Получение и исследование режимов с энергией до 75-MэВ и низкоинтенсивных режимов линейного ускорителя электронов ННЛА

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգի կայունության վրա դրամավարկային քաղաքականության ազդեցության համակողմանի գնահատմանը։ Գրքում վերլուծվում են կենտրոնական բանկի կողմից իրականացվող քաղաքականության հիմնական գործիքները՝ տոկոսադրույքների կարգավորումը, փողի զանգվածի վերահսկումը, փոխարժեքային քաղաքականությունը և ֆինանսական շուկաների կարգավորման մեխանիզմները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է, թե ինչպես են այս գործիքները ազդում բանկային համակարգի կայունության, վարկային ակտիվության, գնաճային գործընթացների և մակրոտնտեսական հավասարակշռության վրա։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև արտաքին տնտեսական ցնցումների, ֆինանսական ռիսկերի և գլոբալ շուկաների տատանումների ազդեցությունները Հայաստանի ֆինանսական համակարգի վրա։ Ներկայացվում են վիճակագրական տվյալների վերլուծություններ, մոդելային մոտեցումներ և էմպիրիկ հետազոտության արդյունքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետությունը տարբեր տնտեսական սցենարներում։ Գիրքը նաև անդրադառնում է ֆինանսական կայունության ապահովման ինստիտուցիոնալ հիմքերին, մակրոփրուդենցիալ քաղաքականության դերին և ֆինանսական համակարգի դիմակայունության բարձրացման հնարավոր ուղիներին։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և դրամավարկային քաղաքականության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսերենի և հայերենի միջև բառային փոխազդեցությունների պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում երկու լեզուների շփումների, փոխառությունների և բառապաշարային փոխազդեցության առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հասարակական, պատմական և մշակութային պայմանների վրա, որոնց ազդեցությամբ ֆրանսերեն բառերն ու արտահայտությունները ներթափանցել են հայերենի բառապաշար և աստիճանաբար հարմարվել նրա հնչյունական, ձևաբանական, իմաստային ու բառակազմական համակարգերին։ Տարաժամանակյա մոտեցումը հնարավորություն է տալիս լեզվական փոխազդեցությունը դիտարկել զարգացման տարբեր փուլերում՝ պարզելով փոխառությունների տարածման ժամանակագրությունը, դրանց գործածության փոփոխությունները և բառապաշարում ամրապնդվելու կամ գործածությունից դուրս գալու գործընթացները։ Քննության են առնվում լեզվական շփումների պատմական նախադրյալները, ֆրանսիական մշակույթի, կրթության, գրականության, գիտության, քաղաքական մտքի և հասարակական կյանքի ազդեցությունը հայկական միջավայրի վրա, ինչպես նաև թարգմանական գործունեության և մամուլի դերը նոր բառային միավորների տարածման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում անմիջական և միջնորդավորված փոխառությունների տարբերակմանը՝ պարզելու, թե տվյալ բառային միավորը հայերեն է անցել անմիջապես ֆրանսերենից, թե այլ լեզուների միջնորդությամբ։ Ուսումնասիրվում են փոխառված բառերի հնչյունական հարմարեցման օրինաչափությունները, երբ օտար լեզվի հնչյունային կառուցվածքը համապատասխանեցվում է հայերենի արտասանական համակարգին։ Ձևաբանական մակարդակում դիտարկվում է փոխառությունների ներգրավումը հայերենի քերականական համակարգ՝ հոլովման, հոգնակի թվի կազմության և բառակազմական ածանցների ընդունման տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև բառերի իմաստային զարգացումը, քանի որ փոխառված միավորը նոր լեզվական միջավայրում կարող է պահպանել սկզբնական նշանակությունը, ձեռք բերել լրացուցիչ իմաստներ, նեղացնել կամ ընդլայնել իր իմաստային դաշտը։ Առանձին քննության են ենթարկվում այն ոլորտները, որոնցում ֆրանսերենից կատարված փոխառությունները առավել նկատելի են՝ մշակույթ, արվեստ, գրականություն, նորաձևություն, խոհանոց, հասարակական կյանք, գիտություն, տեխնիկա, դիվանագիտություն և այլ բնագավառներ։ Բառապաշարային նյութի ժամանակագրական համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե պատմական տարբեր փուլերում որ ոլորտներն են առավել ակտիվորեն նպաստել լեզվական փոխառություններին և ինչպես են հասարակական փոփոխություններն արտացոլվել բառային կազմի մեջ։ Ուսումնասիրվում է նաև փոխառված և բնիկ կամ արդեն գոյություն ունեցող հայերեն բառերի փոխհարաբերությունը՝ հոմանիշության, իմաստային տարբերակման և ոճական մասնագիտացման տեսանկյունից։ Որոշ դեպքերում նոր բառային միավորները կարող են գործածվել գոյություն ունեցող հայերեն համարժեքների կողքին՝ ժամանակի ընթացքում ձեռք բերելով հատուկ ոճական կամ իմաստային երանգներ։ Կարևորվում են գրական լեզվի և խոսակցական գործածության միջև տարբերությունները, ինչպես նաև արևելահայերենի և արևմտահայերենի պատմական ու մշակութային միջավայրերի ազդեցությունը փոխառությունների ընդունման և տարածման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բառարանների, գրական ստեղծագործությունների, մամուլի, թարգմանական գրականության և պատմական գրավոր աղբյուրների տվյալների համադրումը, որը հնարավորություն է տալիս հետևել առանձին բառերի առաջին վկայություններին և հետագա գործածությանը։ Դիտարկվում է նաև հակառակ ուղղությամբ հնարավոր բառային ազդեցությունը՝ ֆրանսերենում հայկական ծագում ունեցող կամ հայկական մշակութային իրողությունների հետ կապված բառային միավորների առկայության տեսանկյունից։ Այսպիսով լեզվական փոխազդեցությունը ներկայացվում է որպես մշակութային և պատմական կապերի արտացոլում, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ոչ միայն լեզվի ներքին զարգացումը, այլև ժողովուրդների միջև հաղորդակցության և մշակութային փոխանակման առանձնահատկությունները։ Տարաժամանակյա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել ժամանակավոր նորաբանությունները երկարաժամկետ կերպով բառապաշարում հաստատված փոխառություններից և բացահայտել օտար բառային նյութի յուրացման հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի բառապաշարի պատմության, ֆրանսերեն-հայերեն լեզվական առնչությունների և փոխառությունների տեսության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել զուգադրական և պատմական լեզվաբանության, բառագիտության, ստուգաբանության, թարգմանագիտության, ֆրանսագիտության և հայագիտության ոլորտների հետազոտողների, լեզվաբանների, թարգմանիչների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր ոլորտներում իրականացվող տնտեսական գործունեության և ջրային ռեսուրսների վիճակի միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ջրի որակի պահպանման և ջրամատակարարման արդյունավետ կառավարման խնդիրներին։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, հանքարդյունաբերության, էներգետիկայի, շինարարության, բնակավայրերի զարգացման և այլ տնտեսական գործունեության տեսակների ազդեցությունները մակերևութային ու ստորերկրյա ջրային ռեսուրսների վրա։ Վերլուծվում են արտադրական և կենցաղային կեղտաջրերի արտահոսքի, գյուղատնտեսական պարարտանյութերի ու բույսերի պաշտպանության միջոցների օգտագործման, հողերի էրոզիայի և տարբեր աղտոտիչների տարածման հետևանքով ջրային միջավայրում առաջացող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական ցուցանիշների գնահատմանը, դրանց փոփոխության պատճառների բացահայտմանը և ջրի օգտագործման տարբեր նպատակների համար սահմանված որակական պահանջների ապահովմանը։ Քննության են առնվում նաև ջրառի ծավալների աճը, ջրային պաշարների ոչ հավասարաչափ օգտագործումը, ջրամատակարարման ցանցերում կորուստները և ենթակառուցվածքների տեխնիկական վիճակը՝ որպես ջրամատակարարման համակարգերի արդյունավետության վրա ազդող գործոններ։ Կարևորվում է ջրային ռեսուրսների համալիր կառավարումը, որի դեպքում տնտեսական զարգացման պահանջները համադրվում են բնապահպանական սահմանափակումների և բնակչությանը անվտանգ ու բավարար քանակությամբ ջուր ապահովելու անհրաժեշտության հետ։ Ուսումնասիրվում են ջրի մաքրման, վերօգտագործման, աղտոտման կանխարգելման, ջրախնայող տեխնոլոգիաների ներդրման և ջրամատակարարման համակարգերի արդիականացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ջրային ռեսուրսների մշտադիտարկման, տվյալների հավաքագրման և կառավարչական որոշումների ընդունման համար անհրաժեշտ տեղեկատվական համակարգերի նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող բնապահպանական ռիսկերի գնահատումը և դրանց նվազեցման համար իրավական, տնտեսական ու կազմակերպական մեխանիզմների կատարելագործումը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել ջրային քաղաքականության մշակման, ջրամատակարարման համակարգերի կառավարման բարելավման, աղտոտման կանխարգելման ծրագրերի իրականացման և ջրային ռեսուրսների երկարաժամկետ պահպանության ապահովման նպատակով՝ նպաստելով տնտեսական գործունեության ու շրջակա միջավայրի պահպանության միջև առավել հավասարակշռված հարաբերությունների ձևավորմանը։

Մաթեմատիկա

Курс дифференциального и интегрального исчисления. Том 3 աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի դասական բազմահատոր դասընթացի շարունակությունն է, որը կենտրոնանում է մաթեմատիկական անալիզի ավելի խորացված և բազմաչափ բաժինների վրա՝ ներկայացնելով բազմաչափ ֆունկցիաների դիֆերենցում, մասնակի ածանցյալներ, բազմակի ինտեգրալներ և դրանց կիրառությունները երկրաչափության ու ֆիզիկայի խնդիրներում, այն բացատրում է վեկտորական անալիզի հիմնական հասկացությունները՝ գրադիենտ, դիվերգենցիա և ռոտացիա, ինչպես նաև գծային և մակերեսային ինտեգրալների հաշվարկման մեթոդները և դրանց կապը Գաուսի, Սթոքսի և Գրինի թեորեմների հետ, գիրքը միաժամանակ ընդգրկում է բարդ խնդիրների լուծման տեխնիկաներ, որոնք անհրաժեշտ են դիֆերենցիալ հավասարումների և ֆիզիկական դաշտերի մոդելավորման համար, ներկայացնելով խիստ տեսական ապացույցներ և բազմաթիվ կիրառական օրինակներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր բարձրագույն մաթեմատիկայի և կիրառական գիտությունների խորացված ուսումնասիրության համար։

Հոգեբանություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է մասնագիտական ինքնորոշման և կայացման հոգեբանական ուղղորդման գործընթացը կրթական համակարգում՝ ընդգծելով սովորողների կարիերային զարգացման հոգեբանական հիմքերը։ Գրքում վերլուծվում են մասնագիտական հետաքրքրությունների ձևավորումը, ինքնաճանաչման դերը և որոշումների կայացման հոգեբանական մեխանիզմները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև կրթական միջավայրի, ուսուցիչների և խորհրդատուների ազդեցությանը աշակերտների մասնագիտական կողմնորոշման վրա։ Նյութում քննարկվում են մասնագիտական ուղղորդման մեթոդները՝ թեստավորում, խորհրդատվություն, խմբային աշխատանքներ և անհատական մոտեցումներ, ինչպես նաև դրանց արդյունավետ կիրառությունը դպրոցական համակարգում։ Գիրքը համադրում է հոգեբանական տեսությունները և կրթական պրակտիկան՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ մասնագիտական ինքնորոշման ձևավորման գործընթացը։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է 1950-ականներից մինչև 2020-ական թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանում հայ ոճագիտական մտքի ձևավորման, զարգացման և տեսական վերափոխումների հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հայ լեզվաբանության և գրականագիտության շրջանակներում ոճի, ոճական համակարգի, լեզվական արտահայտչականության և խոսքի կազմակերպման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների զարգացման վրա։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված տեսական մոտեցումները, գիտական հայեցակարգերը և մեթոդաբանական սկզբունքները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրությունները, տարբերությունները և փոխազդեցությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ոճագիտության՝ որպես ինքնուրույն գիտակարգի կայացման ընթացքին, դրա ուսումնասիրության առարկայի և հիմնական հասկացությունների սահմանման խնդիրներին, ինչպես նաև լեզվաբանության, գրականագիտության, տեքստաբանության և հաղորդակցական ուսումնասիրությունների հետ ունեցած կապերին։ Դիտարկվում են գործառական ոճերի դասակարգման, անհատական հեղինակային ոճի, գեղարվեստական խոսքի, լեզվական միջոցների ընտրության և արտահայտչական հնարավորությունների վերաբերյալ հայ գիտական մտքում առաջադրված տեսակետները։ Ուսումնասիրվում է նաև հասարակական, մշակութային և լեզվական փոփոխությունների ազդեցությունը ոճագիտական ուսումնասիրությունների ուղղությունների վրա՝ խորհրդային շրջանի գիտական ավանդույթներից մինչև անկախության ժամանակաշրջանում ձևավորված նոր տեսական ու մեթոդաբանական մոտեցումներ։ Կարևորվում է ժամանակակից լեզվաբանության նոր ուղղությունների ազդեցությունը, որոնց շնորհիվ ոճը կարող է դիտարկվել ոչ միայն լեզվական միավորների ընտրության, այլև տեքստի կառուցվածքի, հաղորդակցական նպատակի, խոսքային իրավիճակի և լեզվակիրների փոխազդեցության համատեքստում։ Տարբեր հեղինակների աշխատությունների և գիտական դպրոցների համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս հետևել տերմինաբանական համակարգի փոփոխություններին, տեսական դրույթների շարունակականությանը և գիտական բանավեճերի զարգացմանը։ Աշխատությունը միաժամանակ համակարգում է մի քանի տասնամյակների ընթացքում կուտակված գիտական ժառանգությունը և հնարավորություն տալիս բացահայտել այն հիմնահարցերը, որոնք շարունակել են պահպանել իրենց արդիականությունը նորագույն ուսումնասիրություններում։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի հայ լեզվաբանական մտքի պատմության, ոճագիտական տեսությունների զարգացման և ժամանակակից հայերենի ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմքերի գնահատման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գրականագետների, ոճագիտության և հայոց լեզվի պատմության մասնագետների, բանասիրական ուղղությունների դասախոսների, հետազոտողների և ուսանողների համար։