Влияние повышенного уровня гальванических токов в полости рта на развитие пародонтита

Այլ առարկաներ

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պատմության ուսումնասիրությանը՝ հնագույն ժամանակներից մինչև պատմական զարգացման հետագա փուլերը։ Քննության են առնվում Հայկական լեռնաշխարհի աշխարհագրական դիրքը, հնագույն բնակավայրերի և պետական կազմավորումների առաջացումը, հայ ժողովրդի պատմական ձևավորման գործընթացները և հայկական պետականության զարգացման հիմնական փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի քաղաքական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային պատմության կարևոր իրադարձություններին, տարածաշրջանային պետությունների հետ հարաբերություններին և արտաքին ազդեցությունների պայմաններում հայկական ինքնության պահպանման առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են հին և միջնադարյան հայկական թագավորությունները, քրիստոնեության ընդունման պատմական նշանակությունը, Հայ առաքելական եկեղեցու դերը, ինչպես նաև հայկական գրի, գրականության, կրթության և մշակույթի զարգացումը։ Անդրադարձ է կատարվում օտար տիրապետությունների ժամանակաշրջաններին, ազգային-ազատագրական շարժումներին, հայկական համայնքների և սփյուռքի ձևավորմանը, ինչպես նաև նորագույն պատմության քաղաքական ու հասարակական փոփոխություններին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայ ժողովրդի պատմական հիշողությունը, մշակութային ժառանգությունը և տարբեր քաղաքակրթությունների հետ ունեցած փոխառնչությունները։ Կարևորվում են պատմական աղբյուրների, ժամանակագրական տեղեկությունների և պատմագիտական մեկնաբանությունների նշանակությունը Հայաստանի անցյալի համակողմանի ճանաչման գործում։ Իսպաներեն այս աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի պատմությամբ հետաքրքրվող իսպանախոս ընթերցողներին, պատմաբաններին, հայագետներին և համաշխարհային պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Կենսաբանություն

Այս գիտական հետազոտությունը նվիրված է կովերի լակտացիայի սկզբնական շրջանում լյարդի որոշ կենսաքիմիական ֆունկցիաների ցուցանիշների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են լյարդի նյութափոխանակային ակտիվության փոփոխությունները կաթնարտադրության սկզբում, երբ օրգանիզմում զգալիորեն աճում է էներգետիկ և սննդային պահանջարկը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է արյան կենսաքիմիական ցուցանիշները, որոնք արտացոլում են լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակը՝ ներառյալ սպիտակուցային, ածխաջրային և լիպիդային փոխանակության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լակտացիոն սթրեսի ազդեցությանը կենդանու նյութափոխանակության վրա, էներգետիկ հավասարակշռության խախտումներին և հեպատիկ հարմարվողական մեխանիզմներին, որոնք ապահովում են օրգանիզմի կայուն աշխատանքը կաթնարտադրության բարձրացման պայմաններում։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են անասնաբուժության, կենդանիների ֆիզիոլոգիայի և կաթնատնտեսության արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ավելի լավ հասկանալ լյարդի դերը լակտացիայի սկզբնական փուլում և մշակել կենդանիների առողջության ու արտադրողականության բարելավման միջոցներ։ Աշխատությունը օգտակար է անասնաբույժների, կենսաքիմիկոսների, գյուղատնտեսական մասնագետների և հետազոտողների համար։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Երվանդ Քոչարի գրաֆիկական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ առանձնացնելով նրա գեղարվեստական մտածողության այն կողմերը, որոնք առավել ամբողջականորեն դրսևորվում են գծանկարի և գրաֆիկական արվեստի տարբեր ձևերում։ Ա. Հակոբյանի այս ուսումնասիրությունը հրատարակվել է Երևանում 2007 թվականին՝ «Գրաբար» հրատարակչությունում, 96 էջ ծավալով, իսկ դրա հիմքում ընկած հետազոտությունը նախկինում ներկայացվել է նաև որպես թեկնածուական ատենախոսություն։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նկարչի գրաֆիկական ժառանգության գաղափարագեղագիտական հիմքերը, ձևի և պլաստիկ մտածողության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ներկայացնել նրա ստեղծագործական ուղու տարբեր փուլերում գրաֆիկայի փոփոխվող բնույթը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նրանով, որ Քոչարի արվեստը հաճախ ընկալվում է առաջին հերթին նրա քանդակագործական և տարածական-գեղարվեստական նորարարությունների միջոցով, մինչդեռ գրաֆիկան նրա ստեղծագործական մտածողության ինքնուրույն և բազմազան դրսևորումներից է։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում վաղ շրջանի ստեղծագործություններին, Թիֆլիսյան և մոսկովյան տարիներին, ինչպես նաև հատկապես Փարիզյան ժամանակաշրջանին, երբ Քոչարը հայտնվել էր եվրոպական ավանգարդի ակտիվ միջավայրում և շփվում էր ժամանակի առաջատար գեղարվեստական ուղղությունների ու արվեստագետների հետ։ Նրա ստեղծագործական ուղու այս փուլը կարևոր նշանակություն ունի գրաֆիկական լեզվի ձևավորման համար, քանի որ աշխատանքներում նկատվում են ձևի վերափոխման, տարածական ընկալման, վերացարկման և արտահայտչականության նոր մոտեցումներ։ Քոչարի արվեստը զարգացել է եվրոպական մոդեռնիզմի լայն համատեքստում, իսկ նրա գրաֆիկական ստեղծագործությունները ներառում են տարբեր տեխնիկական և արտահայտչական միջոցներով կատարված աշխատանքներ՝ մատիտային ուրվանկարներից և թանաքով գծանկարներից մինչև գուաշ և այլ գրաֆիկական տեխնիկաներ։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում Փարիզում ստեղծված գրաֆիկական թերթերին, այդ թվում՝ գուաշներին և այսպես կոչված գոֆրաժներին, որոնք ցույց են տալիս նկարչի տեխնիկական փորձարարությունների լայն շրջանակը։ Կարևոր թեմատիկ ուղղություն են նաև «Սասունցի Դավիթ» էպոսի նկարազարդումները, որոնք ստեղծվել են 1939 թվականին և համարվում են ոչ միայն Քոչարի, այլև ամբողջ հայ գրաֆիկական արվեստի նշանակալի ստեղծագործություններից։ Դրանց միջոցով ազգային դիցապատմական նյութը վերածվում է ժամանակակից գեղարվեստական լեզվով արտահայտված պատկերային համակարգի, որտեղ ավանդական թեման միավորվում է նկարչի անհատական պլաստիկական մտածողության հետ։ Աշխատության արժեքավոր կողմերից է գրաֆիկական ստեղծագործությունների դիտարկումը ոչ միայն որպես առանձին պատկերների ամբողջություն, այլ որպես նկարչի ընդհանուր գեղարվեստական մտածողության կարևոր բաղադրիչ։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գծի, հարթության, ծավալի, տարածության, ռիթմի և ձևի փոխհարաբերությունները և հասկանալու, թե ինչպես են գրաֆիկական որոնումները կապված Քոչարի նկարչության և քանդակագործության հետ։ Նրա արվեստում գրաֆիկական լուծումները հաճախ նախանշում կամ լրացնում են ավելի լայն պլաստիկական գաղափարներ, որոնք հետագայում արտահայտվում են նաև տարածական և քանդակային աշխատանքներում։ Քոչարի գրաֆիկական ժառանգության ուսումնասիրությունը նաև կարևոր աղբյուր է նրա ստեղծագործական էվոլյուցիան հասկանալու համար, քանի որ տարբեր տարիների աշխատանքներում կարելի է հետևել ոճական փոփոխություններին, գեղարվեստական նոր որոնումներին և ազգային ու եվրոպական մշակութային ազդեցությունների փոխակերպմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, գրաֆիկայի և կերպարվեստի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, հայագետներին, մշակութաբաններին, թանգարանագետներին, նկարիչներին, արվեստի պատմության դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Այլ առարկաներ

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է միջնադարյան հայ ճարտարապետության նշանավոր վարպետ Տրդատի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը և նրա տեղին հայկական միջնադարյան ճարտարապետության պատմության մեջ։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են ճարտարապետի գործունեության հիմնական ուղղությունները, նրա ստեղծագործական մտածողության առանձնահատկությունները և այն ճարտարապետական լուծումները, որոնք բնորոշ են նրա աշխատանքներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառույցների հատակագծային և ծավալատարածական կազմակերպմանը, շինարարական տեխնիկային, կառուցվածքային լուծումներին, համաչափություններին և գեղարվեստական ձևավորմանը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Տրդատի ստեղծագործությունը ոչ միայն առանձին հուշարձանների շրջանակում, այլև ավելի լայն պատմամշակութային համատեքստում՝ կապված ժամանակաշրջանի ճարտարապետական ավանդույթների, շինարարական գիտելիքների և գեղարվեստական մտածողության զարգացման հետ։ Ուսումնասիրվում են նաև նրա գործունեության հնարավոր ազդեցությունները հետագա ճարտարապետական զարգացման վրա և այն նորարարական մոտեցումները, որոնք նպաստել են հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ինքնատիպության պահպանմանն ու զարգացմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ճարտարապետական հուշարձանների պատմական և մշակութային արժեքի գնահատմանը, դրանց կառուցման պայմանների ու ժամանակաշրջանի առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Տրդատի ժառանգության ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նաև հայկական ճարտարապետական դպրոցի միջազգային կապերի և միջնադարյան մշակութային փոխազդեցությունների տեսանկյունից, քանի որ նրա գործունեությունը կապված է եղել տարբեր մշակութային միջավայրերի հետ։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետության պատմությամբ, միջնադարյան արվեստով, հուշարձանագիտությամբ և հայ մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Տրդատի ստեղծագործական ժառանգությունը որպես հայկական միջնադարյան ճարտարապետության կարևոր դրսևորում՝ ընդգծելով նրա մասնագիտական վարպետությունը, կառուցվածքային և գեղարվեստական լուծումների ինքնատիպությունը և պատմամշակութային նշանակությունը։

Այլ առարկաներ

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի գրադարանային համակարգի 2017 թվականի գործունեության վիճակագրական ուսումնասիրությանը, որը ներառում է հանրապետության տարբեր տեսակի գրադարանների աշխատանքային ցուցանիշների վերլուծությունը՝ ընթերցողների սպասարկում, գրքային ֆոնդերի ծավալ, համալրման աղբյուրներ, ինչպես նաև միջազգային համագործակցության և տեղեկատվական ռեսուրսների շրջանառության տվյալներ։ Հայաստանի գրադարանային համակարգը այդ ժամանակաշրջանում բաղկացած էր պետական, հանրային, ակադեմիական և մասնագիտական գրադարանների լայն ցանցից, որոնք միասին ապահովում էին մշակութային և գիտական տեղեկատվության հասանելիությունը հանրությանը։ Վիճակագրական տվյալները ցույց են տալիս, որ հատկապես գիտական գրադարանների ոլորտում նկատելի է եղել ակտիվություն՝ ներառյալ գրքային ֆոնդերի աճ, նոր միավորների ձեռքբերում և ընթերցողների թվի կայուն սպասարկում, ինչը արտացոլում է գիտական ինֆորմացիայի նկատմամբ աճող պահանջարկը։ Ակադեմիական համակարգում գործում էին շուրջ 30 գրադարաններ, որոնք միասին սպասարկել են տասնյակ հազարավոր ընթերցողների և մշակել հարյուր հազարավոր գրադարանային միավորներ՝ ձևավորելով խոշոր տեղեկատվական բազա գիտական հետազոտությունների համար։ Բացի այդ, գրադարանները ակտիվորեն մասնակցել են միջազգային գրքափոխանակության գործընթացներին՝ համագործակցելով հարյուրավոր կազմակերպությունների հետ և ապահովելով ինչպես ներմուծվող, այնպես էլ արտահանվող գրականության հոսք։ Ընդհանուր առմամբ, 2017 թվականի վիճակագրական վերլուծությունը ցույց է տալիս գրադարանների դերի պահպանումը որպես կրթական, գիտական և մշակութային կարևոր ինստիտուտներ, ինչպես նաև դրանց աստիճանական արդիականացումը տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման ուղղությամբ։

Այլ առարկաներ

Պարենային ապրանքների սերտիֆիկացում աշխատությունը մասնագիտական-կարգավորող և ուսումնական բնույթի ձեռնարկ է, որը նվիրված է պարենային ապրանքների որակի գնահատման, անվտանգության ապահովման և սերտիֆիկացման համակարգերի համակողմանի ներկայացմանը՝ նախատեսված սննդի տեխնոլոգիայի, որակի վերահսկման, ստանդարտացման և պետական վերահսկողության ոլորտներում սովորող ուսանողների ու աշխատող մասնագետների համար, գրքում մանրամասն բացատրվում են սերտիֆիկացման գործընթացի հիմնական փուլերը՝ արտադրանքի համապատասխանության գնահատում, լաբորատոր փորձարկումներ, փաստաթղթային ձևակերպումներ և վերջնական հավաստագրում, ինչպես նաև դրանց իրավական և նորմատիվ հիմքերը, ներկայացվում են սննդամթերքի անվտանգության չափանիշները՝ միկրոկենսաբանական, քիմիական և ֆիզիկական ցուցանիշների գնահատման տեսանկյունից, աշխատությունը անդրադառնում է միջազգային և ազգային ստանդարտացման համակարգերին, դրանց ներդաշնակեցմանը և կիրառմանը շուկայում շրջանառվող սննդամթերքի նկատմամբ, բացատրվում են նաև ռիսկերի վերլուծության և կրիտիկական վերահսկման կետերի (HACCP) սկզբունքները, որոնք կարևոր դեր ունեն սննդի անվտանգության կառավարման ժամանակակից մոտեցումներում, գրքում ընդգրկված են նաև շուկայական վերահսկողության, սպառողների պաշտպանության և արտադրողների պատասխանատվության հարցերը, ինչպես նաև սերտիֆիկացման մարմինների գործունեության կազմակերպման սկզբունքները, աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական կիրառությունները՝ նպաստելով սննդամթերքի որակի վերահսկման արդյունավետ համակարգի ձևավորմանը և անվտանգ արտադրանքի ապահովմանը։