Проблемы гражданско-правовой защиты авторских и смежных прав на музыкальные произведения в Республике Армения / Երաժշտական ստեղծագործությունների նկատմամբ հեղինակային և հարակից իրավունքների քաղաքացիաիրավական պաշտպանության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետո

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի ներդրումային քաղաքականության ձևավորման, իրականացման և կատարելագործման տնտեսական ու ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են առևտրային բանկերի դերը ազգային տնտեսության զարգացման, ֆինանսական ռեսուրսների վերաբաշխման, ներդրումային գործընթացների ակտիվացման և տնտեսական աճի ֆինանսավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկերի ներդրումային գործունեության կազմակերպման սկզբունքներին, ներդրումային պորտֆելների ձևավորմանը, ֆինանսական գործիքների ընտրությանը և ներդրումային որոշումների արդյունավետության գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում են բանկային ակտիվների և պարտավորությունների կառավարման առանձնահատկությունները, իրացվելիության ապահովման մեխանիզմները, եկամտաբերության և ռիսկայնության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ֆինանսական կայունության պահպանման պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում վարկային և ներդրումային քաղաքականությունների փոխկապակցվածությանը, արժեթղթերի շուկայում բանկերի մասնակցությանը, երկարաժամկետ ֆինանսավորման հնարավորություններին և տնտեսության իրական հատվածում ներդրումների խթանման գործիքներին։ Կարևորվում են ներդրումային ռիսկերի բացահայտման, գնահատման և կառավարման մեթոդները, ներդրումային պորտֆելների դիվերսիֆիկացման անհրաժեշտությունը և բանկային գործունեության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են նաև Հայաստանի ֆինանսական շուկայի զարգացման առանձնահատկությունները, բանկային կարգավորման և վերահսկողության դերը, միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները և ներդրումային միջավայրի բարելավման ուղղությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել բանկային համակարգի ներդրումային գործունեության հիմնական ցուցանիշները, ֆինանսական միջնորդության արդյունավետությունը և ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման կազմակերպատնտեսական մոտեցումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի բանկային համակարգի զարգացման, ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ տեղաբաշխման և տնտեսության ներդրումային ներուժի ընդլայնման հիմնախնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսաբանների, բանկային ոլորտի մասնագետների, ներդրումային վերլուծաբանների, ֆինանսական կառավարման հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Կրոն

1875 թվականին Երուսաղեմում՝ Սուրբ Հակոբյանց տպարանում հրատարակված այս՝ 30 էջից բաղկացած աշխատությունը կրոնական ուսուցման համար նախատեսված ձեռնարկ է, որը, ըստ վերնագրի, վերաբերում է ավետարանական բովանդակության ուսումնասիրմանը։ «Կրթարան ավետարանական բանից» ձևակերպումը մատնանշում է Ավետարանի ուսմունքների, պատմությունների կամ քրիստոնեական հավատքի հիմնադրույթների ուսուցողական ներկայացման նպատակը։ «Դաս Դ» նշումը ցույց է տալիս, որ գիրքը դասերի կամ մասերի բաժանված ուսումնական շարքի չորրորդ մասն է, թեև առանց մյուս մասերի հետ համեմատության հնարավոր չէ հաստատել շարքի ամբողջական կառուցվածքը և յուրաքանչյուր դասի թեման։ Նման ձեռնարկները կարող էին նախատեսված լինել դպրոցականների, կրոնական ուսուցում ստացողների կամ քրիստոնեական ուսմունքն ուսումնասիրող ընթերցողների համար։ Դրանցում սովորաբար կարող էին ներկայացվել ավետարանական պատմություններ, Հիսուս Քրիստոսի կյանքի և քարոզչության դրվագներ, քրիստոնեական բարոյականության սկզբունքներ և հավատքի վերաբերյալ բացատրություններ՝ նյութը սովորողների համար մատչելի դարձնելու նպատակով։ Այնուամենայնիվ, տվյալ հրատարակության կոնկրետ թեմաները, ուսուցման մեթոդը և նախատեսված լսարանը հնարավոր չէ հաստատել միայն վերնագրի ու մատենագիտական տվյալների հիման վրա։ XIX դարում Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբյանց տպարանը կարևոր դեր ուներ հայերեն կրոնական և կրթական գրականության հրատարակման գործում՝ նպաստելով եկեղեցական գիտելիքների տարածմանը և ուսումնական նյութերի հասանելիությանը։ Այս գիրքը կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել հայալեզու կրոնական կրթության, Ավետարանի ուսուցման և XIX դարի հայկական տպագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Աշխարհագրություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Cu²⁺ իոններ պարունակող արտադրական կեղտաջրերի արդյունավետ մաքրման համար նոր և արդյունավետ ֆլոկուլյանտների սինթեզին ու դրանց կիրառմամբ մաքրման տեխնոլոգիայի մշակմանը։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է այն կարևոր բնապահպանական խնդիրը, որ արդյունաբերական տարբեր գործընթացների արդյունքում առաջացող կեղտաջրերը կարող են պարունակել ծանր մետաղների իոններ, որոնց առկայությունը ջրային միջավայրում վտանգավոր է ինչպես էկոհամակարգերի, այնպես էլ մարդու առողջության համար։ Պղնձի երկվալենտ իոնը՝ Cu²⁺, արդյունաբերական ջրերի աղտոտման տարածված բաղադրիչներից է և կարող է առաջանալ մետաղամշակման, գալվանապատման, հանքարդյունաբերության, քիմիական արտադրության և այլ տեխնոլոգիական գործընթացների ժամանակ։ Ուստի դրա հեռացման արդյունավետ մեթոդների մշակումը կարևոր խնդիր է ջրային ռեսուրսների պահպանության և արդյունաբերական արտադրության էկոլոգիական անվտանգության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության հիմնական գիտական ուղղություններից մեկը նոր ֆլոկուլյանտների ստացումն է։ Ֆլոկուլյացիան ջրի մաքրման ֆիզիկաքիմիական մեթոդ է, որի ընթացքում ջրում առկա մանր մասնիկներն ու լուծված կամ կոլոիդային բաղադրիչները հատուկ նյութերի ազդեցությամբ միավորվում են ավելի խոշոր ագրեգատների՝ ֆլոկների, որոնք այնուհետև հնարավոր է առանձնացնել նստեցման, ֆիլտրացման կամ այլ մեթոդներով։ Ծանր մետաղների հեռացման դեպքում ֆլոկուլյացիան կարող է կիրառվել նաև մետաղական իոնների պարունակող միացությունների կամ նստվածքների ձևավորման և հետագա առանձնացման գործընթացում։ Աշխատանքի կարևոր խնդիրներից է ֆլոկուլյանտների քիմիական կառուցվածքի և մաքրման արդյունավետության միջև կապի բացահայտումը։ Ֆլոկուլյացիայի արդյունավետությունը կախված է օգտագործվող նյութի բնույթից, մոլեկուլային կառուցվածքից, ֆունկցիոնալ խմբերից, լիցքի բնույթից և մոլեկուլային զանգվածից, ինչպես նաև ջրի քիմիական կազմից։ Այդ պատճառով նոր նյութերի սինթեզը պետք է զուգակցվի դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և գործնական արդյունավետության ուսումնասիրության հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է Cu²⁺ իոնների հեռացման աստիճանի գնահատումը։ Մաքրման տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը կարելի է որոշել ելքային և մաքրված ջրերում պղնձի պարունակության համեմատությամբ, ինչպես նաև տարբեր պայմաններում ստացված արդյունքների ուսումնասիրությամբ։ Այդ պայմանների թվում կարող են լինել ֆլոկուլյանտի չափաբաժինը, լուծույթի pH-ը, խառնման ինտենսիվությունն ու տևողությունը, նստեցման ժամանակը, սկզբնական մետաղական իոնների կոնցենտրացիան և այլ գործոններ։ Այս պարամետրերի օպտիմալացումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ռեագենտների ծախսը և միաժամանակ ապահովել մաքրման անհրաժեշտ աստիճան։ Ուսումնասիրության տեխնոլոգիական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն նպատակ ունի ոչ միայն ստանալ արդյունավետ քիմիական նյութ, այլև մշակել դրա կիրառման ամբողջական տեխնոլոգիական սխեմա։ Արդյունաբերական կեղտաջրերի մաքրումը պահանջում է փոխկապակցված գործողությունների ճիշտ կազմակերպում՝ նախնական մշակման, ռեագենտի ներմուծման, խառնման, ֆլոկների ձևավորման, նստեցման և մաքրված ջրի առանձնացման փուլերով։ Տեխնոլոգիայի նախագծման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ինչպես մաքրման արդյունավետությունը, այնպես էլ գործընթացի տնտեսական և գործնական իրագործելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև ստացվող նստվածքի խնդիրը։ Ծանր մետաղների հեռացման արդյունքում առաջացող պինդ ֆազը կարող է պարունակել բարձր կոնցենտրացիայով պղնձային միացություններ, ուստի դրա հետագա մշակումը, պահպանումը կամ օգտակար բաղադրիչների վերականգնումը պետք է կազմակերպվի այնպես, որ երկրորդային աղտոտում չառաջանա։ Այս հանգամանքը ֆլոկուլյացիոն մաքրման տեխնոլոգիայի նախագծման կարևոր մասն է և կապվում է արդյունաբերական թափոնների կառավարման ընդհանուր խնդիրների հետ։ Աշխատության կիրառական արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ պղինձը նույնիսկ կենսաբանական համակարգերի համար անհրաժեշտ տարր լինելով հանդերձ, բարձր կոնցենտրացիաներում կարող է ունենալ թունավոր ազդեցություն։ Ջրային միջավայրում ծանր մետաղների կուտակումը կարող է բացասաբար անդրադառնալ ջրային օրգանիզմների վրա և խաթարել էկոհամակարգերի բնական հավասարակշռությունը։ Հետևաբար արտադրական կեղտաջրերից Cu²⁺-ի արդյունավետ հեռացումը կարևոր է ոչ միայն ջրի վերաօգտագործման, այլև շրջակա միջավայրի աղտոտումը կանխելու համար։ Հետազոտության մեջ ֆլոկուլյանտների սինթեզի և տեխնոլոգիական կիրառման համադրումը թույլ է տալիս կապել հիմնարար քիմիական հետազոտությունը գործնական բնապահպանական խնդրի հետ։ Նոր նյութի արդյունավետությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն լաբորատոր պայմաններում, այլև այն տեսանկյունից, թե որքանով է հնարավոր դրա կիրառումը իրական արտադրական կեղտաջրերի մաքրման գործընթացներում։ Իրական արտադրական ջրերը հաճախ պարունակում են միաժամանակ մի քանի աղտոտիչներ, տարբեր աղեր և օրգանական կամ անօրգանական բաղադրիչներ, որոնք կարող են ազդել ֆլոկուլյացիայի ընթացքի վրա։ Այդ պատճառով տեխնոլոգիայի մշակման ժամանակ կարևոր է գնահատել նաև բարդ բաղադրությամբ ջրերի պայմաններում նյութի կայունությունն ու ընտրողականությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի, կոլոիդային քիմիայի, ջրի մաքրման տեխնոլոգիայի և բնապահպանական ինժեներիայի խնդիրները։ Այն կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, ջրամաքրման տեխնոլոգներին, բնապահպանական ինժեներներին, արդյունաբերական ձեռնարկությունների մասնագետներին, գիտահետազոտական հաստատությունների աշխատակիցներին, ինչպես նաև ծանր մետաղներով աղտոտված ջրերի մաքրման և ֆլոկուլյացիոն գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Բժշկություն

Աշխատանքը նվիրված է շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիա ունեցող հիվանդների դետրուզորի ֆունկցիոնալ և մորֆոլոգիական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը և դրանց նշանակությանը վիրահատական բուժման օպտիմալացման ու կյանքի որակի բարելավման գործընթացում։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել միզապարկի մկանային շերտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների կապը հիվանդության կլինիկական դրսևորումների, միզարձակման խանգարումների և բուժման արդյունքների հետ։ Աշխատության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում երկարատև ինֆրավեզիկալ խցանման պայմաններում դետրուզորի աշխատանքի փոփոխություններին, որոնք կարող են արտահայտվել միզապարկի կծկողականության, պահեստային և դատարկման ֆունկցիաների խանգարումներով։ Կարևոր է տարբերակել այն փոփոխությունները, որոնք կարող են հետադարձելի լինել խցանման վերացումից հետո, և այնպիսի կառուցվածքային կամ ֆունկցիոնալ խանգարումները, որոնք կարող են պահպանվել նաև վիրահատական միջամտությունից հետո։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել հիվանդների ուրոդինամիկ, կլինիկական, գործիքային և մորֆոլոգիական տվյալների համադրական գնահատում՝ հիվանդության տարբեր փուլերում դետրուզորի վիճակը բնութագրելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախավիրահատական գնահատմանը, քանի որ միզապարկի ֆունկցիոնալ վիճակի վերաբերյալ ավելի ամբողջական պատկերացումը կարող է օգնել ընտրելու առավել հիմնավորված բուժական մարտավարություն և կանխատեսելու հետվիրահատական արդյունքները։ Աշխատանքը նաև անդրադառնում է վիրահատական բուժումից հետո միզարձակման ֆունկցիայի վերականգնման առանձնահատկություններին և հիվանդների կյանքի որակի փոփոխություններին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել բուժման անհատականացմանը՝ հաշվի առնելով ոչ միայն շագանակագեղձի չափն ու միզուղիների խցանման աստիճանը, այլև միզապարկի դետրուզորի ֆունկցիոնալ պահուստը և կառուցվածքային վիճակը։ Այս մոտեցումը կարևոր է հետվիրահատական բարդությունների և պահպանվող միզարձակման խանգարումների ռիսկը գնահատելու, բուժման արդյունավետությունը բարձրացնելու և հիվանդների կյանքի որակը բարելավելու տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ուրոլոգներին, վիրաբույժներին, ուրոդինամիկ հետազոտություններով զբաղվող մասնագետներին, բժշկական հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Իրավաբանություն

Հաշտարարության ինստիտուտը ՀՀ քաղաքացիական դատավարությունում (մեդիացիան) համարվում է վեճերի լուծման այլընտրանքային մեխանիզմ, որի նպատակն է կողմերին հնարավորություն տալ լուծելու իրենց քաղաքացիաիրավական վեճերը առանց լիարժեք դատական քննության՝ հաշտարարի (մեդիատորի) օգնությամբ։ ՀՀ իրավական համակարգում այս ինստիտուտը հատկապես զարգացել է վերջին դատավարական բարեփոխումների արդյունքում՝ որպես դատարանների ծանրաբեռնվածությունը նվազեցնող և վեճերի ավելի արագ ու արդյունավետ կարգավորման միջոց։ Քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի կարգավորումներով դատարանը կարող է ցանկացած փուլում կողմերին առաջարկել կամ նրանց համաձայնությամբ նշանակել հաշտարարություն, որի ընթացքում անկախ և արտոնագրված հաշտարարը նպաստում է կողմերի միջև փոխընդունելի լուծման ձեռքբերմանը՝ առանց պարտադրող որոշում կայացնելու։ Հաշտարարությունը կամավոր գործընթաց է, որտեղ պահպանվում են կողմերի հավասարությունը, գաղտնիությունը և ինքնուրույն որոշում կայացնելու իրավունքը, իսկ գործընթացի արդյունքում կնքված հաշտության համաձայնությունը կարող է ունենալ դատական ուժ, եթե այն հաստատվում է դատարանի կողմից։ Այս ինստիտուտի ներդրման հիմնական նպատակներն են վեճերի խաղաղ կարգավորումը, դատական ծախսերի և ժամանակի նվազեցումը, ինչպես նաև իրավական մշակույթի զարգացումը՝ խրախուսելով կողմերի համագործակցային վարքագիծը։ Հայաստանի փորձը ցույց է տալիս, որ հաշտարարության զարգացումը կարևոր դեր է խաղում արդարադատության համակարգի արդյունավետության բարձրացման, դատարանների ծանրաբեռնվածության նվազեցման և քաղաքացիական շրջանառության կայունության ապահովման գործում։

Լրագրություն

Պատմագիտական և մամուլագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1988–1998 թվականներին լիբանանահայ պարբերական մամուլում Հայաստանի վերաբերյալ հրապարակումների, դրանց թեմատիկ ուղղվածության և տեղեկատվական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային իրադարձությունների լուսաբանման առանձնահատկությունները՝ սփյուռքահայ մամուլի տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի և լիբանանահայ համայնքի կապերի արտացոլմանը, հայրենիքի վերաբերյալ տեղեկատվության տարածմանը և հանրային ընկալումների ձևավորման գործում մամուլի ունեցած դերակատարությանը։ Վերլուծվում են հրապարակումների թեմատիկ շրջանակները, լրագրողական մոտեցումները, տեղեկատվության ներկայացման ձևերը և տարբեր իրադարձությունների մեկնաբանման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև հայրենիք-սփյուռք հարաբերությունների, ազգային ինքնության, մշակութային կապերի և հասարակական հաղորդակցության խնդիրների ներկայացման եղանակները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս լիբանանահայ մամուլը դիտարկելու որպես տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի և սփյուռքահայ հասարակական կյանքի ուսումնասիրման կարևոր սկզբնաղբյուր։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց նորագույն պատմության, սփյուռքագիտության, լրագրության և հայ մամուլի պատմության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։