խոսելու պահի կամ մեկ այլ ժամանակային կետի նկատմամբ ունեցած հարաբերության հետ, մինչդեռ կերպը բնութագրում է գործողության ընթացքը, ամբողջականությունը, տևականությունը, կրկնվող կամ ավարտված լինելը և այլ առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե հայ քերականագետներն ինչպես են սահմանազատել այս երկու կատեգորիաները և ինչպիսի հարաբերություն են տեսել դրանց միջև։ Տարբեր քերականական աշխատություններում ժամանակի և կերպի սահմանումները միշտ չէ, որ նույնական են եղել․ երբեմն դրանք ներկայացվել են որպես միմյանցից հստակորեն տարանջատված քերականական կատեգորիաներ, իսկ որոշ մոտեցումներում դրանց արտահայտման միջոցներն ու իմաստային դրսևորումները փոխկապակցվել են։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել այդ տեսական պատկերացումների ձևավորմանն ու փոփոխությանը՝ սկսած արևելահայ քերականագիտական ավանդույթի վաղ շրջանի աշխատություններից մինչև ավելի ուշ լեզվաբանական ուսումնասիրություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բայի ժամանակաձևերի համակարգին և այն հարցին, թե ինչպիսի ձևաբանական միջոցներով են արևելահայերենում արտահայտվում ներկա, անցյալ և ապառնի ժամանակային հարաբերությունները։ Միաժամանակ քննվում են այն դեպքերը, երբ նույն ժամանակաձևը կարող է ունենալ տարբեր իմաստային կամ խոսքային կիրառություններ, և երբ ժամանակային նշանակությունը պայմանավորվում է ոչ միայն բայական ձևով, այլև համատեքստով, մակբայներով կամ այլ լեզվական միջոցներով։ Կերպի ուսումնասիրության ժամանակ ուշադրության կենտրոնում են գործողության ընթացքային և ավարտական բնութագրերը։ Հայերենում կերպային իմաստները կարող են արտահայտվել տարբեր ձևերով՝ բայական ձևերի, օժանդակ բայերի, բառային միջոցների և համատեքստային հարաբերությունների միջոցով, ինչի պատճառով դրանց տեսական սահմանումը բարդ խնդիր է։ Աշխատությունը կարևորում է նաև ժամանակի և կերպի փոխազդեցությունը․ նույն գործողությունը կարող է միաժամանակ բնութագրվել թե՛ իր ժամանակային դիրքով, թե՛ ընթացքի կամ ավարտվածության առանձնահատկությամբ, և բայական ձևերի մեկնաբանության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել այդ երկու չափումները միասին։ Հետազոտության մեջ քերականական աշխատությունների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն տարբեր հեղինակների մոտեցումների ընդհանրությունները, այլև նրանց միջև եղած տարաձայնությունները՝ կապված տերմինաբանության, կատեգորիաների սահմանների և բայական ձևերի դասակարգման հետ։ Այսպիսի մոտեցումը կարևոր է արևելահայերենի քերականական նկարագրության պատմությունը հասկանալու համար, քանի որ ժամանակի և կերպի վերաբերյալ պատկերացումների փոփոխությունը կապված է նաև ընդհանուր լեզվաբանական տեսությունների զարգացման հետ։ Աշխատության արժեքը հատկապես ընդգծվում է նրանով, որ այն համադրում է պատմական-քերականական և տեսական լեզվաբանական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հայերենագետները փորձել նկարագրել բայական համակարգի ամենաբարդ հատվածներից մեկը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, արևելահայերենի քերականությամբ, ձևաբանությամբ և ընդհանուր լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, դասախոսների, ուսուցիչների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է ֆիզիկաքիմիական հիմքերի ուսումնասիրությանը և տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ Սիսիանի տարածաշրջանի բնական u-տրիդիմիտից վոլաստոնիտի ստացման նպատակով։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են հումքային նյութի միներալոգիական կազմը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և ջերմադինամիկ վարքագիծը՝ որպես սկզբնական փուլ՝ հասկանալու սիլիկատային համակարգերում տեղի ունեցող փոխակերպումների մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր ջերմաստիճանային ռեակցիաներին, փուլային անցումներին և կալցիումի աղբյուրների ներգրավմամբ տեղի ունեցող սինթեզային գործընթացներին, որոնք պայմանավորում են վոլաստոնիտի բյուրեղային կառուցվածքի ձևավորումը։ Տեխնոլոգիական մասում ներկայացվում են ստացման օպտիմալ պայմանները՝ ջերմաստիճանային ռեժիմներ, ռեակցիայի տևողություն, մասնիկների չափային բաշխում և հումքի նախնական պատրաստման եղանակներ, որոնք միասին ապահովում են վերջնական արտադրանքի որակն ու մաքրությունը։ Աշխատությունը նաև քննարկում է ստացված վոլաստոնիտի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները՝ մեխանիկական ամրություն, ջերմակայունություն և կիրառական հնարավորություններ շինարարական նյութերում, կերամիկայում և կոմպոզիտային համակարգերում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս բնական սիլիկատային հումքերի արդյունավետ վերամշակման գիտատեխնոլոգիական ներուժը՝ բարձրարժեք արդյունաբերական նյութերի ստացման նպատակով՝ մասնավորապես Sisian region-ի երկրաբանական ռեսուրսների հիման վրա։

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսության ապահովագրության համակարգի ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են գյուղատնտեսական արտադրության առանձնահատկությունները, բնական և կլիմայական ռիսկերի ազդեցությունը գյուղատնտեսական տնտեսությունների գործունեության վրա, ինչպես նաև այդ ռիսկերի կառավարման գործում ապահովագրության դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական մշակաբույսերի, անասնապահության և գյուղատնտեսական արտադրության այլ ուղղությունների ապահովագրական մեխանիզմներին, ապահովագրական ծածկույթի ձևավորման սկզբունքներին, ապահովագրավճարների և փոխհատուցումների հարաբերակցությանը, ինչպես նաև ապահովագրական ծառայությունների մատչելիության ու արդյունավետության խնդիրներին։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսական ապահովագրության համակարգում պետության, ապահովագրական ընկերությունների և գյուղացիական տնտեսությունների փոխհարաբերությունները, պետական աջակցության նշանակությունը և ապահովագրական ռիսկերի գնահատման ու կառավարման մեթոդները։ Կարևորվում է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա հնարավոր կիրառումը Հայաստանի պայմաններում՝ հաշվի առնելով երկրի գյուղատնտեսության կառուցվածքը, փոքր տնտեսությունների գերակշռությունը, կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությունը և ֆինանսական ռեսուրսների սահմանափակ հասանելիությունը։ Ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու գործող համակարգի հիմնական խնդիրները և առաջարկելու դրա կատարելագործման ուղղություններ՝ ապահովագրական արտադրանքների բազմազանեցման, ռիսկերի գնահատման մեխանիզմների բարելավման, թվային գործիքների կիրառման, պետական աջակցության արդյունավետության բարձրացման և գյուղատնտեսների ապահովագրական իրազեկվածության ընդլայնման միջոցով։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել գյուղատնտեսական արտադրողների եկամուտների և ֆինանսական կայունության պաշտպանությանը, աղետային ռիսկերի տնտեսական հետևանքների նվազեցմանը և գյուղատնտեսության երկարաժամկետ զարգացման համար ավելի կայուն ֆինանսական միջավայրի ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ապահովագրական ոլորտի մասնագետներին, գյուղատնտեսության ոլորտի պատասխանատուներին, ապահովագրական ընկերությունների աշխատակիցներին, գյուղատնտեսական տնտեսությունների ղեկավարներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Հոգեբանություն

Когнитивная психология աշխատությունը հոգեբանության ժամանակակից ուղղություններից մեկի՝ ճանաչողական հոգեբանության ուսումնական և գիտական ձեռնարկ է, որը ուսումնասիրում է մարդու մտավոր գործընթացները՝ ընկալում, ուշադրություն, հիշողություն, մտածողություն, լեզու և որոշումների կայացում, այն բացատրում է, թե ինչպես է տեղեկատվությունը մշակվում մարդու ուղեղում՝ սկսած զգայական մուտքից մինչև բարդ ճանաչողական կառուցվածքների ձևավորում, գիրքը ներկայացնում է տարբեր տեսություններ և մոդելներ՝ տեղեկատվության մշակման մոտեցում, սխեմաների տեսություն և աշխատանքային հիշողության կառուցվածք, միաժամանակ անդրադառնում է փորձարարական հետազոտություններին և նեյրոգիտության տվյալներին, որոնք բացահայտում են ճանաչողական գործընթացների կենսաբանական հիմքերը, ինչպես նաև քննարկում է արհեստական ինտելեկտի և մարդու մտածողության համեմատական վերլուծությունը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հոգեբանների, նեյրոգիտնականների և ճանաչողական գիտությունների հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պարենային ապահովության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ երկրի բնակչության սննդի հասանելիության, գյուղատնտեսական արտադրության, ներմուծման և տեղական արտադրության հարաբերակցության, ինչպես նաև պարենային համակարգի կայունության համակողմանի վերլուծությամբ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են պարենային ապահովության հիմնական բաղադրիչները՝ սննդամթերքի ֆիզիկական և տնտեսական հասանելիությունը, բավարար քանակությամբ և պատշաճ որակով սննդի ապահովումը, ինչպես նաև պարենային համակարգի կայունությունն ու արտաքին և ներքին ցնցումների նկատմամբ դիմակայունությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի գյուղատնտեսական ներուժին, արտադրության ծավալներին, բնական և կլիմայական պայմանների ազդեցությանը, գյուղատնտեսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և սննդամթերքի ներմուծումից կախվածության խնդրին։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են նաև պարենային շուկայի գների տատանումները, բնակչության եկամուտների և գնողունակության ազդեցությունը սննդի հասանելիության վրա, ինչպես նաև սոցիալապես խոցելի խմբերի պարենային ապահովության առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսության արտադրողականության բարձրացման, տեղական արտադրության խթանման, պահեստավորման և մատակարարման ենթակառուցվածքների զարգացման, կորուստների նվազեցման և շուկաների արդյունավետ կազմակերպման հնարավորությունները։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև պարենային ապահովության և ազգային անվտանգության փոխկապակցվածությանը, քանի որ սննդամթերքի կայուն հասանելիությունը կարևոր նշանակություն ունի երկրի տնտեսական և սոցիալական կայունության համար։ Կարևորվում է պետական քաղաքականության դերը՝ գյուղատնտեսության զարգացման, արտադրողների աջակցության, սննդամթերքի որակի և անվտանգության վերահսկողության, ռազմավարական պաշարների կառավարման և արտաքին շուկաներից կախվածության ռիսկերի նվազեցման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի պարենային ապահովության վրա ազդող հիմնական տնտեսական, սոցիալական, բնապահպանական և կառուցվածքային խնդիրները և դիտարկել դրանց հաղթահարման ու պարենային համակարգի դիմակայունության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, գյուղատնտեսության և սննդի ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, քաղաքականություն մշակողների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի պարենային անվտանգության ու կայուն զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է չերքեզների դերին Օսմանյան կայսրության և Թուրքիայի պետական իշխանության համակարգում XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի առաջին քառորդը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են չերքեզների վերաբնակեցման պատմական հանգամանքները Օսմանյան տարածքներում, նրանց սոցիալ-քաղաքական ինտեգրման գործընթացները և պետական կառավարման տարբեր մակարդակներում ներգրավվածությունը։ Աշխատությունում դիտարկվում է չերքեզական համայնքների ձևավորումը, նրանց ռազմական և վարչական ծառայության ավանդույթները, ինչպես նաև այդ խմբերի ազդեցությունը կայսրության ներքին քաղաքականության վրա։