Тактика ведения больных с острым толстокишечным кровотечением

Բժշկություն

Հրատարակությունը նվիրված է Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության առողջապահական համակարգի ձևավորման և զարգացման առաջին տասնամյակի ուսումնասիրությանը։ Նյութում ներկայացվում են այդ ժամանակաշրջանում առողջապահության կազմակերպման հիմնական ուղղությունները, բժշկական հաստատությունների ստեղծումն ու ընդլայնումը, բուժսպասարկման հասանելիության բարելավմանն ուղղված միջոցառումները և բնակչության առողջության պահպանման պետական քաղաքականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդությունների կանխարգելմանը, սանիտարահիգիենիկ աշխատանքներին, համաճարակների դեմ պայքարին, մայրության և մանկության պահպանությանը, բժշկական կադրերի պատրաստմանը և բուժկանխարգելիչ ծառայությունների զարգացմանը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին Հայաստանի առողջապահական կառավարման կառուցվածքի, իրականացված բարեփոխումների և բժշկական համակարգի կայացման գործընթացի մասին։ Այն արժեքավոր պատմական աղբյուր է Խորհրդային Հայաստանի սոցիալական քաղաքականության, բժշկության պատմության, առողջապահական հաստատությունների զարգացման և հանրային առողջության կազմակերպման ուսումնասիրության համար։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է «բաց հասարակություն» գաղափարի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես համաշխարհայնացման սոցիոմշակութային հնարավոր մոդել։ Հետազոտության կենտրոնում բաց հասարակության հիմնական արժեքներն ու սկզբունքներն են՝ ազատությունը, բազմակարծությունը, հանդուրժողականությունը, անհատի իրավունքների պաշտպանությունը, հասարակական մասնակցությունը և տեղեկատվության ու գաղափարների ազատ շրջանառությունը։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել այս գաղափարի փիլիսոփայական հիմքերը և դրա ձևավորումը ժամանակակից հասարակական մտքում՝ անդրադառնալով բաց և փակ հասարակական համակարգերի տարբերություններին։ Համաշխարհայնացման պայմաններում բաց հասարակությունը դիտարկվում է որպես տարբեր մշակույթների, հասարակությունների և քաղաքական համակարգերի միջև փոխազդեցության և երկխոսության կազմակերպման հնարավոր ձև։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է գլոբալացման ազդեցությունը ազգային մշակույթների, ինքնության, արժեքային համակարգերի և հասարակական հարաբերությունների վրա։ Միաժամանակ կարող են վերլուծվել այն հակասությունները, որոնք առաջանում են բացության և ազգային ինքնության պահպանման, մշակութային բազմազանության և համընդհանուր արժեքների, ազատ տեղեկատվական միջավայրի և սոցիալական վերահսկողության միջև։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ժողովրդավարական ինստիտուտների, քաղաքացիական հասարակության, մարդու իրավունքների և իրավական պետության դերին՝ որպես բաց հասարակության կենսունակության հիմնական պայմանների։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների զարգացմանը, որոնք մեծացրել են հասարակությունների փոխկապակցվածությունը, արագացրել գաղափարների տարածումը և միաժամանակ առաջացրել նոր սոցիալական ու մշակութային մարտահրավերներ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե որքանով կարող է բաց հասարակության մոդելը նպաստել գլոբալ աշխարհում միջմշակութային երկխոսությանը, սոցիալական համագործակցությանը և մարդու ազատությունների ընդլայնմանը՝ հաշվի առնելով դրա հնարավոր սահմանափակումներն ու հակասությունները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել փիլիսոփաներին, սոցիոլոգներին, քաղաքագետներին, մշակութաբաններին, գլոբալացման գործընթացներն ուսումնասիրող հետազոտողներին և հասարակական գիտությունների համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հին հայերենի բայական համակարգում հրամայական եղանակի ձևաբանական, իմաստային և շարահյուսական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են հրամայական ձևերի կազմության սկզբունքները, դրանց քերականական կառուցվածքը, բայերի տարբեր խմբերում հանդիպող ձևային տարբերակները և կիրառության օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հրաման, հորդոր, խնդրանք, ցանկություն, արգելք և կամային այլ նշանակություններ արտահայտող լեզվական միջոցներին, ինչպես նաև դրանց իմաստային տարբերություններին՝ կախված խոսքային և շարահյուսական միջավայրից։ Քննարկվում են դրական և ժխտական հրամայական կառույցները, դրանց ձևավորման միջոցները և նախադասության մյուս բաղադրիչների հետ ունեցած կապերը։ Ուսումնասիրվում են հին հայերեն գրավոր աղբյուրներում հանդիպող կիրառությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտել հրամայական եղանակի գործառական բազմազանությունն ու պատմական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բայական ձևերի զարգացմանը, հին հայերենի քերականական համակարգում դրանց զբաղեցրած տեղին և հետագա լեզվական փուլերում տեղի ունեցած փոփոխություններին։ Հրամայական կառույցների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ գրաբարի բայական համակարգի կառուցվածքը, խոսողի կամային վերաբերմունքի արտահայտման եղանակները և հին հայերենի ձևաբանական ու շարահյուսական համակարգերի փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի, պատմական քերականության և հայերենի ձևաբանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող լեզվաբանների, բանասերների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում տուբերկուլոզի համաճարակաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և ժամանակակից սոցիալ-տնտեսական պայմաններում հիվանդության կանխարգելման միջոցառումների արդյունավետության գնահատմանը։ Քննության են առնվում հիվանդության տարածվածության ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները, բնակչության տարբեր խմբերի շրջանում հիվանդացության վրա ազդող գործոնները և համաճարակաբանական իրավիճակի փոփոխությունների հնարավոր պատճառները։ Վերլուծվում են սոցիալական, տնտեսական, ժողովրդագրական և առողջապահական պայմանների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև բնակչության կենսապայմանների, բժշկական օգնության մատչելիության և կանխարգելիչ ծառայությունների կազմակերպման նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տուբերկուլոզի վաղ հայտնաբերմանը, ախտորոշման կազմակերպմանը, հիվանդների բժշկական հսկողությանը և վարակի տարածման կանխարգելմանը։ Դիտարկվում են ռիսկի բարձր մակարդակ ունեցող բնակչության խմբերի հայտնաբերման և նպատակային կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են համաճարակաբանական վերահսկողության, բնակչության իրազեկման, բուժհաստատությունների աշխատանքի համակարգման և հանրային առողջապահական ծրագրերի դերը հիվանդության տարածման սահմանափակման գործում։ Կարևորվում է սոցիալ-տնտեսական պայմանների հաշվառումը կանխարգելման ռազմավարությունների մշակման ժամանակ, քանի որ հիվանդության տարածման վրա կարող են ազդեցություն ունենալ բնակչության սոցիալական վիճակը, կենսապայմանները և առողջապահական ծառայությունների հասանելիությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կանխարգելիչ ծրագրերի արդյունքների գնահատման և համաճարակաբանական տվյալների շարունակական դիտարկման նշանակությանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու Հայաստանում տուբերկուլոզի դեմ պայքարի համաճարակաբանական և կազմակերպական խնդիրները և դիտարկելու կանխարգելման համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել համաճարակաբանության, ֆթիզիատրիայի, հանրային առողջության և առողջապահության կազմակերպման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում մանկավարժական մտքի և ֆիզիկական դաստիարակության զարգացման պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը՝ 19-րդ դարի կեսերից մինչև 21-րդ դարի առաջին տասնամյակը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում ձևավորվել երեխաների և երիտասարդների ֆիզիկական դաստիարակության վերաբերյալ պատկերացումները, ինչպես է փոխվել դրա տեղը կրթության և դաստիարակության ընդհանուր համակարգում, և ինչպիսի մանկավարժական գաղափարներ են առաջադրվել մարդու ֆիզիկական, մտավոր, բարոյական ու սոցիալական զարգացման փոխկապակցվածության վերաբերյալ։ Թեմայի կարևոր կողմերից մեկն այն է, որ ֆիզիկական դաստիարակությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես մարմնի ամրապնդման, շարժողական կարողությունների զարգացման կամ առողջության պահպանման միջոց, այլև որպես անձի համակողմանի ձևավորման բաղադրիչ։ Այդ տեսանկյունից աշխատանքը կապում է ֆիզիկական դաստիարակության պատմությունը հայ մանկավարժական մտքի ընդհանուր զարգացման հետ՝ անդրադառնալով կրթական գաղափարների փոփոխությանը, դպրոցական դաստիարակության նպատակներին, սերնդի առողջ և ներդաշնակ զարգացման խնդիրներին ու հասարակական պահանջներին։ Ուսումնասիրվող ժամանակահատվածի լայն ընդգրկումը թույլ է տալիս տեսնել պատմական շարունակականությունը և միաժամանակ բացահայտել տարբեր փուլերի առանձնահատկությունները։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսի համար առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հայ լուսավորական և մանկավարժական գաղափարները, որոնցում կրթությունը դիտարկվում էր որպես անհատի և հասարակության առաջընթացի կարևոր պայման։ Այդ շրջանի մանկավարժական մտածողության մեջ ֆիզիկական դաստիարակության հարցերը կապված էին նաև առողջության, աշխատանքի, կարգապահության և երեխայի բնական զարգացման հետ։ Հայ մանկավարժական ժառանգության ուսումնասիրություններում, օրինակ, Խաչատուր Աբովյանի գաղափարների շրջանակում նշվում է նաև ֆիզիկական և աշխատանքային դաստիարակության անհրաժեշտությունը երեխայի անձի զարգացման գործում։ Հետագա ժամանակաշրջաններում ֆիզիկական դաստիարակության կազմակերպումն աստիճանաբար ավելի սերտորեն կապվեց դպրոցական կրթության, ուսուցման մեթոդների և պետական կրթական համակարգի զարգացման հետ։ Հետազոտության համար կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ ֆիզիկական դաստիարակության վերաբերյալ մոտեցումները ձևավորվել են ոչ միայն տեսական մանկավարժական աշխատությունների, այլև կրթական հաստատությունների, ուսումնական ծրագրերի, մեթոդական մշակումների և հասարակական կյանքի փոփոխությունների ազդեցությամբ։ Խորհրդային շրջանում ֆիզիկական կուլտուրան և սպորտը ստացան ավելի համակարգված կազմակերպական և կրթական ձևեր, իսկ ֆիզիկական պատրաստվածությունը ներառվեց մատաղ սերնդի դաստիարակության լայն համակարգում։ Հայաստանի անկախության շրջանը, իր հերթին, առաջ բերեց նոր խնդիրներ՝ կապված ֆիզիկական դաստիարակության բովանդակության վերաիմաստավորման, առողջ ապրելակերպի խթանման, մանկապատանեկան սպորտի զարգացման և կրթության նոր պահանջներին համապատասխան մեթոդների կիրառման հետ։ Այդ համատեքստում ուշագրավ է, որ Հայաստանի օրենսդրության մեջ ևս մանկապատանեկան ֆիզիկական դաստիարակությունն ու սպորտը կապվում են երեխաների առողջ կենսակերպի, կրթության և անհատի զարգացման խնդիրների հետ։ Աշխատանքի ժամանակագրական լայն շրջանակը հնարավորություն է տալիս համադրել տարբեր դարաշրջանների մանկավարժական մոտեցումները և բացահայտել այն գաղափարների զարգացումը, որոնք վերաբերում են մարդու ֆիզիկական և հոգևոր զարգացման ամբողջականությանը։ Այն արժեքավոր է հատկապես հայ մանկավարժության պատմությամբ, ֆիզիկական դաստիարակության տեսությամբ և դպրոցական կրթության զարգացման պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Հրատարակչական և մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը լույս է տեսել Երևանում 2010 թվականին, ունի 22 էջ, պարունակում է նկարներ և մատենագիտական ցանկ, իսկ վերջում ներկայացված է նաև ռուսերեն ամփոփում։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ներդրումային միջավայրում առաջացող ռիսկերի բացահայտման, դասակարգման և գնահատման տեսական ու կիրառական մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում ներդրումային որոշումների վրա ազդող տնտեսական, ֆինանսական, իրավական, ինստիտուցիոնալ և շուկայական անորոշությունների գնահատումն է՝ ներդրումային գործունեության արդյունավետության և կանխատեսելիության տեսանկյունից։ Ներդրումային ռիսկը դիտարկվում է որպես ներդրված միջոցների ակնկալվող արդյունքների և փաստացի արդյունքների միջև հնարավոր շեղումների հետ կապված գործոն, որի գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես տեղական, այնպես էլ օտարերկրյա ներդրողների որոշումների հիմնավորման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մակրոտնտեսական անկայունության, գնաճային և տոկոսադրույքային փոփոխությունների, արժութային տատանումների, ֆինանսավորման պայմանների, շուկայական պահանջարկի և մրցակցային միջավայրի հետ կապված ռիսկերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ներդրումային միջավայրի ինստիտուցիոնալ բաղադրիչներին՝ իրավական կարգավորումների կանխատեսելիությանը, սեփականության իրավունքների պաշտպանությանը, պայմանագրային հարաբերությունների արդյունավետությանը, վարչարարական գործընթացներին և գործարար միջավայրի թափանցիկությանը։ Ռիսկերի գնահատման մեթոդաբանական մասում կարող են դիտարկվել որակական և քանակական մոտեցումներ, փորձագիտական գնահատումներ, սցենարային վերլուծություն, զգայունության ուսումնասիրություն և ֆինանսատնտեսական ցուցանիշների համադրության վրա հիմնված գնահատման մեթոդներ։ Կարևոր ուղղություն է տարբեր ռիսկային գործոնների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ մեկ ոլորտում առաջացած փոփոխությունները կարող են փոխանցվել ֆինանսական կամ տնտեսական համակարգի այլ հատվածներին և ազդել ներդրումային ծրագրերի արդյունքների վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև առանձին ճյուղերի և ներդրումային նախագծերի ռիսկայնության տարբերություններին՝ հաշվի առնելով գործունեության բնույթը, ներդրման ժամկետը, ֆինանսավորման կառուցվածքը և շուկայի առանձնահատկությունները։ Հայաստանի ներդրումային միջավայրի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ռիսկերի գնահատման այնպիսի համակարգային մոտեցումներ, որոնք կարող են օգտագործվել ներդրումային նախագծերի համեմատության, ֆինանսական որոշումների հիմնավորման և ռիսկերի կառավարման ռազմավարությունների մշակման ժամանակ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ներդրումային վերլուծության, ֆինանսական կառավարման և ռիսկերի կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել ներդրումային միջավայրի անորոշությունների գնահատման և ներդրումային որոշումների հիմնավորվածության բարձրացման մեթոդաբանական հիմքերը։