Վիճակագրության տեսություն

Պատմություն

Մլեհ Ռուբինյան. իշխանապետ Կիլիկիո հայոց աշխատությունը պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Կիլիկյան Հայաստանի կարևորագույն քաղաքական գործիչներից և իշխանապետներից մեկի՝ Մլեհ Ռուբինյանի կյանքին ու գործունեությանը, այն ներկայացնում է 12-րդ դարի Կիլիկիայի քաղաքական իրավիճակը, ներքին իշխանական պայքարները և տարածաշրջանային ուժերի միջև բարդ հարաբերությունները, որոնց պայմաններում Մլեհը փորձել է ամրապնդել հայկական իշխանությունը և ապահովել պետության ինքնուրույնությունը, գիրքը վերլուծում է նրա ռազմական և դիվանագիտական քայլերը, հարաբերությունները հարևան մահմեդական և խաչակրաց պետությունների հետ, ինչպես նաև նրա իշխանավարման հակասական գնահատականները հայկական և օտար աղբյուրներում, միաժամանակ ներկայացնելով Կիլիկյան Հայաստանի պետականաշինական գործընթացների և միջնադարյան հայկական քաղաքական մտքի առանձնահատկությունները։

Կենսաբանություն

Վարակիչ հիվանդություններ փոխանցողներ (կոչվում են նաև վեկտորներ) այն կենդանի օրգանիզմներն են, որոնք կարողանում են մեկ հյուրընկալողից մյուսին փոխանցել հիվանդություն առաջացնող մանրէներ՝ բակտերիաներ, վիրուսներ կամ մակաբույծներ։ Նկարագրություն Վեկտորները հիմնականում միջատներ կամ այլ փոքր կենդանիներ են, որոնք սնվում են արյունով կամ շփվում են մարդկանց և կենդանիների հետ։ Նրանք կարող են իրենց մարմնում կամ արտաքին մակերեսին կրել հարուցիչներ և փոխանցել դրանք կծելու կամ շփման միջոցով։ Օրինակներ՝ Մոծակներ – փոխանցում են մալարիա, դենգե, Զիկա վիրուս Տիզեր – փոխանցում են լայմի հիվանդություն Ճանճեր – կարող են տարածել աղիքային վարակներ Լվեր – փոխանցում են ժանտախտ Վարակիչ հիվանդությունների փոխանցումը վեկտորների միջոցով մեծ խնդիր է հատկապես այն շրջաններում, որտեղ կան հարմար կլիմայական պայմաններ դրանց բազմացման համար։

Այլ առարկաներ

«Լազարևների հայկական ուսումնական հաստատությունը երիտասարդության կրթության համար» անվանումով կրթական հաստատությունը (հայտնի որպես Լազարյան/Լազարևյան ուսումնարան կամ հետագայում՝ Լազարյան ճեմարան) հիմնադրվել է 1815 թվականին Մոսկվայում՝ Լազարևների (Լազարյանների) հարուստ և ազդեցիկ հայ ընտանիքի բարեգործական միջոցներով։ Այն ստեղծվել է որպես հատուկ կրթական կենտրոն՝ նպատակ ունենալով ապահովել հայ երիտասարդության կրթությունը Ռուսական կայսրության միջավայրում, միաժամանակ ծառայելով նաև որպես արևելյան լեզուների և մշակույթների ուսումնասիրման կարևոր օջախ։ Հաստատության հիմնադիրների նախաձեռնությամբ ուսումնարանը սկզբնական փուլում գործել է որպես հայկական ուսումնական հաստատություն, որտեղ կրթություն են ստացել ինչպես հայ, այնպես էլ այլ ազգերի պատանիներ՝ հիմնականում ազնվական և պետական ծառայության համար պատրաստվող ընտանիքներից։ Ուսումնական ծրագրում ընդգրկված են եղել ընդհանուր կրթական առարկաներ, ինչպես նաև արևելյան լեզուներ՝ հայերեն, պարսկերեն, թուրքերեն և արաբերեն, ինչը պայմանավորված էր Ռուսաստանի պետական հետաքրքրություններով Արևելքի հետ հարաբերություններում։ Ժամանակի ընթացքում հաստատությունը զարգացել և ստացել է ավելի բարձր կարգավիճակ՝ վերածվելով Լազարյան ճեմարանի, որը համարվել է Ռուսաստանի լավագույն ուսումնական հաստատություններից մեկը իր ժամանակի համար և կարևոր դեր է խաղացել ինչպես հայ մտավորականության ձևավորման, այնպես էլ արևելագիտության զարգացման գործում։ Այն միաժամանակ եղել է կրթական, մշակութային և գիտական կենտրոն, որտեղ ձևավորվել են ռուս-հայկական մշակութային կապերը, և որտեղ ուսանողները պատրաստվել են պետական ծառայության, թարգմանչական աշխատանքի և ուսուցչական գործունեության համար։ Հաստատությունը հետագայում շարունակել է գործել տարբեր անվանումներով և կարգավիճակներով՝ պահպանելով իր գիտակրթական նշանակությունը մինչև XX դարի սկիզբը՝ դառնալով կարևոր հուշարձան հայ կրթության պատմության մեջ։

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է լեհահայ (գալիցիական) հայերի խոսքի հնչյունաբանական առանձնահատկություններին՝ ընդգծելով այն լեզվական գործընթացները, որոնք ձևավորվել են հայերենի և լեհերենի երկարատև շփման պայմաններում։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են հնչյունային համակարգի փոփոխությունները, արտասանական առանձնահատկությունները և ինտոնացիոն կառուցվածքի յուրահատկությունները, որոնք առաջացել են բազմալեզու միջավայրում լեզվական փոխազդեցության արդյունքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, ինչպիսիք են հնչյունների մեղմացումը կամ կարծրացումը, ձայնավորների որակական տեղաշարժերը, շեշտադրության փոփոխությունները և որոշ հնչյունների համահարթեցումը, որոնք պայմանավորված են լեհերենի ֆոնետիկ համակարգի ազդեցությամբ։ Միևնույն ժամանակ պահպանվում են արևմտահայերենի հիմնական հնչյունաբանական հիմքերը, ինչը ցույց է տալիս լեզվական ինքնության կայունությունը՝ նույնիսկ ինտենսիվ լեզվական միջավայրային ազդեցությունների պայմաններում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է սոցիոլեզվաբանական գործոնների դերը՝ համայնքային ինքնության պահպանման, եկեղեցական և կրթական կառույցների ազդեցության, ինչպես նաև երկլեզվության դինամիկայի համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ լեհահայերի խոսքը ձևավորում է յուրահատուկ հնչյունաբանական համակարգ՝ որպես հայերենի և լեհերենի փոխազդեցության արդյունք՝ պահպանելով հայկական լեզվական հիմքը, բայց միաժամանակ հարստանալով տեղական լեզվական առանձնահատկություններով։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է տնտեսական ազատության տեսական հիմքերի, դրանց ձևավորման սկզբունքների և անցումային տնտեսություն ունեցող երկրներում կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Հեղինակը վերլուծում է տնտեսական ազատության էությունը, դրա ազդեցությունը շուկայական հարաբերությունների զարգացման, ձեռնարկատիրության խթանման, ներդրումային միջավայրի բարելավման և տնտեսական աճի ապահովման վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են անցումային տնտեսությունների ինստիտուցիոնալ վերափոխումները, սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը, մրցակցային միջավայրի ձևավորումը, պետական կարգավորման և ազատ շուկայի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության գնահատման հիմնահարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսական բարեփոխումների փորձին, տնտեսական ազատության մակարդակի վրա ազդող գործոններին և միջազգային փորձի համեմատական վերլուծությանը՝ ներկայացնելով ոլորտի զարգացմանը նպաստող գիտական եզրակացություններ և գործնական առաջարկություններ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, պետական կառավարման մասնագետներին, գիտաշխատողներին, բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին և տնտեսական քաղաքականության, շուկայական բարեփոխումների ու տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի պատմությամբ, մշակույթով, հասարակական կյանքով, տնտեսությամբ, աշխարհագրությամբ և ժամանակակից զարգացումներով։ Ցանկում ընդգրկված են գիտական, վերլուծական, ճանաչողական և հանրամատչելի բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են Հայաստանի ուսումնասիրության արդի ուղղությունները և նոր գիտական մոտեցումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան նյութեր ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է հայագիտական գիտելիքների տարածմանը, երկրի վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը և ընթերցողական լայն շրջանակների իրազեկվածության բարձրացմանը։