Ցեղասպանությունների պատմություն

Պատմություն

«10 նշանավոր հայ թագուհիներ» գիրքը պատմական-կենսագրական աշխատություն է, որը ներկայացնում է հայկական պատմության ամենանշանավոր կանանց՝ թագուհիների կերպարները։ Արտակ Մովսիսյանը անդրադառնում է այն կանանց կյանքին ու գործունեությանը, որոնք վճռորոշ դեր են ունեցել Հայաստանի քաղաքական, դիվանագիտական և մշակութային կյանքում։ Գրքում ներկայացված են տարբեր դարաշրջանների թագուհիներ՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև միջնադար, ընդգծելով նրանց խոհեմությունը, կամքը և առաջնորդական հատկանիշները։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ հայ կանայք ոչ միայն արքայական զուգընկերներ էին, այլ նաև պետական գործիչներ, խորհրդատուներ և երբեմն՝ երկրի ճակատագիրը որոշող անհատներ։ Գիրքը համադրում է պատմական փաստերը և կենսագրական դրվագները՝ ընթերցողին տալով ամբողջական պատկեր այդ կանանց ազդեցության մասին։ Այն նախատեսված է բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են բացահայտել հայկական պատմության կանացի ուժն ու արժանապատվությունը։ Հրատարակիչ - Зангак ISBN - 978-9939-68-539-7

Տնտեսագիտություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է շուկայական տնտեսության պայմաններում էներգետիկ համակարգի զարգացման հիմնական խնդիրների, սահմանափակումների և հնարավոր լուծումների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության առանցքում էներգետիկ ոլորտի և տնտեսության ընդհանուր զարգացման փոխկապակցվածությունն է․ էներգիան դիտարկվում է ոչ միայն որպես արտադրության և սպառման համար անհրաժեշտ ռեսուրս, այլև որպես տնտեսական աճի, արդյունաբերության մրցունակության, ներդրումային ակտիվության և երկրի տնտեսական անվտանգության կարևոր նախապայման։ Շուկայական տնտեսության անցումը էապես փոխում է էներգետիկ համակարգի կառավարման տրամաբանությունը։ Եթե կենտրոնացված տնտեսության պայմաններում ոլորտի զարգացման հիմնական որոշումները կայացվում էին վարչական պլանավորման միջոցով, ապա շուկայական միջավայրում մեծ նշանակություն են ստանում պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցությունը, գնային մեխանիզմները, մրցակցությունը, մասնավոր ներդրումները, ֆինանսական կայունությունը և սպառողների շահերի պաշտպանությունը։ Այս պայմաններում էներգետիկ համակարգի արդյունավետ զարգացումը պահանջում է պետական կարգավորման և շուկայական մեխանիզմների հավասարակշռված համադրում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է էներգետիկ անվտանգության խնդիրը։ Էներգակիրների ներմուծումից կախվածությունը, մատակարարումների հնարավոր խափանումները, արտաքին շուկաների գների տատանումները և աշխարհաքաղաքական գործոնները կարող են անմիջական ազդեցություն ունենալ ազգային տնտեսության վրա։ Հայաստանի դեպքում էներգետիկ անվտանգության հարցը հատկապես կարևոր է, քանի որ երկրի էներգետիկ համակարգը զգալիորեն կապված է ներմուծվող վառելիքի հետ։ Հետևաբար էներգետիկ համակարգի զարգացման ռազմավարության կարևոր բաղադրիչներ են մատակարարման աղբյուրների դիվերսիֆիկացումը, տեղական էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը, ենթակառուցվածքների արդիականացումը և տարածաշրջանային էներգետիկ համագործակցության ընդլայնումը։ Ուսումնասիրության մյուս առանցքային խնդիրն էներգետիկ ոլորտում ներդրումային գործընթացների ակտիվացումն է։ Էլեկտրակայանների, էլեկտրահաղորդման ցանցերի, ենթակայանների, գազամատակարարման համակարգերի և այլ ենթակառուցվածքների զարգացումը պահանջում է մեծածավալ և երկարաժամկետ ներդրումներ։ Միաժամանակ էներգետիկ նախագծերը հաճախ ունեն երկար վերադարձի ժամկետներ և ենթակա են տեխնոլոգիական, ֆինանսական, շուկայական ու կարգավորող ռիսկերի։ Այդ պատճառով ներդրումների ներգրավման համար անհրաժեշտ են կանխատեսելի կարգավորող միջավայր, հստակ սակագնային քաղաքականություն և ներդրողների իրավունքների արդյունավետ պաշտպանություն։ Էներգետիկ համակարգի տնտեսական արդյունավետության կարևոր բաղադրիչ է սակագների ձևավորման խնդիրը։ Էլեկտրաէներգիայի և այլ էներգակիրների գները պետք է միաժամանակ հնարավորություն տան էներգետիկ ընկերություններին ապահովելու իրենց գործունեության ֆինանսական կայունությունը և հաշվի առնեն բնակչության ու տնտեսության տարբեր հատվածների վճարունակությունը։ Սակագնային քաղաքականության սխալ կառուցվածքը կարող է հանգեցնել կամ ոլորտի ֆինանսական խնդիրների խորացմանը, կամ սպառողների համար անհամաչափ բարձր ծախսերի առաջացմանը։ Հայաստանի էներգետիկ համակարգի զարգացման վերաբերյալ պետական քննարկումներում ևս շեշտվել են շուկայի կառուցվածքի և սակագների մեթոդաբանության կատարելագործման, կորուստների կրճատման և համակարգի ֆինանսական առողջացման խնդիրները։ Էներգետիկ ոլորտի զարգացման կարևոր ուղղություն է էներգաարդյունավետության բարձրացումը։ Նույն քանակությամբ արտադրանք կամ ծառայություն ավելի քիչ էներգիայի օգտագործմամբ ստանալու հնարավորությունը նվազեցնում է ինչպես տնտեսության ծախսերը, այնպես էլ էներգետիկ ռեսուրսների նկատմամբ ճնշումը։ Էներգախնայող տեխնոլոգիաների ներդրումը կարող է հատկապես կարևոր լինել արդյունաբերության, շինարարության, տրանսպորտի և բնակելի հատվածի համար։ Հայաստանի էներգետիկ քաղաքականության վերաբերյալ նախկին ռազմավարական քննարկումներում նույնպես առանձնացվել են էներգաարդյունավետության և էներգախնայող տեխնոլոգիաների ներդրման խնդիրները։ Վերականգնվող էներգետիկայի զարգացումը ևս ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է։ Արևային, հիդրոէներգետիկ, քամու և այլ վերականգնվող աղբյուրների օգտագործման ընդլայնումը կարող է նպաստել ներմուծվող վառելիքից կախվածության նվազեցմանը և էներգետիկ համակարգի դիվերսիֆիկացմանը։ Միաժամանակ վերականգնվող աղբյուրների, հատկապես արևային և քամու էներգիայի, անկայուն արտադրությունը առաջ է բերում համակարգի ճկունության, պահեստավորման և ցանցային կառավարման նոր պահանջներ։ Հայաստանի ներկայիս քաղաքական շրջանակում նախատեսվում է մինչև 2030 թվականը վերականգնվող աղբյուրներից ստացվող էլեկտրաէներգիայի մոտ 50 տոկոս մասնաբաժին, իսկ մինչև 2040 թվականը՝ մոտ 60 տոկոս, ինչը մեծացնում է նաև ցանցերի, պահեստավորման և կարգավորող համակարգերի զարգացման անհրաժեշտությունը։ Էներգետիկ համակարգի տեխնիկական վիճակը ևս դիտարկվում է որպես զարգացման սահմանափակող գործոն։ Հնացած էլեկտրահաղորդման գծերը, ենթակայանները և արտադրական հզորությունները կարող են մեծացնել կորուստները, նվազեցնել մատակարարման հուսալիությունը և սահմանափակել նոր արտադրական հզորությունների միացումը ցանցին։ Այդ պատճառով էներգետիկ համակարգի զարգացման ծրագրերը պետք է ներառեն ոչ միայն նոր հզորությունների կառուցում, այլև գործող ենթակառուցվածքների վերակառուցում և արդիականացում։ Հայաստանի երկարաժամկետ զարգացման ծրագրերում այդ խնդիրների շարքում ընդգծվել են էլեկտրահաղորդման գծերի և ենթակայանների վերակառուցումը, տարածաշրջանային ինտեգրման ենթակառուցվածքները և էլեկտրամատակարարման հուսալիության բարձրացումը։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել էներգետիկ շուկայի կառուցվածքի հարցը։ Մրցակցային միջավայրի ձևավորումը կարող է նպաստել ծառայությունների որակի բարձրացմանը, արդյունավետության աճին և ներդրումների խթանմանը, սակայն էներգետիկ ոլորտի որոշ հատվածներ ունեն բնական մենաշնորհի առանձնահատկություններ։ Էլեկտրական ցանցերը, օրինակ, չեն կարող արդյունավետ կազմակերպվել բազմաթիվ զուգահեռ ենթակառուցվածքների միջոցով, ուստի դրանց գործունեությունը պահանջում է հատուկ կարգավորում։ Այս հանգամանքը շեշտադրում է անկախ և արդյունավետ կարգավորող մարմնի, թափանցիկ սակագնային մեխանիզմների և շուկայի մասնակիցների հստակ կանոնների անհրաժեշտությունը։ Մեկ այլ կարևոր ուղղություն է տարածաշրջանային էներգետիկ համագործակցությունը։ Էլեկտրաէներգիայի փոխանակման հնարավորությունների ընդլայնումը, հարևան երկրների հետ հաղորդման ենթակառուցվածքների զարգացումը և տարածաշրջանային շուկաներին ինտեգրվելը կարող են բարձրացնել համակարգի ճկունությունը և ստեղծել արտահանման կամ փոխադարձ մատակարարման լրացուցիչ հնարավորություններ։ Հայաստանի երկարաժամկետ էներգետիկ ծրագրերում նույնպես առանձնացվել է տարածաշրջանային ինտեգրման և հարևան երկրների հետ էլեկտրաէներգիայի առևտրի ընդլայնման ուղղությունը։ Շուկայական տնտեսության պայմաններում կարևոր է նաև էներգետիկ ընկերությունների ֆինանսական կայունությունը։ Էներգետիկ համակարգի բնականոն աշխատանքը պահանջում է, որ ընկերությունները կարողանան ծածկել գործառնական ծախսերը, սպասարկել պարտավորությունները, իրականացնել անհրաժեշտ վերանորոգումներ և ներդրումներ։ Ֆինանսական անկայունությունը կարող է հանգեցնել ենթակառուցվածքների վերականգնման հետաձգման, ծառայությունների որակի նվազման և համակարգային ռիսկերի կուտակման։ Այդ պատճառով ոլորտի ֆինանսական առողջացումը պետք է դիտարկվի որպես տեխնիկական զարգացմանը զուգահեռ իրականացվող գործընթաց։ Թեմայի ժամանակակից մեկնաբանության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև ցածր ածխածնային զարգացման անցումը։ Էներգետիկ համակարգի ապագան աստիճանաբար կապվում է ոչ միայն էներգիայի արտադրության ծավալների, այլև դրա բնապահպանական ազդեցության նվազեցման հետ։ Հայաստանի համար այդ անցումը ենթադրում է վերականգնվող էներգիայի ընդլայնում, էներգաարդյունավետության բարձրացում, ցանցերի արդիականացում և ներդրումային ու ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներ։ Համաշխարհային բանկի գնահատմամբ՝ Հայաստանի դիմակայուն և ցածր ածխածնային զարգացման համար 2025-2060 թվականներին անհրաժեշտ ներդրումների ծավալը կարող է կազմել մոտ 8 միլիարդ դոլար, որի կարևոր ուղղություններից է էներգետիկան։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը էներգետիկ համակարգի զարգացումը դիտարկում է որպես բազմագործոն տնտեսական խնդիր, որտեղ փոխկապակցված են էներգետիկ անվտանգությունը, շուկայի կառուցվածքը, գնային և սակագնային քաղաքականությունը, ներդրումները, էներգաարդյունավետությունը, վերականգնվող էներգետիկան, տեխնիկական ենթակառուցվածքները, տարածաշրջանային համագործակցությունը և բնապահպանական նպատակները։ Դրա հիմնական նշանակությունն այն է, որ էներգետիկ համակարգի արդյունավետությունը դիտարկվում է ոչ թե մեկ առանձին ցուցանիշով, այլ ազգային տնտեսության կայուն զարգացման ընդհանուր համատեքստում։ Թեման կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, էներգետիկայի ոլորտի մասնագետներին, ֆինանսիստներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մասնագետներին, ներդրողներին, էներգետիկ ընկերությունների ղեկավարներին, ինչպես նաև էներգետիկ տնտեսագիտությամբ զբաղվող ուսանողներին և հետազոտողներին։

Մշակույթ

Գիրքը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների մատենագիտական տեղեկատու՝ նպատակ ունենալով համակարգված ձևով ներկայացնել տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական, մշակութային և արվեստագիտական գրականությունը։ Այն ներառում է տարբեր բնագավառներին վերաբերող հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկություններ՝ ընդգրկելով մշակույթի պատմությունը, արվեստի տարբեր ճյուղերը, ստեղծագործական գործունեությունը, մշակութային հաստատությունների աշխատանքը և հասարակական նշանակություն ունեցող թեմաներ։ Հրատարակությունը կարևոր դեր է կատարում մշակութային տեղեկատվության հավաքագրման, պահպանման և տարածման գործում՝ հնարավորություն տալով հետազոտողներին և ընթերցողներին հետևելու նոր գրականության զարգացման ընթացքին։ Տեղեկատուն արժեքավոր նյութ է տրամադրում գրադարանների, գիտական հաստատությունների, մշակույթի ոլորտի մասնագետների և ուսումնասիրողների համար՝ նպաստելով հայ մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գրական ժառանգության ճանաչմանը և հետագա հետազոտությանը։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատանքը վերաբերում է էլեկտրական մեքենաների կրող հանգույցների (պոդշիպնիկային հանգույցների) թրթռային ակտիվության և ծառայության երկարակեցության գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել տեխնիկական ախտորոշման ճշգրտությունը և սարքավորումների հուսալի շահագործման մակարդակը։ Այն ընդգրկում է ժամանակակից վիբրոախտորոշման մոտեցումների ուսումնասիրություն, որոնց միջոցով հնարավոր է հայտնաբերել վաղ փուլում առաջացող մաշվածությունը, անհամաչափությունները և այլ դինամիկ խախտումներ, որոնք ազդում են մեքենաների աշխատանքի կայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական մոդելավորման և փորձարարական տվյալների համադրմանը, ինչը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել կրող հանգույցների մնացորդային ռեսուրսը և կանխատեսել դրանց հնարավոր խափանումները։ Նյութում քննարկվում են նաև ազդանշանների մշակման ժամանակակից մեթոդներ, սպեկտրալ վերլուծության կիրառություններ և ախտորոշման ավտոմատացված համակարգերի ներդրման հնարավորությունները արդյունաբերական պայմաններում։ Աշխատանքի ընդհանուր նպատակն է բարելավել էլեկտրամեխանիկական համակարգերի հուսալիությունը, նվազեցնել չնախատեսված կանգերը և օպտիմալացնել տեխնիկական սպասարկման գործընթացները՝ հիմնվելով վիճակագրական և ինժեներական վերլուծությունների վրա։

Տնտեսագիտություն

Սոցիալ-տնտեսական վիճակագրություն աշխատությունը վիճակագրության և տնտեսագիտական վերլուծության ոլորտի ուսումնական դասագիրք է, որը նվիրված է սոցիալ-տնտեսական երևույթների քանակական ուսումնասիրության, տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության մեթոդների համակողմանի ներկայացմանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, վիճակագրության, ֆինանսների և հանրային կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են վիճակագրության հիմնական հասկացությունները՝ ընտրանք, միջիններ, տատանումներ, ինդեքսներ և դինամիկ շարքեր, ինչպես նաև դրանց կիրառությունը սոցիալ-տնտեսական գործընթացների գնահատման մեջ, բացատրվում են ազգային տնտեսության հիմնական ցուցանիշների հաշվարկման մեթոդները՝ ՀՆԱ, եկամուտ, զբաղվածություն, գնաճ և կենսամակարդակ, մանրամասն քննարկվում են վիճակագրական դիտարկման ձևերը, տվյալների խմբավորման և վերլուծության մեթոդները, ինչպես նաև ինդեքսային համակարգերի կիրառությունը տնտեսական փոփոխությունների գնահատման համար, աշխատությունը անդրադառնում է նաև ժողովրդագրական, սոցիալական և տարածաշրջանային վիճակագրության առանձնահատկություններին, ներկայացվում են վիճակագրական տեղեկատվության օգտագործման հիմնական ուղղությունները պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մշակման գործընթացներում, գրքում ընդգծվում է վիճակագրության դերը տնտեսական երևույթների օբյեկտիվ գնահատման, կանխատեսման և կառավարչական որոշումների կայացման գործում, աշխատությունը համադրում է տեսական վիճակագրական հիմքերը և կիրառական տնտեսական վերլուծությունը՝ ձևավորելով սոցիալ-տնտեսական գործընթացների քանակական ուսումնասիրության ամբողջական համակարգ։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անգլալեզու կայքերում զբոսաշրջային դիսկուրսի լեզվական և արտալեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչ լեզվական միջոցներով են զբոսաշրջային կայքերը ներկայացնում ուղղությունները, տեսարժան վայրերը, մշակութային ժառանգությունը, ծառայություններն ու ճանապարհորդական փորձառությունները, ինչպես նաև ուսումնասիրել այն ոչ լեզվական գործոնները, որոնք մասնակցում են տեղեկատվության ընկալման և զբոսաշրջային գրավչության ձևավորման գործընթացին։ Աշխատության մեջ զբոսաշրջային դիսկուրսը դիտարկվում է որպես մասնագիտացված հաղորդակցական համակարգ, որտեղ տեղեկատվական գործառույթը միահյուսվում է գովազդային և համոզիչ ազդեցության հետ։ Լեզվական մակարդակում ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ընտրությանը, տերմինաբանությանը, նկարագրական և գնահատողական բառերի կիրառությանը, բայաձևերին, ածականներին, մոդալ կառույցներին, դարձվածքներին և այլ լեզվական միջոցներին, որոնց միջոցով ընթերցողի մոտ ձևավորվում է որոշակի պատկերացում առաջարկվող վայրի կամ ծառայության մասին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև այն, թե ինչպես է լեզուն ստեղծում դրական հուզական ֆոն, ընդգծում բացառիկությունը, հարմարավետությունը, գեղեցկությունը, անվտանգությունը կամ արկածային փորձառությունը և այդպիսով ազդում պոտենցիալ զբոսաշրջիկի ընտրության վրա։ Արտալեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը ներառում է կայքերի կառուցվածքը, լուսանկարների և տեսանյութերի դերը, էջի տեսողական ձևավորումը, գունային լուծումները, քարտեզները, պատկերանշանները, ինտերակտիվ տարրերը և այլ միջոցներ, որոնք լրացնում են տեքստային հաղորդագրությունը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են լեզվական և տեսողական բաղադրիչները փոխկապակցվում և միասին ձևավորում զբոսաշրջային հաղորդագրության ամբողջական բովանդակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կայքերի նպատակային լսարանին և հաղորդակցության ռազմավարություններին, քանի որ անգլալեզու զբոսաշրջային հարթակները հաճախ ուղղված են տարբեր մշակութային և լեզվական միջավայրերից օգտվողների։ Այդ պատճառով ուսումնասիրվում են նաև մշակութային հղումները, կարծրատիպային պատկերացումները, տեղանքի բրենդավորումը և այն մեթոդները, որոնց միջոցով տվյալ ուղղությունը ներկայացվում է որպես գրավիչ և նախընտրելի։ Աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն տեսական լեզվաբանական տեսանկյունից, այլև կիրառական առումով, քանի որ ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել զբոսաշրջային կայքերի բովանդակության մշակման, թարգմանության, գովազդային հաղորդակցության և միջազգային լսարանի համար արդյունավետ տեղեկատվական նյութերի ստեղծման գործընթացում։