Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Источники древней истории Армении
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի հին պատմության ուսումնասիրության համար օգտագործվող հիմնական աղբյուրների վերլուծությանը և համակարգմանը։ Հետազոտության նպատակն է ներկայացնել այն գրավոր, հնագիտական, վիմագրական, դրամագիտական և այլ աղբյուրները, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել Հայկական լեռնաշխարհի և Հայաստանի տարածքի հին շրջանի քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային պատմությունը։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում հին հեղինակների երկերին, որոնք տեղեկություններ են հաղորդում Հայաստանի, նրա բնակչության, իշխանական կազմավորումների և տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական իրադարձությունների մասին։ Կարող են ուսումնասիրվել ինչպես հայկական, այնպես էլ հունական, հռոմեական, պարսկական, ասորական և այլ ավանդույթների աղբյուրները՝ հաշվի առնելով դրանց ստեղծման ժամանակաշրջանը, հեղինակային դիրքորոշումները և պատմական տեղեկությունների արժանահավատության խնդիրները։ Առանձին նշանակություն ունեն հայկական պատմագրական աղբյուրները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայոց պետականության, հասարակական հարաբերությունների, կրոնական պատկերացումների և մշակութային զարգացման տարբեր փուլերը։ Աղբյուրագիտական ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև հնագիտական նյութերի վերլուծությունը։ Բնակավայրերի, ամրոցների, դամբարանների, պաշտամունքային կառույցների և նյութական մշակույթի այլ հուշարձանների ուսումնասիրությունը լրացնում է գրավոր աղբյուրների տեղեկությունները և հնարավորություն տալիս վերականգնելու այն ժամանակաշրջանների պատմությունը, որոնց վերաբերյալ գրավոր վկայությունները սահմանափակ են։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել վիմագրություններին և արձանագրություններին, որոնք արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում պետական կառավարման, տնտեսական հարաբերությունների, ռազմական գործունեության, շինարարության և կրոնական կյանքի մասին։ Դրամագիտական նյութերը նույնպես կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունեն՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու դրամաշրջանառությունը, առևտրատնտեսական կապերը, իշխանական խորհրդանիշները և առանձին ժամանակաշրջանների քաղաքական պատմությունը։ Աշխատանքում կարող են քննարկվել նաև աղբյուրների քննադատական ուսումնասիրության մեթոդները։ Տարբեր աղբյուրների համադրումը թույլ է տալիս բացահայտել դրանց միջև առկա ընդհանրություններն ու հակասությունները, ստուգել պատմական տեղեկությունների հավաստիությունը և խուսափել մեկ աղբյուրի տվյալների միակողմանի մեկնաբանությունից։ Կարևոր է նաև աղբյուրների ստեղծման պատմական միջավայրի ուսումնասիրությունը, քանի որ քաղաքական, կրոնական կամ գաղափարական հանգամանքները կարող էին ազդել դրանց բովանդակության և հեղինակների ներկայացրած գնահատականների վրա։ Հետազոտության շրջանակում աղբյուրները կարող են դասակարգվել ըստ ժամանակաշրջանի, ծագման, տեսակի և տեղեկատվական նշանակության՝ ստեղծելով Հայաստանի հին պատմության ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ ամբողջական աղբյուրագիտական համակարգ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առավել հստակ պատկերացնել Հայկական լեռնաշխարհի հին հասարակությունների զարգացումը, պետական կազմավորումների ձևավորումն ու փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև մշակութային և քաղաքական կապերը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հայոց հին պատմության գիտական ուսումնասիրության համար՝ ապահովելով պատմական իրադարձությունների և գործընթացների վերականգնման բազմակողմ աղբյուրագիտական հիմք։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հնագետների, աղբյուրագետների, հայագետների, ուսանողների և հին Հայաստանի պատմությամբ հետաքրքրվող այլ հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-20
Mathematics
Կիսահաղորդչային էպիտաքսիալ նանոկառուցվածքների և դրանց հիման վրա միջին ենթակարմիր տիրույթի ֆոտոընդունիչների ստեղծում և հետազոտում
Աշխատությունը նվիրված է կիսահաղորդչային էպիտաքսիալ նանոկառուցվածքների ստացման, դրանց ֆիզիկական և էլեկտրոնային հատկությունների ուսումնասիրության, ինչպես նաև այդ կառուցվածքների հիման վրա միջին ենթակարմիր սպեկտրային տիրույթում գործող ֆոտոընդունիչների մշակման գիտատեխնիկական հիմնախնդիրներին։ Քննարկվում են կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքների աճեցման տեսական և տեխնոլոգիական սկզբունքները, էպիտաքսիալ շերտերի ձևավորման պայմանները, բյուրեղային կառուցվածքի որակը և նյութերի էլեկտրոնային ու օպտիկական բնութագրերի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քվանտաչափային էֆեկտներին, էներգետիկ գոտիների կառուցվածքին, լիցքակիրների տեղափոխման և վերամիավորման գործընթացներին, ինչպես նաև նանոկառուցվածքների երկրաչափական ու բաղադրային պարամետրերի ազդեցությանը ֆոտոէլեկտրական հատկությունների վրա։ Ուսումնասիրվում են միջին ենթակարմիր ճառագայթման գրանցման ֆիզիկական մեխանիզմները, ֆոտոընդունիչների զգայունության, սպեկտրային արձագանքի, հայտնաբերման ունակության և աղմուկային բնութագրերի գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում կիսահաղորդչային կառուցվածքների պատրաստման տեխնոլոգիական գործընթացներին, փորձարարական չափումներին, ստացված արդյունքների վերլուծությանը և սարքերի աշխատանքային պարամետրերի բարելավման հնարավորություններին։ Կարևորվում են մշակվող ֆոտոընդունիչների կիրառական հեռանկարները ինֆրակարմիր պատկերավորման, օպտոէլեկտրոնիկայի, սպեկտրոսկոպիայի, հեռահար զոնդավորման և տարբեր չափիչ համակարգերի զարգացման ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, նանոտեխնոլոգիաների, նյութագիտության, օպտոէլեկտրոնիկայի և ֆոտոնիկայի մասնագետների, գիտաշխատողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-13
Other Subjects
Հրատարակությունները Հայաստանի Հանրապետությունում 2018 թվականին
Հայաստանի Հանրապետությունում 2018 թվականին հրատարակությունները ներառում են ինչպես գիտական և ուսումնական գրականություն, այնպես էլ գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական և մշակութային բնույթի բազմաթիվ աշխատություններ, որոնք արտացոլում են այդ տարվա հասարակական մտքի և հրատարակչական ոլորտի ընդհանուր զարգացումները։ Գիտական և մասնագիտական գրականության ոլորտում 2018-ին շարունակվել է ակտիվ հրատարակչական գործընթացը՝ հատկապես հումանիտար գիտությունների, լեզվաբանության, պատմության, գրադարանագիտության և տեխնիկական ուղղությունների շրջանակում։ Օրինակ՝ Հայաստանի ազգային գրադարանի և այլ գիտական կառույցների կողմից լույս են տեսել վիճակագրական և մատենագիտական բնույթի աշխատություններ, որոնք ուսումնասիրում են երկրի գրադարանային համակարգի վիճակը և տեղեկատվական ռեսուրսների զարգացումը։
Updated: 2026-09-12
History
Flucht aus Bergkarabach - für immer
Հրատարակությունն անդրադառնում է Լեռնային Ղարաբաղից հայ բնակչության տեղահանությանը և դրա մարդկային, հասարակական ու քաղաքական հետևանքներին։ Ներկայացվում են իրենց բնակավայրերը լքած մարդկանց փորձառությունները, տեղահանության պայմանները, հայրենի բնակավայրի կորստի զգացումը և նոր միջավայրում կյանքը վերակազմակերպելու դժվարությունները։ Ուշադրություն է դարձվում ընտանիքների ճակատագրերին, համայնքային կապերի խզմանը, պատմական ու մշակութային ժառանգության հետ հարաբերությանը, ինչպես նաև ինքնության և հիշողության պահպանման խնդիրներին։ Նյութը տեղահանության պատմությունները դիտարկում է նաև տարածաշրջանում երկարատև հակամարտության և քաղաքական զարգացումների համատեքստում՝ հնարավորություն տալով հասկանալ, թե ինչպես են ռազմական ու քաղաքական իրադարձություններն անդրադառնում խաղաղ բնակչության առօրյայի և ապագայի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բռնի տեղահանությունից հետո առաջացած սոցիալական և մարդասիրական խնդիրներին, բնակության նոր պայմաններին հարմարվելուն և նախկին համայնքային կյանքի շարունակականության պահպանման փորձերին։ Մարդկային պատմությունների և վկայությունների միջոցով լուսաբանվում են ոչ միայն տեղի ունեցած իրադարձությունները, այլև դրանց երկարաժամկետ ազդեցությունը անհատների և ընտանիքների կյանքի վրա։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել Հարավային Կովկասի պատմությունը, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը, տեղահանության գործընթացները, մարդու իրավունքները և տարածաշրջանի հասարակական ու քաղաքական զարգացումներն ուսումնասիրող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։
Updated: 2026-09-30
Literature
Խաչատուր Աբովյանի պատումի արվեստը
Աշխատությունը նվիրված է Խաչատուր Աբովյանի գրական ժառանգության կարևորագույն կողմերից մեկի՝ պատումի արվեստի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործությունների կառուցվածքային, ոճական, լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Գրքում քննության են առնվում Աբովյանի պատմողական եղանակները, հեղինակային խոսքի և հերոսների խոսքի փոխհարաբերությունը, կերպարների ներկայացման սկզբունքները, նկարագրությունների կիրառությունը և սյուժետային զարգացումների կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն եղանակներին, որոնց միջոցով գրողը պատմողական խոսքը դարձնում է կենդանի, անմիջական և ընթերցողի համար ազդեցիկ՝ համադրելով ժողովրդական բանահյուսության, բանավոր խոսքի և գրական շարադրանքի տարրերը։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում է նաև պատմողի դիրքորոշումը, նրա վերաբերմունքը ներկայացվող իրադարձությունների և կերպարների նկատմամբ, ինչպես նաև հեղինակային մեկնաբանությունների դերը ստեղծագործության գաղափարական բովանդակության ձևավորման գործում։ Աշխատությունը բացահայտում է Աբովյանի պատումի լեզվական հարստությունը, ժողովրդական արտահայտչամիջոցների օգտագործումը, երկխոսությունների կառուցման առանձնահատկությունները և տարբեր խոսքային շերտերի գեղարվեստական կիրառությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բնության, միջավայրի և կենցաղային մանրամասների նկարագրությանը, որոնց միջոցով ձևավորվում է ստեղծագործությունների պատմական և սոցիալական միջավայրը և խորանում կերպարների հոգեբանական ու մարդկային բնութագիրը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ պատումի արվեստը Աբովյանի ստեղծագործություններում սերտորեն կապված է ազգային ինքնագիտակցության, հասարակական խնդիրների, մարդու և հայրենի միջավայրի փոխհարաբերության ու ժամանակաշրջանի պատմական իրականության արտացոլման հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Աբովյանի՝ որպես հայ նոր գրականության հիմնադիրներից մեկի գեղարվեստական մտածողության և պատմողական վարպետության մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, լեզվաբանների, ուսուցիչների, դասախոսների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայ նոր գրականության ձևավորման պատմությամբ և Խաչատուր Աբովյանի ստեղծագործական ժառանգությամբ։
Updated: 2026-09-23
Law
Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կողմից առևտրային բանկերի նկատմամբ իրականացվող վերահսկողության իրավական ձևերը
Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում առևտրային բանկերի նկատմամբ Կենտրոնական բանկի կողմից իրականացվող վերահսկողության իրավական ձևերի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է բանկային վերահսկողության նշանակությունը ֆինանսական համակարգի կայունության, բանկային գործունեության օրինականության և ավանդատուների ու ֆինանսական ծառայություններից օգտվող անձանց շահերի պաշտպանության տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Կենտրոնական բանկի իրավական կարգավիճակին, նրա վերահսկողական լիազորություններին և առևտրային բանկերի գործունեության նկատմամբ պետական վերահսկողության իրականացման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են վերահսկողության տարբեր իրավական ձևերը, դրանց կիրառման հիմքերը, ընթացակարգերը և իրավական հետևանքները, ինչպես նաև բանկերի կողմից օրենքով և այլ նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված պահանջների պահպանման նկատմամբ վերահսկողության առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում բանկերի ֆինանսական վիճակի, ռիսկերի կառավարման, կապիտալի և իրացվելիության, ներքին կառավարման և այլ կարևոր ցուցանիշների նկատմամբ վերահսկողության իրավական հիմքերին։ Քննության են առնվում նաև Կենտրոնական բանկի կողմից վերահսկողական և կարգավորիչ միջոցների կիրառման հարցերը, այդ թվում՝ խախտումների բացահայտման, դրանց վերացման պահանջների և անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան ներգործության միջոցների կիրառման գործընթացները։ Կարևորվում է վերահսկողության արդյունավետության և բանկերի ինքնուրույնության միջև հավասարակշռության ապահովումը, քանի որ վերահսկողական միջամտությունը պետք է իրականացվի օրենքով սահմանված լիազորությունների շրջանակում և համապատասխան սկզբունքների պահպանմամբ։ Գրքում ուշադրություն է դարձվում նաև բանկային գաղտնիքի, տեղեկատվության ստացման ու օգտագործման, վերահսկողության ընթացակարգերի և բանկերի իրավունքների պաշտպանության հետ կապված իրավական հարցերին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ բանկային վերահսկողության իրավական մեխանիզմները և Կենտրոնական բանկի դերը ֆինանսական համակարգի հուսալիության ու կայունության ապահովման գործում։ Այն կարող է օգտակար լինել բանկային և ֆինանսական իրավունքի մասնագետների, իրավաբանների, տնտեսագետների, բանկային ոլորտի աշխատակիցների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և ֆինանսական վերահսկողության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-08-25