Ещё в разделе История

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Литература

    Մանրամասն օրացույց կամ 1881 թվականի տարեգիրք

    Այս հրատարակությունը 1881 թվականի համար նախատեսված մանրամասն օրացույց կամ տարեգիրք է, որի վերնագիրը օսմանյան թուրքերենով ներկայացնում է հրատարակության բնույթն ու ժամանակային ընդգրկումը։ «Թաֆսիլաթլը» բառը նշանակում է մանրամասն, հանգամանալից, իսկ «սալնամէ» եզրը գործածվում էր տարեգրքի կամ պարբերաբար հրատարակվող տեղեկատուի իմաստով։ Վերնագրում հիշատակված «Գազամիա» բառը վերաբերում է հրատարակության առանձնահատուկ անվանմանը կամ բնորոշմանը, իսկ «իսավիյէ» ձևը ցույց է տալիս քրիստոնեական ժամանակագրության կիրառությունը՝ հրատարակությունը կապելով 1881 թվականի հետ։ Օրացույցներն ու տարեգրքերը 19-րդ դարում կարևոր տեղեկատու հրատարակություններ էին, որոնք ընթերցողներին հնարավորություն էին տալիս կողմնորոշվելու ժամանակի հաշվարկի, տարվա օրերի, ամսաթվերի և հասարակական կյանքի կազմակերպման մեջ։ Դրանք հաճախ ներառում էին ոչ միայն օրերի ու ամիսների հերթականությունը, այլև տարբեր բնույթի գործնական տեղեկություններ, որոնք օգտակար էին առօրյա, վարչական, առևտրային և հասարակական գործունեության համար։ Այդպիսի հրատարակությունների նշանակությունը պայմանավորված էր նրանով, որ ժամանակի հաշվարկը, տոնական օրերի որոշումը և տարվա ընթացքի կազմակերպումը կարևոր էին ինչպես անհատների ու ընտանիքների, այնպես էլ կրթական հաստատությունների, առևտրականների, պետական ծառայողների և համայնքային կառույցների համար։ Օսմանյան կայսրության բազմալեզու և բազմակրոն միջավայրում օրացույցային հրատարակություններն առանձնահատուկ դեր ունեին, քանի որ տարբեր համայնքներ կիրառում էին ժամանակի հաշվարկի տարբեր համակարգեր՝ ըստ իրենց կրոնական, վարչական և հասարակական ավանդույթների։ Քրիստոնեական թվականության նշումը կարևոր էր այն ընթերցողների համար, որոնք իրենց գործունեության մեջ առաջնորդվում էին Գրիգորյան կամ քրիստոնեական ժամանակագրության այլ ընդունված ձևերով։ Օսմանյան ժամանակաշրջանի տարեգրքերը կարող էին ծառայել նաև որպես ժամանակի հասարակական կյանքի մասին տեղեկություններ ամփոփող նյութեր՝ ներկայացնելով վարչական կազմակերպության, պետական պաշտոնյաների, հաստատությունների, բնակավայրերի կամ այլ հանրային նշանակության տվյալների համակարգված ցանկեր։ Դրանց կազմման հիմքում ընկած էր տեղեկությունների հավաքման և դասակարգման սկզբունքը, որի շնորհիվ տարեգիրքը դառնում էր ոչ միայն ժամանակը հաշվարկելու միջոց, այլև գործնական տեղեկատու։ Նման հրատարակությունների լեզվական ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները կապված էին ժամանակի գրավոր մշակույթի և հրատարակչական ավանդույթների հետ։ Օսմանյան թուրքերենի բառապաշարը ներառում էր արաբական և պարսկական ծագում ունեցող բազմաթիվ բառեր, որոնք լայնորեն կիրառվում էին վարչական, գրական և գիտակրթական ոլորտներում։ «Սալնամէ» եզրը հենց այդ ավանդույթի մասն է և վկայում է տարեգրքային հրատարակությունների՝ որպես առանձին տեղեկատու ժանրի կայացած լինելու մասին։ Նման գրքերը կարևոր էին նաև ժամանակագրական տվյալների միասնականացման և տարբեր հաստատությունների ու ընթերցողական շրջանակների միջև տեղեկությունների շրջանառության համար։ Պատմամշակութային տեսանկյունից հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի Կոստանդնուպոլսի գրահրատարակչական միջավայրի, օսմանյան տեղեկատու գրականության և ժամանակի հաշվարկի մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Կոստանդնուպոլիսը բազմալեզու տպագրության, առևտրի, կրթության և հասարակական կյանքի խոշոր կենտրոն էր, որտեղ շրջանառվում էին տարբեր լեզուներով ու տարբեր համայնքների համար նախատեսված գրքեր։ Օրացույցային ու տարեգրքային հրատարակությունները նպաստում էին ժամանակի մասին տեղեկությունների տարածմանը և գործնական գիտելիքի հասանելիությանը՝ արտացոլելով հասարակության առօրյա կարիքներն ու կազմակերպման եղանակները։ Դրանք նաև կարևոր նյութ են պատմական հետազոտությունների համար, քանի որ նման հրատարակություններում ընդգրկված ժամանակագրական, վարչական կամ հասարակական տվյալները կարող են օգնել վերականգնելու տվյալ ժամանակաշրջանի տեղեկատվական միջավայրը և ընթերցողական պահանջները։ Այս գրքի ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է հատկապես նրա տեղեկատու բնույթով և այն հանգամանքով, որ այն ներկայացնում է 19-րդ դարի վերջի օրացույցային մշակույթի մի օրինակ։ Այն կարող է հետաքրքրել օսմանյան գրքի պատմությամբ, հին օրացույցներով, տարեգրքերի կազմման սկզբունքներով, Կոստանդնուպոլսի հրատարակչական կյանքով և ժամանակագրության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Հրատարակությունը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին ժամանակի հաշվարկի և գործնական տեղեկությունների փոխանցման պահանջները դրսևորվում օսմանյան հասարակության մեջ, ինչպես էին ձևավորվում տեղեկատու գրականության ժանրերը և ինչ դեր էին խաղում պարբերաբար կազմվող տարեգրքերը հասարակական ու վարչական կյանքի կազմակերպման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը 19-րդ դարի տեղեկատու գրականության օրինակ է, որն իր վերնագրով ընդգծում է մանրամասն օրացուցային կամ տարեգրքային բնույթը և ներկայացնում է պատմական հետաքրքրություն օսմանյան ժամանակագրական ու հրատարակչական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

    Обновлено. 2026-10-25
    Մանրամասն օրացույց կամ 1881 թվականի տարեգիրք
    Онлайн

    Медицина

    Некоторые особенности влияния винпоцетина, нимодипина и циннаризина на мозговое кровообращение в условиях гипокинезии

    Աշխատությունը նվիրված է հիպոկինեզիայի՝ շարժողական ակտիվության սահմանափակման պայմաններում գլխուղեղի արյան շրջանառության վրա վինպոցետինի, նիմոդիպինի և ցիննարիզինի ազդեցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են գլխուղեղի արյան շրջանառության ֆիզիոլոգիական կարգավորման մեխանիզմները, ուղեղային անոթների ֆունկցիոնալ վիճակը և շարժողական ակտիվության նվազման հետևանքով առաջացող հեմոդինամիկական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նշված դեղանյութերի դեղաբանական հատկություններին, անոթային տոնուսի կարգավորման վրա դրանց ազդեցությանը և ուղեղային արյունամատակարարման փոփոխությունների հնարավոր մեխանիզմներին։ Քննարկվում են վինպոցետինի, նիմոդիպինի և ցիննարիզինի ազդեցությունների տարբերությունները, դրանց կապը անոթների հարթ մկանների գործունեության, կալցիումական փոխանակության և գլխուղեղի միկրոշրջանառության կարգավորման հետ։ Անդրադարձ է կատարվում հիպոկինեզիայի պայմաններում օրգանիզմի հարմարվողական ռեակցիաներին, կենտրոնական նյարդային համակարգի արյունամատակարարման առանձնահատկություններին և դեղաբանական միջամտությունների նկատմամբ ուղեղային անոթների արձագանքներին։ Կարևորվում են ուղեղային հեմոդինամիկայի ցուցանիշների համեմատական գնահատումը, դեղանյութերի ազդեցության բնույթի ուսումնասիրությունը և դրանց հնարավոր նշանակությունը գլխուղեղի արյան շրջանառության խանգարումների հետազոտման համար։ Աշխատությունը կարող է նպաստել շարժողական ակտիվության սահմանափակման և ուղեղային արյան շրջանառության փոխկապակցվածության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը, ինչպես նաև անոթաակտիվ դեղանյութերի ազդեցության մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել դեղաբանների, ֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, բժշկական գիտությունների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-10-11
    Некоторые особенности влияния винпоцетина, нимодипина и циннаризина на мозговое кровообращение в условиях гипокинезии
    Онлайн

    Другие предметы

    Բուսաբուծություն

    Բուսաբուծություն աշխատությունը հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը նվիրված է բուսաբուծության տեսական հիմքերի և գործնական տեխնոլոգիաների համապարփակ ներկայացմանը՝ ընդգրկելով մշակաբույսերի աճեցման ամբողջական համակարգը՝ հողից մինչև բերքահավաք և պահպանություն։ Հեղինակ Ա. Ա. Մաթևոսյանը գրքում համակարգված ձևով ներկայացնում է բուսաբուծության հիմնական ուղղությունները՝ հողի պատրաստում, ցանք, մշակաբույսերի խնամք, սնուցում, ոռոգում և բերքահավաքի կազմակերպում՝ ընդգծելով յուրաքանչյուր փուլում կիրառվող ագրոտեխնիկական միջոցառումների գիտական հիմքերը։ Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է մշակաբույսերի կենսաբանական առանձնահատկությունները, աճի և զարգացման փուլերը, ինչպես նաև արտաքին գործոնների՝ կլիմայի, հողի և ջրային ռեժիմի ազդեցությունը բերքատվության վրա։ Գրքում ընդգրկված են նաև ցանքաշրջանառության կազմակերպման սկզբունքները, պարարտացման համակարգերը, հողի մշակման տեխնոլոգիաները և վնասատուների ու հիվանդությունների դեմ պայքարի համալիր միջոցառումները՝ ապահովելու կայուն և բարձրորակ արտադրություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտերի ընտրությանը, սերմնաբուծության հիմունքներին և գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ինտենսիվ ու էկոլոգիապես անվտանգ աճեցման մեթոդներին։ Աշխատությունը ներառում է նաև ժամանակակից ագրոտեխնոլոգիաների կիրառման մոտեցումներ՝ արտադրողականության բարձրացման և բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման նպատակով։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, ագրոնոմների, ֆերմերների և բուսաբուծության ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են ստանալ ամբողջական և գործնական գիտելիքներ բուսաբուծության վերաբերյալ։

    Обновлено. 2026-09-10
    Բուսաբուծություն
    Онлайн

    Экономика

    Ձեռնարկատիրական գործունեության կատարելագործման հիմնախնդիրները ՀՀ առևտրական կազմակերպություններում

    Տնտեսագիտական և կառավարչական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրական կազմակերպություններում ձեռնարկատիրական գործունեության կազմակերպման և կատարելագործման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ձեռնարկությունների գործունեության արդյունավետության, կառավարման համակարգի, շուկայական միջավայրին հարմարվելու և տնտեսական ռեսուրսների նպատակային օգտագործման հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առևտրական կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացմանը, ծախսերի կառավարմանը, վաճառքի կազմակերպմանը, ֆինանսական արդյունքների բարելավմանը և գործարար որոշումների արդյունավետության ապահովմանը։ Վերլուծվում են ձեռնարկատիրական գործունեության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, շուկայական փոփոխությունների ազդեցությունը և կազմակերպությունների զարգացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև կառավարման ժամանակակից մեթոդների ներդրման, կազմակերպական կառուցվածքների կատարելագործման, գործարար ռիսկերի գնահատման և առկա ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու առևտրական կազմակերպությունների գործունեության զարգացման հիմնական խոչընդոտներն ու դրանց հաղթահարման հնարավոր մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ձեռնարկատիրության, առևտրի տնտեսագիտության, կազմակերպությունների կառավարման և բիզնեսի զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Обновлено. 2026-10-05
    Ձեռնարկատիրական գործունեության կատարելագործման հիմնախնդիրները ՀՀ առևտրական կազմակերպություններում
    Онлайн

    Право

    Ընդդատության հիմնախնդիրները քաղաքացիական դատավարությունում

    Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական դատավարությունում ընդդատության ինստիտուտի իրավական բնույթի, տեսական հիմքերի և գործնական կիրառման ընթացքում առաջացող հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են քաղաքացիական գործերի քննության իրավասության բաշխման սկզբունքները, ընդդատության հասկացությունը, դրա նշանակությունը դատական համակարգի արդյունավետ գործունեության և անձի դատական պաշտպանության իրավունքի իրականացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածքային, ընդհանուր, բացառիկ, այլընտրանքային և պայմանագրային ընդդատության առանձնահատկություններին, դրանց կիրառման պայմաններին և համապատասխան դատավարական կանոնների փոխհարաբերություններին։ Ուսումնասիրվում են հայցադիմումների ներկայացման ժամանակ իրավասու դատարանի որոշման, գործերի ընդդատության փոփոխության, մի դատարանից մյուսին գործերի փոխանցման և ընդդատության վերաբերյալ վեճերի լուծման հետ կապված հարցերը։ Դիտարկվում են քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության համապատասխան դրույթները, դրանց մեկնաբանման առանձնահատկությունները և դատական պրակտիկայում առաջացող իրավական խնդիրները։ Կարևորվում են դատարանի մատչելիության, իրավական որոշակիության, դատավարական հավասարության և արդար դատաքննության սկզբունքների ապահովման մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել ընդդատության կանոնների խախտման դատավարական հետևանքները, գործերի քննության ձգձգման հնարավոր պատճառները և դատական պաշտպանության արդյունավետության վրա դրանց ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային մասնավոր իրավունքի տարր պարունակող քաղաքացիական վեճերի ընդդատության որոշման առանձնահատկություններին, իրավազորության և ընդդատության հասկացությունների տարբերակմանը, ինչպես նաև տարբեր իրավական համակարգերում կիրառվող կարգավորումների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Առանձնացվում են օրենսդրական բացերի, իրավական նորմերի տարաբնույթ մեկնաբանությունների, դատարանների միջև իրավասությունների սահմանազատման և դատական պրակտիկայի միասնականության ապահովման խնդիրները։ Կարևորվում է ընդդատության կանոնների հստակեցումը՝ քաղաքացիական գործերի ժամանակին և արդյունավետ քննությանը նպաստելու նպատակով։ Աշխատությունը նշանակություն ունի քաղաքացիական դատավարության իրավունքի տեսության զարգացման, դատավարական օրենսդրության կատարելագործման և դատական պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-10-15
    Ընդդատության հիմնախնդիրները քաղաքացիական դատավարությունում
    Онлайн

    Религия

    Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ժամագիրք

    Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դարավոր ծիսական, աղոթական և հոգևոր երաժշտական ավանդույթն ամփոփող կարևորագույն ժողովածուներից մեկը, որը նախատեսված է եկեղեցական ժամերգությունների կատարման, հոգևորականների ծառայության և հավատացյալ համայնքի աղոթական կյանքի կազմակերպման համար։ Այն ներկայացնում է Հայ Եկեղեցու ժամակարգի կառուցվածքն ու բովանդակությունը՝ միավորելով օրվա տարբեր ժամերին կատարվող կանոնական աղոթքները, սաղմոսները, շարականները, օրհներգությունները և հոգևոր ընթերցումները։ Ժողովածուի հիմքում ընկած է քրիստոնեական այն ավանդույթը, ըստ որի օրվա յուրաքանչյուր հատված ունի իր աղոթական նշանակությունն ու հոգևոր խորհուրդը, իսկ մարդու առօրյա կյանքը պետք է ուղեկցվի Աստծո հիշատակությամբ, փառաբանությամբ և աղոթքով։ Ժամերգական կարգերի հաջորդականությունը ներկայացնում է առավոտյան, ցերեկային, երեկոյան և գիշերային պաշտամունքային արարողությունների հոգևոր բովանդակությունը՝ արտահայտելով հավատացյալի շարունակական հաղորդակցությունն Աստծո հետ։ Աղոթական տեքստերում կարևոր տեղ են զբաղեցնում Աստծո մեծության ու ողորմության փառաբանությունը, մարդու մեղավորության գիտակցումը, ապաշխարությունը, հոգևոր մաքրագործումը, գոհաբանությունը, փրկության հույսը և հավիտենական կյանքի գաղափարը։ Սաղմոսները, որոնք կազմում են ժամերգության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը, իրենց խորիմաստ բովանդակությամբ և բանաստեղծական արտահայտչականությամբ ներկայացնում են մարդու հոգևոր ապրումների լայն շրջանակը՝ հավատքից ու հույսից մինչև զղջում, տառապանք և աստվածային օգնության հայցում։ Դրանց լրացնում են շարականներն ու օրհներգությունները, որոնք արտահայտում են քրիստոնեական աստվածաբանության հիմնարար դրույթները, Քրիստոսի փրկագործական առաքելության խորհուրդը, Սուրբ Երրորդության փառաբանությունը և սրբերի հոգևոր ժառանգության նկատմամբ եկեղեցական ակնածանքը։ Ժողովածուի կարևոր առանձնահատկություններից է աղոթքի, գրական խոսքի և երաժշտական կատարման միասնությունը։ Շատ բնագրեր նախատեսված են երգեցողությամբ կատարման համար՝ պահպանելով հայ հոգևոր երաժշտության բազմադարյա ավանդույթը, շարականային արվեստի առանձնահատկությունները և եկեղեցական պաշտամունքի հանդիսավոր բնույթը։ Գրական տեսանկյունից այն բնորոշվում է աստվածաշնչյան լեզվամտածողությամբ, սաղմոսային ոճով, խորհրդանշական պատկերների առատությամբ, հանդիսավոր արտահայտություններով և հոգևոր բանաստեղծությանը հատուկ հուզական ու գեղարվեստական խորությամբ։ Նրա լեզուն ոչ միայն փոխանցում է կրոնական գաղափարներ, այլև ձևավորում է աղոթական առանձնահատուկ միջավայր, որտեղ յուրաքանչյուր արտահայտություն կապված է հավատքի, պաշտամունքի և հոգևոր ներգործության հետ։ Պատմական ու մշակութային նշանակությամբ հրատարակությունը կարևոր վկայություն է 19-րդ դարի հայ գրահրատարակչական կյանքի և Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական ավանդույթի զարգացման մասին։ Պողոս Արապյան Ապուչեխցու տպագրական գործունեությունը կարևոր դեր է ունեցել հայերեն գրքերի տարածման և ազգային գրավոր մշակույթի պահպանման գործում, իսկ եկեղեցական գրականության հրատարակումը նպաստել է Հայ Եկեղեցու ծիսական ժառանգության հասանելիությանը տարբեր համայնքներում։ Այսպիսի գրքերը կարևոր նշանակություն են ունեցել հայ հոգևոր կրթության, եկեղեցական ծառայության կազմակերպման, աղոթական ավանդույթի պահպանման և ազգային-կրոնական ինքնության ամրապնդման համար։ Դրանք նաև նպաստել են հայերեն գրական լեզվի և եկեղեցական բառապաշարի շարունակական գործածությանը՝ պահպանելով դարերի ընթացքում ձևավորված հոգևոր արտահայտչամիջոցները։ Ժողովածուն արժեքավոր սկզբնաղբյուր է հայ եկեղեցական ծիսագիտության, աստվածաբանության, շարականագիտության, երաժշտագիտության, հայ բանասիրության և գրքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ժամերգական համակարգի բովանդակային հարստությունը, աղոթական կյանքի կազմակերպման սկզբունքները և հայ հոգևոր մշակույթի ինքնատիպ առանձնահատկությունները։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն նրա գործնական նշանակությամբ՝ որպես եկեղեցական պաշտամունքի գիրք, այլև որպես հայ ժողովրդի բազմադարյա հոգևոր հիշողության ու մշակութային ժառանգության արտահայտություն։ Այն կարևոր է հոգևորականների, աստվածաբանների, պատմաբանների, հայագետների, բանասերների, երաժշտագետների և հայ քրիստոնեական ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ներկայացնելով աղոթքի, ծիսական արվեստի և ազգային հոգևոր ինքնության փոխկապակցված աշխարհը։

    Обновлено. 2026-11-13
    Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ժամագիրք