Великий праздник армянской культуры

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ոսկերչական արդյունաբերության ոլորտում աշխատանքի կազմակերպման և վարձատրության համակարգերի կատարելագործման տնտեսական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ոսկերչական իրերի արտադրության առանձնահատկությունները, աշխատանքային գործընթացների կազմակերպման սկզբունքները, աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման և արտադրողականության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատավարձի ձևավորման մեխանիզմներին, աշխատանքի նորմավորմանը, վարձատրության տարբեր համակարգերի կիրառմանը և աշխատողների նյութական խրախուսման արդյունավետության գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում են արտադրական ձեռնարկությունների կառավարման, աշխատանքային ռեսուրսների բաշխման, մասնագիտական որակավորման բարձրացման և աշխատանքի որակի ապահովման հետ կապված խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի ոսկերչական արտադրության տնտեսական զարգացման առանձնահատկություններին, ոլորտի մրցունակության բարձրացմանը, արտադրական ծախսերի օպտիմալացմանը և ժամանակակից կառավարման մեթոդների ներդրման հնարավորություններին։ Աշխատությունը կարևորում է աշխատանքի կազմակերպման և վարձատրության արդյունավետ համակարգերի դերը արտադրության զարգացման, աշխատողների շահագրգռվածության բարձրացման և ձեռնարկությունների տնտեսական կայունության ապահովման գործում։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, արտադրության կազմակերպման մասնագետների, մարդկային ռեսուրսների կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, ոսկերչական ձեռնարկությունների ղեկավարների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է պոչամբարների և դրանց պատվարային կառուցվածքների կայունության գնահատման հիմնախնդիրներին դինամիկ ազդեցությունների պայմաններում՝ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացնելով կառուցվածքի, պահվող թափոնային զանգվածի և հիմնատակային գրունտների փոխազդեցության վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են դինամիկ բեռնվածքների հետևանքով գրունտային միջավայրում առաջացող լարումների, դեֆորմացիաների և տեղաշարժերի փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ամբողջ համակարգի ընդհանուր կայունության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սեյսմիկ ազդեցությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ երկրաշարժերի ժամանակ պոչամբարի պատվարներում և նստվածքային զանգվածներում առաջացող փոփոխությունները կարող են էապես տարբերվել ստատիկ պայմաններում դիտվող վարքից։ Քննվում են գրունտների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, խոնավության, խտության, հատիկաչափական կազմի և ջրահագեցվածության ազդեցությունները դինամիկ արձագանքի ձևավորման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ծակոտկենային ջրի ճնշման փոփոխությունների, ամրության հնարավոր նվազման և դեֆորմացիաների կուտակման գնահատումը՝ որպես կառուցվածքի կայունության վրա ազդող գործոններ։ Ուսումնասիրվում են նաև պատվարների երկրաչափական առանձնահատկությունները, կառուցման փուլայնությունը, հիմքի պայմանները և պոչային նյութերի տարածական բաշխվածությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել երկրատեխնիկական հետազոտությունների տվյալները, ինժեներաերկրաբանական դիտարկումները և թվային մոդելավորման մեթոդները՝ տարբեր դինամիկ սցենարների պայմաններում համակարգի վարքը գնահատելու նպատակով։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում կայունության սահմանային վիճակների և առավել զգայուն հատվածների բացահայտմանը, ինչը կարևոր է վտանգների գնահատման և երկարաժամկետ վերահսկման համար։ Դիտարկվում է նաև մոնիթորինգի նշանակությունը՝ տեղաշարժերի, ջրային ռեժիմի և կառուցվածքի վիճակի փոփոխությունները ժամանակին հայտնաբերելու տեսանկյունից։ Նման ուսումնասիրություններն անհրաժեշտ են հանքարդյունաբերական թափոնների պահեստավորման օբյեկտների անվտանգության, շրջակա միջավայրի պաշտպանության և տեխնածին վտանգների նվազեցման գիտական հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրունտների մեխանիկայի, երկրատեխնիկայի, սեյսմակայունության և ինժեներական երկրաբանության մոտեցումները՝ դինամիկ ազդեցությունների պայմաններում պոչամբարների կառուցվածքային կայունությունն ու անվտանգության գործոնները համալիր գնահատելու նպատակով։

Պատմություն

Այս աշխատանքը նվիրված է XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայ ազգային-ազատագրական պայքարի կարևոր փուլերից մեկի ուսումնասիրությանը, որտեղ դիտարկվում են ֆիդայական շարժման ձևավորման պատճառները, զարգացման ընթացքը և պատմական նշանակությունը։ Հեղինակը վերլուծում է այն քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և անվտանգային պայմանները, որոնք նպաստել են զինված ինքնապաշտպանական խմբերի առաջացմանը Օսմանյան կայսրությունում և Կովկասյան տարածաշրջանում՝ ընդգծելով հայ բնակչության իրավունքների պաշտպանության անհրաժեշտությունը այդ ժամանակաշրջանի պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆիդայական ջոկատների կազմակերպական կառուցվածքին, նրանց գործողությունների մարտավարությանը և տեղական համայնքների հետ համագործակցության ձևերին։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է նշանավոր ֆիդայիների գործունեությունը, նրանց առաջնորդական դերակատարությունը և գաղափարական մոտիվացիաները՝ կապված ազգային ինքնության պահպանման և ինքնապաշտպանության գաղափարի հետ։ Միաժամանակ ներկայացվում է շարժման ազդեցությունը հայ հասարակական-քաղաքական մտքի ձևավորման, ազգային ինքնագիտակցության բարձրացման և հետագա ազատագրական պայքարի զարգացման վրա։ Շեշտվում է, որ ֆիդայական շարժումը, չնայած իր տարբեր դրսևորումներին և պատմական բարդություններին, կարևոր դեր է ունեցել հայ ժողովրդի ազգային դիմադրողականության և քաղաքական ինքնակազմակերպման գործընթացում։

Քաղաքագիտություն

Հրատարակությունը պարունակում է Ազգային ժողովի տասներորդ նիստի պաշտոնական ատենագրությունը՝ ներկայացնելով ժողովի աշխատանքների ընթացքն ու քննարկումների արձանագրումը։ Այն վավերագրական նշանակություն ունեցող նյութ է, որն արտացոլում է հայ ազգային ներկայացուցչական մարմնի գործունեությունը, ժողովական ընթացակարգերը և հասարակական նշանակության հարցերի քննարկման կազմակերպված ձևը։ Ատենագրությունները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու նիստի ընթացքում ներկայացված ելույթներին, բարձրացված հարցադրումներին, մասնակիցների արտահայտած տեսակետներին և քննարկումների հաջորդականությանը։ Դրանք կարևոր աղբյուր են ազգային կառավարման ու համայնքային ինքնակազմակերպման պատմության ուսումնասիրության համար՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի պաշտոնական հաղորդակցության ձևերը և ժողովական աշխատանքի փաստագրությունը։ Ազգային ժողովի գործունեության արձանագրությունները կարող են տեղեկություններ պարունակել համայնքային կառավարման, ազգային հաստատությունների, կրթական և կրոնական կյանքի, վարչական կազմակերպման ու հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ՝ ըստ տվյալ նիստի օրակարգի։ Հրատարակությունը արժեքավոր է 19-րդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հասարակական-քաղաքական պատմության, ազգային հաստատությունների գործունեության, ժողովական մշակույթի և հայերեն պաշտոնական գրագրության ուսումնասիրության համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է միջին մասնագիտական կրթության պայմաններում գեղարվեստական նախագծման դասավանդման տեսական և մեթոդական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ մասնագիտական կարողությունների, ստեղծագործական մտածողության և նախագծային մշակույթի ձևավորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում ուսուցման այնպիսի կազմակերպումն է, որը հնարավորություն է տալիս համադրել գեղարվեստական գիտելիքները, կոմպոզիցիոն սկզբունքները, տեխնիկական հմտությունները և նախագծային խնդիրների ինքնուրույն լուծման կարողությունը։ Ուսումնական գործընթացը դիտարկվում է որպես հաջորդական փուլերից կազմված համակարգ, որտեղ սովորողը գաղափարի ձևավորումից աստիճանաբար անցնում է էսքիզավորմանը, տարբերակների մշակմանը, նյութերի ու արտահայտչամիջոցների ընտրությանը և վերջնական նախագծային լուծման ներկայացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեսական և գործնական պարապմունքների փոխկապակցմանը, քանի որ գեղարվեստական նախագծման մասնագիտական յուրացումը պահանջում է ոչ միայն ձևի, գույնի, համամասնության, ռիթմի և կոմպոզիցիայի սկզբունքների իմացություն, այլև դրանք կոնկրետ նախագծային առաջադրանքներում կիրառելու կարողություն։ Քննվում են ուսուցման մեթոդների ընտրության, առաջադրանքների աստիճանական բարդացման, անհատական և խմբային աշխատանքի կազմակերպման, ստեղծագործական որոնման խթանման և սովորողների ինքնուրույնության զարգացման հարցերը։ Կարևորվում է նախագծային մտածողության ձևավորումը, որի դեպքում սովորողը կարողանում է վերլուծել առաջադրանքի պայմանները, սահմանել գործառութային և գեղագիտական պահանջները, առաջարկել մի քանի լուծումներ և հիմնավորել ընտրված տարբերակը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև գծանկարի, գունանկարի, տեխնիկական գրաֆիկայի, մակետավորման և թվային նախագծային գործիքների միջև կապերը՝ որպես մասնագիտական պատրաստության միասնական բաղադրիչներ։ Ուշադրություն է դարձվում սովորողների աշխատանքների գնահատման չափանիշներին՝ հաշվի առնելով գաղափարի ինքնատիպությունը, կոմպոզիցիոն ամբողջականությունը, գործառութային նպատակահարմարությունը, տեխնիկական կատարման մակարդակը և նախագծի ներկայացման որակը։ Դասավանդողի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատրաստի գիտելիքի փոխանցում, այլև որպես ստեղծագործական գործընթացի ուղղորդում, խորհրդատվություն և մասնագիտական մտածողության զարգացման աջակցություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է արվեստի կրթության, դիզայնի, մասնագիտական մանկավարժության և նախագծային ուսուցման մոտեցումները՝ միջին մասնագիտական կրթական հաստատություններում ապագա մասնագետների ստեղծագործական ու գործնական պատրաստության արդյունավետության բարձրացման նպատակով։

Տնտեսագիտություն

Բնակչության եկամուտների ձևավորման աղբյուրները այն միջոցներն են, որոնցից մարդիկ ստանում են դրամական կամ նյութական եկամուտներ՝ իրենց կենսապահովման և ծախսերի համար։ Եկամուտների հիմնական աղբյուրներից մեկը աշխատանքային վարձատրությունն է, այսինքն՝ աշխատավարձը, որը մարդը ստանում է իր կատարած աշխատանքի դիմաց պետական կամ մասնավոր հատվածում։ Երկրորդ կարևոր աղբյուրը ձեռնարկատիրական եկամուտներն են, որոնք ձևավորվում են բիզնես գործունեությունից ստացված շահույթից՝ ապրանքների արտադրության կամ ծառայությունների մատուցման արդյունքում։ Բնակչության եկամուտների մեջ կարևոր տեղ ունեն նաև սեփականությունից ստացվող եկամուտները, օրինակ՝ վարձակալությունից ստացված գումարը, շահաբաժինները բաժնետոմսերից և տոկոսները բանկային ավանդներից։ Բացի այդ, գոյություն ունեն նաև սոցիալական փոխանցումները, որոնք պետությունը տրամադրում է բնակչությանը՝ նպաստների, կենսաթոշակների, օգնությունների և այլ սոցիալական վճարների տեսքով։ Եկամուտների աղբյուր կարող են լինել նաև արտերկրից ստացվող փոխանցումները, հատկապես այն դեպքերում, երբ քաղաքացիները աշխատում են արտասահմանում և գումար են ուղարկում իրենց ընտանիքներին։ Բնակչության եկամուտների ձևավորման կառուցվածքը կարևոր է երկրի տնտեսական վիճակը գնահատելու համար, քանի որ այն ցույց է տալիս ոչ միայն մարդկանց կենսամակարդակը, այլև եկամուտների բաշխման արդարությունը։ Տարբեր երկրներում եկամուտների աղբյուրների հարաբերակցությունը տարբեր է՝ կախված տնտեսական զարգացման մակարդակից, զբաղվածության կառուցվածքից և սոցիալական քաղաքականությունից։ Եկամուտների բազմազան աղբյուրները նպաստում են տնտեսական կայունությանը և նվազեցնում են բնակչության սոցիալական ռիսկերը։