Շուկայական տնտեսության զարգացման տեսական հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

Մշակույթ

Մարտիրոս Սարյանը հայ կերպարվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից և գեղանկարչության խոշոր վարպետներից մեկն է, որի ստեղծագործությունները մեծապես նպաստել են հայ ազգային գեղանկարչության ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Նա ծնվել է Նոր Նախիջևանում և վաղ տարիքից հետաքրքրվել է արվեստով՝ հետագայում ուսանելով Մոսկվայի գեղարվեստական ուսումնարանում, որտեղ ստացել է բարձր մասնագիտական կրթություն։ Սարյանի արվեստը առանձնանում է վառ գույներով, արևային լուսավորությամբ և բնության հանդեպ առանձնահատուկ սիրով, որի միջոցով նա կարողացել է ստեղծել իր ուրույն գեղարվեստական աշխարհը։ Նրա նկարներում հաճախ պատկերված են Հայաստանի բնաշխարհը, լեռները, գյուղերը, ինչպես նաև արևելյան կոլորիտը, որը նրան առանձնացնում է եվրոպական գեղանկարչական դպրոցներից։ Սարյանի ստեղծագործությունները համադրում են իրականությունն ու հուզական ընկալումը՝ ստեղծելով կենսախինդ և դրական տրամադրությամբ լի պատկերներ։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայաստան», «Արարատյան դաշտ», «Ծաղկած լեռներ», ինչպես նաև բազմաթիվ դիմանկարներ և բնանկարներ, որոնք համարվում են հայ գեղանկարչության դասական նմուշներ։ Սարյանը մեծ դեր է ունեցել նաև հայկական արվեստի կազմակերպման և զարգացման գործում՝ մասնակցելով արվեստի հաստատությունների ստեղծմանը և նոր սերնդի նկարիչների կրթությանը։ Նրա արվեստը գնահատվել է ոչ միայն Հայաստանում, այլև միջազգային ցուցահանդեսներում, որտեղ նա ստացել է բարձր պարգևներ և ճանաչում։ Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործական ժառանգությունը համարվում է հայ մշակույթի անգնահատելի հարստություն, իսկ նրա նկարները պահվում են աշխարհի տարբեր թանգարաններում։ Նրա անունը այսօր խորհրդանշում է հայկական գեղանկարչության պայծառությունը, ազգային ինքնությունը և ստեղծագործական ազատությունը։

Այլ առարկաներ

Այս կուրսային աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսգրքով նախատեսված հանրային աշխատանքների ինստիտուտի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով դրա իրավական բնույթը, կիրառման պայմանները և նշանակությունը որպես քրեական պատժի այլընտրանքային ձևերից մեկը։ Աշխատանքում ներկայացվում է հանրային աշխատանքը որպես պատիժ, որը ենթադրում է դատապարտյալի կողմից անվճար հասարակական օգտակար աշխատանքների կատարում՝ առանց ազատազրկման կիրառման, նպատակ ունենալով ապահովել վերականգնողական արդարադատության իրականացումը և նվազեցնել ազատազրկման բացասական սոցիալական հետևանքները։ Քննարկվում են հանրային աշխատանքների նշանակման հիմքերը, դրանց տևողությունը, կատարման կարգը և վերահսկողության մեխանիզմները, ինչպես նաև դատապարտյալի իրավունքներն ու պարտականությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այս պատժատեսակի նպատակներին՝ վերադաստիարակում, սոցիալական պատասխանատվության ձևավորում և կրկնահանցագործության կանխարգելում։ Աշխատանքում վերլուծվում են նաև հանրային աշխատանքների կիրառման արդյունավետությունը, դրանց համեմատությունը այլ պատժատեսակների հետ, ինչպես նաև միջազգային փորձը, որտեղ նման մոտեցումները լայնորեն կիրառվում են որպես հումանիստական քրեական քաղաքականության մաս։ Ներկայացվում են նաև գործնական խնդիրները՝ կապված վերահսկողության, աշխատանքի կազմակերպման և սոցիալական ինտեգրման հետ։ Աշխատանքը նպատակ ունի ցույց տալ հանրային աշխատանքների կարևորությունը որպես ժամանակակից քրեական քաղաքականության մարդասիրական և արդյունավետ գործիք՝ ուղղված արդարադատության վերականգնմանն ու հասարակական անվտանգության ապահովմանը։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում համայնքային հողօգտագործման արդյունավետ կառավարման համար անհրաժեշտ տարածական տվյալների ձևավորման, հավաքագրման, պահպանման և տրամադրման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են համայնքային հողերի վերաբերյալ տեղեկատվության կառուցվածքը, տարածական տվյալների աղբյուրները, դրանց ճշգրտության և ամբողջականության ապահովման մեխանիզմները, ինչպես նաև հողային ռեսուրսների կառավարման գործընթացում աշխարհագրական տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողամասերի սահմանների, նպատակային և գործառնական նշանակության, օգտագործման ձևերի, սեփականության և վարձակալության կարգավիճակի, ինչպես նաև տարածքային պլանավորման համար անհրաժեշտ այլ տվյալների համակարգմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են տարածական տվյալների բազաների և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառման հնարավորությունները՝ համայնքային հողերի հաշվառման, քարտեզագրման, վերահսկման և կառավարման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարբեր տեղեկատվական աղբյուրների համադրմանը, տվյալների փոխգործունակությանը, միասնական չափորոշիչների կիրառմանը և տվյալների պարբերական թարմացման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև համայնքային կառավարման մարմինների տեղեկատվական ապահովվածության խնդիրներին, տարածական տվյալների հասանելիությանը և դրանց օգտագործմանը որոշումների ընդունման, հողաշինական ծրագրերի մշակման և տարածքային զարգացման պլանավորման գործընթացներում։ ՀՀ պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու համայնքային հողօգտագործման վերաբերյալ տվյալների կառավարման առկա խնդիրները և առաջարկելու դրանց կատարելագործման ուղիներ։ Տարածական տեղեկատվության համակարգված կիրառումը կարող է նպաստել հողային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը, ապօրինի կամ ոչ նպատակային հողօգտագործման հայտնաբերմանը, համայնքային գույքի կառավարման բարելավմանը և տարածքային զարգացման ծրագրերի հիմնավորվածությանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել համայնքային կառավարման, հողաշինության և կադաստրային համակարգերի տեղեկատվական ապահովման կատարելագործման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հողաշինարարներին, գեոդեզիստներին, քարտեզագետներին, քաղաքաշինության և տարածքային պլանավորման մասնագետներին, համայնքային կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, GIS մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է գրաբարի բառարանագրության ձևավորման, զարգացման և գիտական ուսումնասիրման պատմությանը՝ ընդգրկելով հայերեն բառարանների ստեղծման ավանդույթները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բառապաշարի ներկայացման սկզբունքները և բառարանագրական մեթոդների զարգացումը։ Հետազոտության կենտրոնում գրաբարի՝ որպես հայոց լեզվի դասական ձևի, բառապաշարի գրանցման և բացատրության պատմությունն է։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ հայ միջնադարյան մատենագրության մեջ բառերի մեկնաբանման, օտարաբանությունների բացատրության և անհասկանալի բառերի իմաստների պարզաբանման վաղ փորձերին, որոնք հետագայում հիմք են հանդիսացել ավելի համակարգված բառարանագրական աշխատանքի համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել հայ բառարանագրության զարգացման տարբեր փուլերին և այն գործիչների ներդրմանը, որոնք կազմել են հայերեն բառարաններ կամ նպաստել գրաբարի բառապաշարի ուսումնասիրմանը։ Կարևոր ուղղություն է նաև բառարանների տեսակների տարբերակումը՝ բացատրական, թարգմանական, ստուգաբանական, հոմանիշային և մասնագիտական բառարաններ, ինչպես նաև դրանցում բառային միավորների ընտրության ու դասակարգման սկզբունքները։ Հետազոտությունը կարող է ուսումնասիրել բառահոդվածի կառուցվածքը, բառի գլխաբառային ձևը, քերականական բնութագրումը, իմաստների բացատրությունը, կիրառության օրինակները, ծագումնաբանական տեղեկությունները և աղբյուրների մատնանշումը։ Գրաբարի բառարանագրության համար հատկապես կարևոր է հին և միջնադարյան գրավոր աղբյուրների օգտագործումը, քանի որ բառի իմաստը հաճախ հնարավոր է ճշգրիտ որոշել միայն դրա պատմական գործածության համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գրաբարի բառապաշարի հարստությանը և դրա մեջ առկա բնիկ հայերեն բառերի, փոխառությունների, բարբառային տարրերի ու այլ լեզուներից ներթափանցած բառերի ներկայացմանը։ Բառարանագրական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն պարզելու առանձին բառերի նշանակությունը, այլև բացահայտելու հայերենի պատմական զարգացման, բառաստեղծման և իմաստափոխության օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայերեն բառարանների համեմատական քննությունը, որի միջոցով հնարավոր է հետևել նույն բառի ներկայացման փոփոխություններին, տարբեր հեղինակների մեկնաբանություններին և բառապաշարի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների զարգացմանը։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել նաև այն խնդիրները, որոնք առաջանում են գրաբարյան բառերի բազմիմաստության, ուղղագրական տարբերակների, հոմանիշների, ձևաբանական փոփոխությունների և պատմականորեն փոփոխված իմաստների գրանցման ժամանակ։ Այդպիսի խնդիրների լուծումը պահանջում է լեզվաբանական, պատմական և բնագրագիտական մեթոդների համադրում։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ գրաբարի բառարանագրական ավանդույթը կարևոր աղբյուր է հայոց լեզվի պատմության և հայ մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Բառարանները հնարավորություն են տալիս համակարգված կերպով ուսումնասիրելու հին գրական լեզվի բառապաշարը, դրա իմաստային կառուցվածքը և զարգացման ընթացքը, ինչպես նաև հեշտացնում են դասական հայերեն բնագրերի ընթերցումն ու գիտական մեկնաբանությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել հայերեն պատմական բառարանների հետագա կատարելագործման, գրաբարի ուսուցման, հին հայկական բնագրերի հրատարակության և թարգմանության, ինչպես նաև հայերենի պատմական բառապաշարի թվայնացման ու էլեկտրոնային բառարանների ստեղծման աշխատանքներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, լեզվաբաններին, բառարանագիրներին, բանասերներին, բնագրագետներին, պատմաբաններին, գրաբարի դասախոսներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և դասական հայերենով ու հայոց լեզվի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Lեզվաբանություն

Հայոց լեզվի ոճագիտություն-ը լեզվաբանական և լեզվաոճաբանական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է հայոց լեզվի ոճական համակարգը, նրա զարգացման սկզբունքները և կիրառական առանձնահատկությունները տարբեր հաղորդակցական միջավայրերում, աշխատությունում բացատրվում են ոճագիտության հիմնական հասկացությունները՝ լեզվական ոճ, գործառական ոճեր, արտահայտչական միջոցներ և խոսքի կառուցման տարբեր մակարդակներ, միաժամանակ դիտարկվում են հայերենի հիմնական գործառական ոճերը՝ գիտական, պաշտոնական, հրապարակախոսական, գեղարվեստական և խոսակցական, և դրանց լեզվական առանձնահատկությունները, հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ընտրությանը, շարադասության կառուցվածքին, արտահայտչականության միջոցներին և խոսքի ազդեցության ուժին, աշխատությունը նաև վերլուծում է ոճական շեղումների և լեզվական սխալների պատճառները, նպատակ ունենալով զարգացնել գրագետ, ճշգրիտ և արտահայտիչ խոսք ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր հաղորդակցության մեջ։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, հետազոտողների, ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի պատմության, մշակույթի, հասարակական կյանքի, տնտեսության, աշխարհագրության և արդի զարգացման գործընթացներով։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր բնույթի հրատարակություններ՝ գիտական, վերլուծական, ճանաչողական և հանրամատչելի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են Հայաստանի վերաբերյալ ժամանակակից ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղությունները և նոր գիտական մոտեցումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է հայագիտական գիտելիքների տարածմանը, երկրի վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը և ընթերցողական լայն շրջանակների իրազեկվածության բարձրացմանը։