Թուրքիայի կուսակցական համակարգի կերպափոխումը 1980-90-ական թվականներին

Բժշկություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է լեղապարկի քրոնիկական ոչ քարային բորբոքային հիվանդությունների և աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռության խանգարումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև պրոբիոտիկ պատրաստուկների կիրառման արդյունավետության գնահատմանը համալիր բուժման և վերականգնողական բժշկության շրջանակներում։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննության են առնվում լեղապարկի և լեղուղիների ֆիզիոլոգիական գործառույթները, լեղարտադրության և լեղազատման գործընթացների առանձնահատկությունները, մարսողական համակարգի տարբեր օրգանների փոխազդեցությունը և աղիքային միկրոբիոտայի նշանակությունը օրգանիզմի բնականոն գործունեության ապահովման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քրոնիկական խոլեցիստիտի զարգացման ախտածնական մեխանիզմներին, լեղապարկի շարժողական և ֆունկցիոնալ խանգարումներին, բորբոքային գործընթացների առանձնահատկություններին և աղիքային միկրոօրգանիզմների կազմի փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությանը հիվանդության կլինիկական ընթացքի վրա։ Ուսումնասիրվում են աղիքային դիսբիոզի առաջացման պատճառները, օգտակար և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների հարաբերակցության փոփոխությունները, մարսողական գործընթացների խանգարումները և դրանց կապը լյարդալեղային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Քննարկվում են պրոբիոտիկների կենսաբանական հատկությունները, կաթնաթթվային բակտերիաների մասնակցությունը աղիքային միկրոբիոտայի հավասարակշռության պահպանմանը, դրանց հնարավոր ազդեցությունը նյութափոխանակային գործընթացների, տեղային պաշտպանական մեխանիզմների և մարսողական համակարգի գործունեության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հայրենական արտադրության «Նոր Նարինե» պրոբիոտիկի կիրառման գիտական նախադրյալներին, դրա կենսաբանական առանձնահատկություններին և աղիքային միկրոբիոտայի խանգարումների շտկմանն ուղղված բուժական մոտեցումներում ունեցած հնարավոր նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պրոբիոտիկի կիրառման արդյունքների գնահատումը հիվանդության կլինիկական ախտանշանների, աղիքային միկրոօրգանիզմների կազմի, կենսաքիմիական ցուցանիշների և օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների համատեքստում։ Դիտարկվում են համալիր վերականգնողական բուժման սկզբունքները, պրոբիոտիկների և բնական բուժական գործոնների համատեղ կիրառման հնարավորությունները, ինչպես նաև ֆիզիոթերապևտիկ միջամտությունների նշանակությունը մարսողական համակարգի քրոնիկական հիվանդությունների բուժման գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աղիքային միկրոբիոցենոզի փոփոխությունների գնահատման լաբորատոր մեթոդներին, արյան լիպիդային կազմի, հակաօքսիդանտային համակարգի և էներգետիկ փոխանակության ցուցանիշների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կլինիկական հետազոտությունների կազմակերպման, հիվանդների վիճակի համեմատական գնահատման, բուժումից առաջ և հետո ստացված տվյալների վերլուծության և բուժական արդյունավետության որոշման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Կարևորվում են նաև քրոնիկական հիվանդությունների ընթացքի վրա աղիքային միկրոբիոտայի փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը, վերականգնողական բուժման անհատականացման հնարավորությունները և հիվանդների կյանքի որակի բարելավմանն ուղղված միջոցառումները։ Թեմային առնչվող կլինիկական հետազոտություններից մեկում ուսումնասիրվել են քրոնիկական ոչ քարային խոլեցիստիտով և աղիքային դիսբիոզով 60 հիվանդներ։ Հրապարակված արդյունքներում նկարագրվել է պրոբիոտիկի, «Ջերմուկ» հանքային ջրի և ֆիզիկական բուժական գործոնների համակցված կիրառման պայմաններում կլինիկական ցուցանիշների բարելավում և աղիքային միկրոբիոցենոզի, լիպիդային փոխանակության ու հակաօքսիդանտային համակարգի ցուցանիշների կարգավորման միտում։

Գրականություն

Հայ քննադատություն. Գիրք Բ-ը գրականագիտական աշխատություն է, որը ներկայացնում է հայ գրական քննադատության զարգացման երկրորդ փուլին վերաբերող տեսական մոտեցումները և վերլուծական հոդվածների համակարգված հավաքածուն՝ ընդգրկելով գրական ստեղծագործությունների գնահատման մեթոդաբանությունը, գեղարվեստական տեքստերի մեկնաբանության սկզբունքները և տարբեր գրական ուղղությունների քննադատական ընկալումները, աշխատությունում քննարկվում են հայ դասական և նորագույն գրականության առանցքային հեղինակների ստեղծագործությունները, դրանց գեղարվեստական առանձնահատկությունները, գաղափարական բովանդակությունը և լեզվաոճական լուծումները, ինչպես նաև գրական գործընթացի ընդհանուր օրինաչափությունները՝ կապված հասարակական, պատմական և մշակութային զարգացումների հետ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում քննադատական մտածողության ձևավորմանը, գրական արժեքների գնահատման չափանիշներին և տարբեր քննադատական դպրոցների համեմատական վերլուծությանը, միաժամանակ ընդգծվում է գրական քննադատության դերը որպես գրականության զարգացման շարժիչ ուժ, որը նպաստում է ստեղծագործական նոր մոտեցումների ձևավորմանը և ազգային գրականության ինքնագիտակցության խորացմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ և իրանական ժողովուրդների միջև պատմականորեն ձևավորված մշակութային փոխառնչությունների շարունակականության և ժամանակակից փուլում դրանց դրսևորումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երկու հարևան ժողովուրդների բազմադարյա շփումների արդյունքում ձևավորված պատմական հիշողությունը, մշակութային փոխազդեցությունը, լեզվական ու գրական առնչությունները, արվեստի տարբեր ոլորտներում նկատվող ընդհանրություններն ու փոխազդեցությունները, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պահպանման խնդիրներն են։ Քննվում են հայ-իրանական հարաբերությունների պատմական նախադրյալները՝ դրանք դիտարկելով որպես արդի մշակութային համագործակցության ձևավորման կարևոր հիմք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրական կապերին, թարգմանական գործունեությանը, գիտական ու կրթական շփումներին, մշակութային միջոցառումներին և երկու ժողովուրդների մշակութային արժեքների փոխադարձ ճանաչման գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում է նաև Իրանի հայկական համայնքի նշանակությունը՝ որպես հայկական և իրանական մշակութային միջավայրերի միջև պատմականորեն ձևավորված կապող օղակ։ Հայկական եկեղեցիները, պատմաճարտարապետական հուշարձանները, ձեռագրային և տպագիր ժառանգությունը, համայնքային կրթական ու մշակութային հաստատությունները դիտարկվում են մշակութային հիշողության պահպանման և փոխանցման համատեքստում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական փոխազդեցությունների և փոխառությունների ուսումնասիրությունը, որոնք արտացոլում են ժողովուրդների երկարատև շփումների տարբեր ժամանակաշրջանները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, ժողովրդական ավանդույթների և կենցաղային մշակույթի ոլորտներում առկա պատմամշակութային առնչություններին։ Ժամանակակից փուլում փոխհարաբերությունները դիտարկվում են գիտաժողովների, ցուցահանդեսների, հրատարակությունների, թարգմանությունների, կրթական ծրագրերի և մշակութային երկխոսության այլ ձևերի տեսանկյունից՝ առանց դրանք մեկուսացնելու պատմական զարգացման ընդհանուր ընթացքից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են անցյալի մշակութային շփումները վերաիմաստավորվում նոր պայմաններում և ինչ դեր ունեն պատմական ժառանգությունն ու փոխադարձ մշակութային ճանաչողությունը երկու հասարակությունների միջև կապերի պահպանման գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմագիտության, մշակութաբանության, իրանագիտության և հայագիտության մոտեցումները՝ հայ-իրանական մշակութային փոխհարաբերությունների պատմական հիմքերն ու ժամանակակից դրսևորումները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Տնտեսագիտություն

Այս տնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ներքին շուկայի պաշտպանության հիմնախնդիրների վերլուծությանը՝ գլոբալացման, արտաքին առևտրի ազատականացման և միջազգային տնտեսական ինտեգրման պայմաններում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են ազգային արտադրողների մրցունակության ապահովման, ներքին արտադրության խթանման և արտաքին տնտեսական ազդեցություններից շուկայի պաշտպանության հիմնական մեխանիզմները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մաքսային և ոչ մաքսային կարգավորման գործիքները, հակադեմփինգային միջոցառումները, ներմուծման քաղաքականության առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը տեղական արտադրության զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական անվտանգության, սպառողական շուկայի կայունության, տեղական ձեռնարկությունների մրցակցային դիրքերի ամրապնդման և միջազգային առևտրային պարտավորությունների միջև հավասարակշռության պահպանման խնդիրներին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումներ, իրավատնտեսական վերլուծություն և գործնական փորձ՝ առաջարկելով ներքին շուկայի պաշտպանության և տնտեսական զարգացման արդյունավետ քաղաքականության ուղղություններ։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, առևտրային քաղաքականության մշակողների և տնտեսական հետազոտողների համար։

Ֆինանսներ

Գրքում ուսումնասիրվում են Հայաստանի Հանրապետության համայնքների բյուջեների ֆինանսական հնարավորությունների ընդլայնման հիմնահարցերը՝ ընդգծելով տեղական ինքնակառավարման համակարգի ֆինանսական անկախության և կայունության կարևորությունը, վերլուծվում են համայնքային եկամուտների ձևավորման աղբյուրները, այդ թվում՝ տեղական հարկերը, պետական դոտացիաները և այլ ֆինանսական փոխանցումները, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքն ու արդյունավետությունը, դիտարկվում են բյուջետային պլանավորման, ծախսերի կառավարման և ֆինանսական վերահսկողության մեխանիզմները, գնահատվում են համայնքների ֆինանսական կարողությունների վրա ազդող սոցիալ-տնտեսական և տարածաշրջանային գործոնները, ներկայացվում են խնդիրներ՝ կապված եկամուտների անհավասար բաշխման, վարչական սահմանափակումների և ռեսուրսների անբավարարության հետ, առաջարկվում են բարելավման ուղիներ՝ ուղղված ֆինանսական դեցենտրալիզացիայի խորացմանը, հարկային բազայի ընդլայնմանը և կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը, աշխատանքը համադրում է տեսական մոտեցումները, վիճակագրական տվյալները և գործնական քաղաքական առաջարկությունները՝ նպատակ ունենալով ուժեղացնել համայնքային ֆինանսական համակարգը և բարձրացնել տեղական զարգացման հնարավորությունները ՀՀ-ում։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում ֆինանսական ծառայությունների կազմակերպման, մատուցման և զարգացման ընթացքում առաջացող տնտեսական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում առևտրային բանկերի կողմից ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց առաջարկվող ծառայությունների կառուցվածքն է, դրանց հասանելիությունը, որակը, արդյունավետությունը և հաճախորդների պահանջներին համապատասխանության աստիճանը։ Քննվում են ավանդային, վարկային, վճարահաշվարկային, փոխանցումների, քարտային և այլ բանկային ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց դերը բանկերի եկամտաբերության, հաճախորդների ներգրավման և ֆինանսական միջնորդության զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բանկային մրցակցության ազդեցությանը ծառայությունների տեսականու ընդլայնման, սպասարկման պայմանների բարելավման և նոր ֆինանսական լուծումների ներդրման վրա։ Ուսումնասիրվում են ծառայությունների արժեքի ձևավորման, տոկոսադրույքների և միջնորդավճարների, սպասարկման արագության, մասնաճյուղային ցանցի և հեռավար սպասարկման հնարավորությունների նշանակությունը հաճախորդների վարքագծի ու բանկի մրցակցային դիրքի համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում թվային բանկային տեխնոլոգիաների զարգացումը՝ ինտերնետային և շարժական բանկային ծառայությունների, անկանխիկ վճարումների և սպասարկման ավտոմատացման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև բանկային ծառայությունների մատուցման ընթացքում առաջացող վարկային, գործառնական և տեղեկատվական ռիսկերը, հաճախորդների տվյալների պաշտպանության ու գործարքների անվտանգության ապահովման ընդհանուր խնդիրները։ Առանձին նշանակություն ունի սպառողների իրավունքների պաշտպանությունը, պայմանների թափանցիկությունը և ֆինանսական ծառայությունների վերաբերյալ հասկանալի տեղեկատվության տրամադրումը։ Բանկային ծառայությունների արդյունավետության գնահատման ժամանակ կարող են հաշվի առնվել դրանց շահութաբերությունը, հասանելիությունը, հաճախորդների սպասարկման որակը, տեխնոլոգիական զարգացվածությունը և շուկայական պահանջարկը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բանկային գործի, ֆինանսական կառավարման, ծառայությունների մարքեթինգի և ֆինանսական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել բանկային սպասարկման կատարելագործման, ծառայությունների որակի բարձրացման և ֆինանսական համակարգի մրցունակ զարգացման հնարավոր ուղղությունները։