Պրոյեկտիվ երկրաչափություն

Արտասահմանյան գրականություն

Ջորջ Օրուելի դիստոպիկ վարպետpiece-ներից մեկն է, որը նկարագրում է ապագա աշխարհ, որտեղ վերահսկողությունն ու բռնապետությունը հասնում են կիզակետին։ Գիրքը պատմում է Ուինսթոն Սմիթի մասին, ով ապրում է «Օվերուզ» (Overus) աշխարհում՝ Բրիտանիայի բռնապետական և բոլոր ասպեկտներով վերահսկվող պետական համակարգում։ Սմիթը աշխատում է «Մտքի ոստիկանությունում»՝ մշտապես վերահսկելով քաղաքացիների մտքերը և խոսքերը՝ անխուսափելիորեն նշելով «բարեփոխումների» մասին քաղաքականությունը։ Գիրքը բացահայտում է, թե ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ պետությունը մարդու ազատ կամքի վրա՝ ստեղծելով մի աշխարհ, որտեղ «Ներդաշնակություն» (Peace) կոչվող չարագործ համակարգը փորձում է վերահսկել նույնիսկ ամենափոքրագույն մարդկային մտածողությունը։ «1984»-ը մի քանի կարևոր հարցերի մասին է՝ մարդու ազատության, ինքնության ու արժեհամակարգի պաշտպանություն, ինչպես նաև այն, թե ինչ կարող է տեղի ունենալ, երբ հանրությունը կորցնում է իր իրավունքը՝ ընտրելու ու խոսելու ազատության մասին։ Օրուելը մեծ խորը վերլուծություն է անում այն մասին, թե ինչպես կարող է մեծ իշխանություն վերցնել մի ուժեղագույն դիկտատոր, ով ողջ աշխարհը կծածկի վերահսկողության թաղանթով։ Գիրքը մնում է համաշխարհային գրականության նշանավոր երկերից մեկը, որի ազդեցությունն այսօր էլ զգացվում է՝ կոչելով ընթերցողներին սթափվել և կանխել նման մի համակարգի առաջացումը։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2012 ISBN - 978-9939-51-392-8

Փիլիսոփայություն

«Պետություն» (Պլատոն) փիլիսոփայական երկ է, որտեղ հեղինակը փորձում է բացահայտել արդար հասարակության և ճիշտ պետության կառուցվածքի գաղափարը։ Գիրքը ներկայացված է երկխոսության ձևով՝ Սոկրատեսի և նրա զրուցակիցների միջեւ, որտեղ նրանք քննարկում են արդարության, ուժի, օրենքի և կրթության նշանակությունը։ Պլատոնը առաջարկում է, որ պետությունը պետք է ղեկավարեն «Filozof-թագավորները», այն մարդիկ, ովքեր ունեն իմացք, արդարություն և հոգևոր բարձր մտածողություն։ Գիրքը նաև ներկայացնում է «այդպիսին» պետության կառուցվածքը՝ երեք հիմնական դասակարգերով՝ կառավարիչներ, պահապաններ և արտադրողներ։ Պլատոնը նշում է, որ հասարակության ամենակարևոր նպատակը պետք է լինի հոգևոր ու բարոյական կատարելագործումը՝ ոչ միայն նյութական բարիքները։ Նա նաև քննարկում է կրթության դերը՝ որպես քաղաքացու հոգևոր զարգացման և արդարության պահպանման բանալին։ Գիրքը ներկայացնում է նաև «Իդեալների տեսությունը», ըստ որի իրական աշխարհը միայն պակաս կատարյալ արտացոլումն է մի կատարելագործված գաղափարների աշխարհի։ Պլատոնի մոտեցումը հաճախ դիտարկվում է որպես թևավոր, քանի որ նա առաջարկում է այնպիսի հասարակական կառուցվածք, որը պահանջում է խիստ կարգ ու դիսցիպլինա։ «Պետությունը» մեծ ազդեցություն է ունեցել քաղաքական փիլիսոփայության, գաղափարական մտածողության և սոցիալական ուսմունքի զարգացման վրա։ Գիրքը հարմար է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են արդարության, պետության և մարդու նպատակի մասին փիլիսոփայությամբ։ Հրատարակիչ - Эксмо Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-04-103214-2

Հայոց լեզու

Գիրքը ներկայացնում է՝ բառագիտության ընդհանուր սկզբունքներն ու հասկացությունները, բառի կառուցվածքը, իմաստային զարգացումները և բառային հարաբերությունները, հայերենի բառապաշարի շերտերը (հայրենի, փոխառյալ, նորաբանություններ և այլն), բառերի իմաստային փոփոխությունների օրինաչափությունները, հայերեն բառագիտության զարգացման պատմական և ժամանակակից միտումները։ Այն օգտակար է՝ լեզվաբանության և հայագիտության ուսանողների համար, գիտական հետազոտողների և բառագիտությամբ զբաղվող մասնագետների համար, ինչպես նաև հայերեն բառապաշարի խորքային ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համարվում է կարևոր աղբյուր հայերեն բառագիտության տեսական հիմքերի ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրության համար։

Պատմություն

История Армении. Краткий очерк

Գեղարվեստական հայ․

«Արշակ արքա, Դրաստամատ ներքինի»՝ Լ. Խեչոյանի ստեղծագործությունը պատմական վեպ է, որը նկարագրում է Հայոց պատմության կարևոր դրվագներից մեկը՝ Արշակունիների և Դրաստամատ Միհրանյան զորավարի մասին։ Վեպը ներկայացնում է հայոց արքաների և բանակի ղեկավարների, ինչպես նաև ազգային հերոսների հերոսական գործերը, նրանց միջավայրն ու ապագայի համար պայքարը։ Այս ստեղծագործությունը միաժամանակ պատմություն է դավաճանությունների, մեծության և ուժի մասին, որտեղ խաչվում են առասպելներն ու իրականությունը։ Արշակ արքան և Դրաստամատ ներքինը՝ որպես Հայոց պետության կարևոր դեմքեր, ներկայացվում են որպես ժողովուրդը ղեկավարող հզոր և անվեհեր անհատներ, ովքեր առաջնորդում էին երկիրը թե՛ պատերազմում, թե՛ քաղաքական ոլորտում՝ ամեն կերպ պարգևելով ժողովրդին նոր հույս ու ուժ։ Վեպը զարդարված է պատմական մանրամասներով՝ կյանքի ու պատերազմների դրվագներով, որոնք կարևոր դեր են ունեցել հայ ժողովրդի և պետության պատմության մեջ։ Վեպի մեջ վերլուծվում են այնպիսի սուբյեկտներ, որոնք միտված են պատմական դեմքերի և նրանց աշխարհայացքների միջև հակասությունների ու հարցերի: Արշակ արքան և Դրաստամատ ներքինը չեն միայն ռազմիկներ կամ գերբնական հերոսներ, այլ նաև մարդու վախերն ու պայքարները, իրենց ընտրած ուղիներում ունեցած կասկածները, ցավը, թե ինչպես են նրանք այս հսկայական աշխարհում խաչվել: «Արշակ արքա, Դրաստամատ ներքինի» վեպը ամբողջությամբ ներկայացնում է հասարակության բարոյական ու հոգեբանական պայքարը՝ նշելով, որ պատմության մեջ ամենատարբեր կերպարները հանդես են գալիս որպես թե՛ հոգևոր առաջնորդներ, թե՛ պատերազմի մարտիկներ։ Խեչոյանը այս ստեղծագործությամբ մեծ հարգանք է ցուցաբերել Հայոց պատմությանը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով այն ժամանակաշրջանի դաժանությունը և մերձակա հերոսական կառույցների առաջադրած մարտահրավերները։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2013 ISBN - 978-9939-51-466-6

Գեղարվեստական հայ․

«Օվկիանոս» (կոշտ կազմ)՝ Արամ Պաչյանի այս վեպը հայ գրականության մեջ նշանավոր ստեղծագործություններից է, որը շոշափում է կյանքի՝ մարդկային գոյության սահմաններն ու իր ողբերգական կողմերը։ Վեպի գլխավոր թեման շրջապատում է մարդու էության և ազատության հարցերը, բնականաբար՝ համակցված փիլիսոփայական վերլուծություններով, որոնք թույլ են տալիս խորապես հասկանալ մարդկային հոգու և բնության միջև եղած կապերը։ Վեպի անվանումը՝ **«Օվկիանոս»**, այսքանով էլ ունի խորհրդանշական նշանակություն։ Օվկիանոսը որպես անսահման տարածություն և անիրական տեսարան պատկերում է մարդու միտքն ու հոգին՝ անսահման ու անհայտ, բայց միշտ մղված դեպի բացահայտումներ ու որոնումներ։ Այնուամենայնիվ, Պաչյանի ստեղծագործությունը չի միայն ֆիզիկական օվկիանոս, այլ նաև հոգեբանական ու համաշխարհային այդ «օվկիանոս» է, որը մարդու առաքելությունն է՝ ինքն իրեն հասկանալ, հարաբերություններ հաստատել շրջապատի հետ և գտնել իրենն աշխարհում։ Այս ստեղծագործությունն առկա է հստակ դասական գրական ժանրի մեջ՝ քանի որ այն շատ խորացած է, բազմաշերտ և բարդ հարցադրումներով։ Վեպը տարբեր թեմաներ է քննարկում՝ ազատություն, անձնական ճակատագիր, պատրանքներ, կարոտներ, հոգեկան տառապանքներ և այլն։ Արամ Պաչյանը ներկայացնում է հերոսների, որոնք կանգնած են տարբեր իրականությունների առջև՝ ստիպված լինելով ընտրություն կատարել իրենց ապրելու ճանապարհում։ Նրանք պարբերաբար բախվում են այս աշխարհի ու կյանքի անպաշտպանությանը՝ իսկապես հասկանալով, որ գոյությունն ինքնին իր բնույթով փափուկ ու կարճաժամկետ է։ Պաչյանի լեզվաբանությունը և ոճը ձևավորում են ստեղծագործության առանձնահատկությունը՝ տարբեր շերտեր, խորհրդանշաններ ու ենթատեքստեր, որոնք անընդհատ մղում են ընթերցողին դեպի արտացոլման և շոշափում կյանքի անավարտ հարցերի շուրջ։ Վեպում զգացվում է մի անանցյալ տառապանք, որը պատճառն է այդ կյանքի հանդեպ ունեցած սիրո և համբերության, երբեմն նաև անցանկալի ճակատագրի։ **«Օվկիանոս»-ը** ստեղծագործություն է, որը ուժեղ կերպով բարձրացնում հարցեր՝ անարդարության, պատվի, սիրո ու ողբերգության մասին, սակայն միաժամանակ ցույց է տալիս, թե ինչպես են այդ ամենի հակասությունները միասին գոյություն ունենում մարդկային միտք ու կյանք՝ ստեղծելով անխուսափելի մի ամբողջություն։ Այս ստեղծագործությունը դժվարին և ինտելեկտուալ գործ է, որը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին դառնալ մտածող ու խորը մեկնաբանող՝ ընկալելով աշխարհը մի փոքր ավելի լայն և խորը հորիզոնում։ Հրատարակիչ - Էջ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-9244-1-0