ՇՈՒԿԱՅԱԿԱՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅԱՆ ԳՈՐԾԵԼՈՒ ԵՂԱՆԱԿԱԿԸ

Պատմություն

Աշխատանքը ներկայացնում է Նիկոմիդիայի վիճակի վերաբերյալ տեղեկագրություն՝ կազմված Պողոս վարդապետ Նաթանյանի այցելության առիթով։ Այն վերաբերում է տվյալ եկեղեցական վիճակի դրությանը և կարող է ընդգրկել համայնքի հոգևոր, եկեղեցական ու կազմակերպական կյանքի մասին դիտարկումներ և տեղեկություններ։ Այցելության հիման վրա կազմված տեղեկագրությունը կարևոր նյութ է ներկայացնում տեղում տիրող իրավիճակը, եկեղեցական կառույցների վիճակը և համայնքային կյանքի առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Նման փաստաթղթերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին եկեղեցական գործիչները տեղեկություններ հավաքում տարբեր վիճակների մասին, արձանագրում առկա խնդիրներն ու կարիքները և ներկայացնում իրենց դիտարկումները եկեղեցական կառավարման մարմիններին։ Այն արժեքավոր պատմական սկզբնաղբյուր է Նիկոմիդիայի հայ համայնքի և Հայ եկեղեցու տարածաշրջանային կազմակերպվածության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 19-րդ դարի հայ եկեղեցական վարչարարության, հոգևորականների այցելությունների և համայնքների վիճակի գնահատման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Դրա միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում եկեղեցական կյանքի ուսումնասիրման, տեղեկությունների արձանագրման և համայնքային խնդիրների ներկայացման եղանակների մասին։

Տեխնոլոգիա

Գիտատեխնիկական և մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անհամասեռ համակարգերի արդյունավետ կամ միջինացված բնութագրերի որոշման խնդիրներին՝ դիսպերս ֆազի պարամետրերի փոփոխության պայմաններում։ Քննության են առնվում բազմաբաղադրիչ միջավայրերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, առանձին ֆազերի փոխազդեցությունը և դրանց հատկությունների ազդեցությունը ամբողջ համակարգի մակրոսկոպիկ ցուցանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիսպերս ֆազի չափերի, կոնցենտրացիայի, բաշխման և այլ բնութագրերի փոփոխության հետևանքով միջինացված պարամետրերի վարքի գնահատմանը։ Վերլուծվում են համապատասխան մաթեմատիկական մոդելները, հաշվարկային մոտեցումները և տարբեր ֆիզիկական մեծությունների արդյունավետ արժեքների որոշման մեթոդները։ Քննարկվում են նաև համակարգի անհամասեռության աստիճանի, բաղադրիչների հատկությունների և կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունները հաշվարկների արդյունքների վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու միկրոկառուցվածքային պարամետրերի և անհամասեռ միջավայրի ընդհանրացված ֆիզիկական բնութագրերի միջև առկա փոխկապակցվածությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, կիրառական ֆիզիկայի, բազմաֆազ համակարգերի մոդելավորման և հաշվողական մեթոդների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Macrovipera lebetina obtusa տեսակի թունավոր օձի թույնի դեմ իմունաբանական հակաթույնի ստացման և դրա արդյունավետության գնահատման գիտական հիմնախնդիրներին։ Դիտարկվում են օձի թույնի կենսաքիմիական և թունաբանական առանձնահատկությունները, դրա բաղադրության մեջ առկա կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմի վրա, ինչպես նաև թունավորման հետևանքով առաջացող ախտաֆիզիոլոգիական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իմունային համակարգի պատասխանին, թույնի բաղադրիչների նկատմամբ հակամարմինների առաջացման օրինաչափություններին և հակաթույնի չեզոքացնող հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են իմունաբանական հակաթույնների մշակման տեսական սկզբունքները, դրանց կենսաբանական ակտիվության, առանձնահատկության և անվտանգության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում հակաթույնի արդյունավետության որոշման փորձարարական և իմունաբանական մեթոդներին, թույնի տարբեր բաղադրիչների չեզոքացման հնարավորություններին և ստացված արդյունքների համեմատական վերլուծությանը։ Կարևորվում են հակաթույնի որակի վերահսկման, կենսաբանական անվտանգության, հնարավոր կողմնակի ազդեցությունների գնահատման և բուժական կիրառության գիտական հիմնավորման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել օձի թույնով պայմանավորված թունավորումների բուժման միջոցների կատարելագործմանը, հակաթունային պատրաստուկների հետազոտության զարգացմանը և տարածաշրջանային առողջապահական խնդիրների լուծմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իմունաբանների, թունաբանների, կենսաքիմիկոսների, դեղագետների, բժշկակենսաբանական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ձևավորման, գործունեության և զարգացման տնտեսական, կազմակերպական, ֆինանսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում փոքր և միջին ձեռնարկությունների դերը ազգային տնտեսության զարգացման, զբաղվածության ապահովման, մրցակցային միջավայրի ձևավորման, արտադրության բազմազանեցման և տնտեսական ակտիվության խթանման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսական համակարգում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության տեղին, դրա զարգացման պատմական և սոցիալ-տնտեսական նախադրյալներին, շուկայական հարաբերությունների ձևավորման առանձնահատկություններին և ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունավետ կազմակերպման պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների դասակարգման չափանիշները, դրանց կազմակերպաիրավական ձևերը, տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղությունները, ինչպես նաև տարբեր ոլորտներում ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների իրականացման հնարավորությունները։ Քննության են առնվում ձեռնարկատիրության զարգացման վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, մասնավորապես՝ ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, հարկային և վարչարարական միջավայրը, շուկայական մրցակցությունը, ենթակառուցվածքների զարգացվածությունը, մարդկային կապիտալի որակը և նորարարական գործունեության հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է փոքր և միջին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ բանկային վարկավորման պայմանները, ներդրումային միջոցների ներգրավումը, վարկային ռիսկերի գնահատումը, ֆինանսական երաշխիքների կիրառումը և ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության ապահովումը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում պետական աջակցության ծրագրերի, արտոնյալ ֆինանսավորման մեխանիզմների, հարկային խթանների, խորհրդատվական ծառայությունների և ձեռնարկատիրության զարգացմանն ուղղված ինստիտուցիոնալ միջոցառումների արդյունավետության գնահատման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում փոքր և միջին ձեռնարկությունների կառավարման առանձնահատկություններին, ռազմավարական պլանավորման, մարքեթինգային գործունեության, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և մրցակցային առավելությունների ձևավորման մեխանիզմներին։ Դիտարկվում են ձեռնարկատիրական ռիսկերի կառավարման, գործարար միջավայրի փոփոխություններին հարմարվելու, նոր շուկաներ մուտք գործելու և արտադրանքի ու ծառայությունների որակի բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մարզերում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնախնդիրներին, տարածքային տնտեսական անհամաչափությունների հաղթահարմանը, տեղական ռեսուրսների օգտագործմանը և համայնքային տնտեսական ակտիվության խթանմանը։ Կարևորվում են գյուղական բնակավայրերում ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների զարգացումը, գյուղատնտեսական արտադրության և վերամշակման ոլորտներում փոքր բիզնեսի հնարավորությունները, ինչպես նաև զբոսաշրջության, առևտրի, ծառայությունների և արդյունաբերության տարբեր ճյուղերում ձեռնարկատիրական գործունեության ընդլայնման նախադրյալները։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների նորարարական ներուժը, տեխնոլոգիական արդիականացման հնարավորությունները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը, արտադրական գործընթացների թվայնացումը և գիտելիքահենք տնտեսության զարգացման հետ դրանց փոխկապակցվածությունը։ Քննարկվում են նաև ձեռնարկատիրական կրթության, մասնագիտական պատրաստվածության, գործարար հմտությունների զարգացման և ձեռնարկատիրական մշակույթի ձևավորման հիմնախնդիրները։ Աշխատության շրջանակներում կարևոր տեղ է հատկացվում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության պետական կարգավորման իրավական և տնտեսական հիմքերին, գործարար գործունեության իրականացման վարչական ընթացակարգերին, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությանը, ինչպես նաև ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների խթանման քաղաքականության կատարելագործման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են միջազգային փորձի կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում, փոքր բիզնեսի աջակցության տարբեր մոդելները, ձեռնարկատիրական ենթակառուցվածքների զարգացման մոտեցումները և տնտեսական քաղաքականության համապատասխան գործիքների ընտրության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեության տնտեսական արդյունավետության գնահատման ցուցանիշները, դրանց ներդրումը համախառն ներքին արդյունքի ձևավորման, աշխատատեղերի ստեղծման, հարկային եկամուտների ապահովման և արտահանման ներուժի զարգացման գործընթացներում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացմանը խոչընդոտող գործոնների բացահայտմանը, պետական աջակցության և ֆինանսավորման մեխանիզմների կատարելագործմանը, գործարար միջավայրի բարելավմանը և ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացմանն ուղղված գիտականորեն հիմնավորված առաջարկությունների մշակմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ձեռնարկատերերի, պետական կառավարման մասնագետների, բիզնեսի զարգացման խորհրդատուների, ֆինանսական կազմակերպությունների աշխատակիցների, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Ինֆորմատիկա

Տեխնիկական գիտությունների, բնապահպանական մոնիթորինգի և տեղեկատվական համակարգերի մշակման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շրջակա միջավայրի ծծմբի երկօքսիդով (SO₂) աղտոտվածության վերլուծության ավտոմատացված համակարգի նախագծման և մշակման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում ծծմբի երկօքսիդի առաջացման հիմնական աղբյուրները, մթնոլորտում դրա տարածման առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի որակի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղտոտող նյութի կոնցենտրացիայի չափման, տվյալների հավաքագրման, մշակման և պահպանման տեխնիկական ու ծրագրային մեթոդներին։ Վերլուծվում են ավտոմատացված դիտարկման համակարգերի կառուցվածքը, չափիչ սարքավորումների աշխատանքի սկզբունքները և տեղեկատվության փոխանցման ու մշակման գործընթացները։ Քննարկվում են ծծմբի երկօքսիդի պարունակության որոշման համար կիրառվող վերլուծական մեթոդները, չափումների ճշգրտության ապահովման և հնարավոր սխալների գնահատման խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տվիչների, տվյալների հավաքագրման սարքերի, ծրագրային ալգորիթմների և տեղեկատվական շտեմարանների փոխկապակցված աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում աղտոտվածության մակարդակի ժամանակային և տարածական փոփոխությունների գնահատմանը, վիճակագրական վերլուծությանը և ստացված արդյունքների գրաֆիկական ներկայացման հնարավորություններին։ Կարևորվում է ավտոմատացված համակարգի միջոցով սահմանված բնապահպանական նորմերի նկատմամբ չափումների համեմատումը, աղտոտվածության բարձր մակարդակների ժամանակին հայտնաբերումը և համապատասխան տեղեկատվության տրամադրումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը, բնապահպանական տվյալների մշակման արդյունավետության բարձրացմանը և օդի որակի վերահսկման գործընթացների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպանական ճարտարագիտության, ավտոմատացման, կիրառական ծրագրավորման, մթնոլորտային օդի մոնիթորինգի և էկոլոգիական տեղեկատվական համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականություն

Ժողովածուի այս հատորը շարունակում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործության հավաքման, պահպանման և գիտական ուսումնասիրության կարևոր ավանդույթը՝ ընթերցողին ներկայացնելով ժողովրդական հեքիաթների հարուստ աշխարհը։ Հեքիաթներում պահպանվել են տարբեր սերունդների կենսափորձը, աշխարհընկալումը, բարոյական պատկերացումները, հասարակական հարաբերությունների մասին դատողություններն ու ժողովրդական իմաստությունը։ Սյուժեների միջոցով բացահայտվում են մարդկային բնավորության տարբեր կողմերը, բարու և չարի, արդարության և անարդարության, խելքի և խորամանկության, ազնվության և խաբեության հակադրությունները։ Ժողովրդական հերոսների փորձությունները, դժվարությունների հաղթահարման եղանակներն ու անսպասելի լուծումները հաճախ արտահայտում են ժողովրդի հավատը մարդկային հնարամտության, համառության և արդարության հաղթանակի նկատմամբ։ Հեքիաթային աշխարհում իրական կյանքի պատկերները միահյուսվում են երևակայական ու հրաշապատում տարրերին, առասպելական կերպարներին և գերբնական իրադարձություններին՝ ստեղծելով բազմաշերտ գեղարվեստական միջավայր։ Հատուկ արժեք ունեն բանավոր խոսքին բնորոշ դարձվածքները, կրկնությունները, չափազանցությունները, սրամիտ երկխոսություններն ու պատմողական հնարքները, որոնք պահպանում են հեքիաթասացության կենդանի ոճը։ Նյութը կարևոր աղբյուր է հայ ժողովրդական մտածողության, ավանդական կենցաղի, տեղական մշակութային առանձնահատկությունների և բանահյուսական ժանրերի ուսումնասիրության համար։ Հատորը արժեքավոր է ինչպես գրականագետների ու բանահյուսների, այնպես էլ հայ մշակույթով և ազգային ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։