Введение в языкознание

Իրավաբանություն

Իրավական սովորույթները պատմականորեն ձևավորված վարքագծի կանոններ են, որոնք երկարատև կրկնության արդյունքում ձեռք են բերել պարտադիր բնույթ և պետության կողմից ճանաչվել են որպես իրավունքի աղբյուր։ Դրանք առաջանում են հասարակության մեջ ձևավորված ավանդույթներից և արտահայտում են մարդկանց կայուն պատկերացումները ճիշտ և սխալ վարքագծի մասին։ Իրավական սովորույթը դառնում է իրավական նորմ այն դեպքում, երբ պետությունը կամ իրավական համակարգը ճանաչում է դրա պարտադիր ուժը և ապահովում դրա կիրառումը։ Իրավական սովորույթների դերը հատկապես մեծ է այն հասարակություններում, որտեղ օրենսդրությունը դեռևս լիարժեք զարգացած չէ կամ որտեղ որոշ հարաբերություններ կարգավորվում են ավանդույթների հիման վրա։ Դրանք կարող են կարգավորել ինչպես ընտանեկան, այնպես էլ տնտեսական, առևտրային և համայնքային հարաբերություններ։ Օրինակ՝ որոշ տարածաշրջաններում առևտրային սովորույթները երկար ժամանակ եղել են գործարքների հիմնական կարգավորիչը մինչև գրավոր օրենքների զարգացումը։ Իրավական սովորույթների նշանակությունը կայանում է նրանում, որ դրանք լրացնում են օրենսդրությունը, ապահովում են իրավական համակարգի ճկունությունը և հաշվի են առնում հասարակության մշակութային առանձնահատկությունները։ Դրանք նաև նպաստում են իրավական կայունությանը, քանի որ հիմնված են երկարաժամկետ փորձի և հասարակական ընդունելիության վրա։ Միևնույն ժամանակ, ժամանակակից իրավական պետություններում իրավական սովորույթները կիրառվում են միայն այն դեպքում, երբ չեն հակասում Սահմանադրությանը և գործող օրենքներին։

Պատմություն

Գիրքը ուսումնասիրում է Մեծ Բրիտանիայի պետականության ձևավորումը, քաղաքական համակարգի զարգացումը, ինչպես նաև նրա դերը համաշխարհային պատմության մեջ։ Հիմնական բովանդակությունը․ Պետականության ձևավորում Անգլիայի վաղ պատմությունը, թագավորությունների միավորումը և բրիտանական պետության հիմքերը։ Միջնադար և նոր դարեր Ֆեոդալական համակարգ, թագավորական իշխանության ամրապնդում և ներքին փոփոխություններ։ Արդյունաբերական հեղափոխություն Մեծ Բրիտանիայի տնտեսական հզորացման և աշխարհում առաջատար դառնալու գործընթացը։ Գաղութային կայսրություն Բրիտանական կայսրության ընդլայնումը և նրա ազդեցությունը տարբեր մայրցամաքներում։ Ժամանակակից զարգացումներ 20–21-րդ դարերի քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական փոփոխություններ։

Գեղարվեստական հայ․

«Ես իմ անուշ Հայաստանի»՝ Եղիշե Չարենցի հրաշալի բանաստեղծություններից մեկն է, որը համարվում է նրա ստեղծագործության ամենահայտնի և ամենահոգեբույր գործերից մեկը։ Այս տողերը հայրենասիրության և անձնական զգացմունքների խառնուրդ են՝ արտահայտելով մի մեծ սիրո և կարոտի խորությունը դեպի հայրենիքը։ Չարենցի այս բանաստեղծությունը ամբողջությամբ ընկնում է նրա դրամատիկ և պոետիկ մտածողության շրջանակը՝ որտեղ հայրենիքը ոչ միայն արտաքին տարածք է, այլ նաև հոգու և անձի խորը մասն է։ Չարենցը օգտագործում է «անուշ» բառը՝ ցույց տալու, թե որքան նուրբ ու սիրելի է իրեն հայրենիքը, թեև նա գիտակցում է նաև այն դառնությունը, որը կպցվում է, երբ հեռանում ես այնպիսի սրբավայրերից, որոնք անբաժանելի են մարդու հոգուց։ Բանաստեղծությունը ներկայացնում է մի յուրահատուկ տխուր կարոտ՝ միաժամանակ ծաղկող սիրով, իսկ նաև խորագույն թախիծով հայրենի հողի, իր ժողովրդին, անցյալին ու ամեն ինչին, ինչը կապված է այդ հողի հետ։ Չարենցը «Հայաստանը» տեսնում է ոչ միայն որպես աշխարհագրական տարածք, այլև որպես մի հասկացություն, որին կապված է հոգի, սիրտ, հիշողություններ ու հույսեր։ Եղիշե Չարենցի այս բանաստեղծությունը համարվում է հայկական գրականության մեծ հարստությունը, որի մեջ պարփակված է մեր ժողովրդի անցած ճանապարհի ցավը, կորուստները և նրանց հանդեպ ունեցած անմնացորդ սիրո ու հույսի զգացմունքը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի»՝ որպես հայրենասիրական գործ, դարձել է նաև ազգային երգիչների, երաժշտասերների ու արտիստների համար, որոնց համար Չարենցի տողերը շուրթերին փչելուց հետո՝ Հայաստան կոչվողը դարձել է ոչ միայն հայրենի հող, այլ նաև ազգային ու հոգևոր ազատության խորհրդանիշ։ Նշելով «տուփով» արտահայտությունը, հնարավոր է խոսքը վերաբերում է գիրքը կամ բանաստեղծությունն առաքելու ձևին, թեև Չարենցի այս տողերը մեծամասամբ կարող են նույնիսկ առանձին տուփի մեջ պահվել՝ որպես արժեքավոր հիշատակագիր ու սրտի խոսք։ Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-66-227-5

Այլ առարկաներ

Միջազգային կազմակերպությունները հանդիսանում են միջազգային իրավունքի սուբյեկտներ, որոնք ստեղծվում են պետությունների կամ այլ միջազգային իրավաբանական անձանց համագործակցության հիման վրա և ունեն հատուկ իրավահամակարգային կարգավիճակ՝ իրենց գործունեությունն իրականացնելու համար միջազգային միջավայրում։ Նրանք կարող են կնքել պայմանագրեր, ձեռք բերել անդամակցության իրավունքներ, ստեղծել կառավարման մարմիններ, պարտավորություններ ստանձնել և ապահովել որոշակի գործունեության իրականացում՝ գերակշռելով անդամ պետությունների միջազգայնորեն համաձայնեցված նպատակները։ Միջազգային կազմակերպությունների օրինակներն են Միավորված ազգերի կազմակերպությունը (ՄԱԳ), Եվրամիությունը (ԵՄ), Արևելյան գործընկերության կազմակերպություններ, ՆԱՏՕ-ն և միջազգային տնտեսական, սոցիալական կամ հումանիտար կազմակերպություններ։ Այս կազմակերպությունները ունեն իրավական անձի կարգավիճակ, հնարավորություն են ստանում հանդես գալու միջազգային դատարաններում և ազդելու անդամ պետությունների վրա՝ միջազգային իրավունքի շրջանակներում։ Նրանց գործառույթներն ընդգրկում են խաղաղապահություն, տնտեսական և սոցիալական համագործակցություն, մարդու իրավունքների պաշտպանություն, հումանիտար աջակցություն և միջազգային համաձայնությունների իրականացում, ինչը նրանց դարձնում է առանցքային գործոն միջազգային հարաբերություններում և իրավական կարգավորման մեջ։

Գրականություն

Հայոց լեզու և գրականություն ոլորտի «Հայոց լեզու և հայ գրականություն 3-րդ շտեմարան»-ը միջին մակարդակի ուսումնական և քննություններին նախապատրաստող առաջադրանքների հավաքածու է, որը նախատեսված է սովորողների լեզվական գիտելիքների ամրապնդման և գրական մտածողության աստիճանական զարգացման համար, այստեղ ընդգրկվում են քերականական հիմնական թեմաների համակարգված կրկնություն և խորացում՝ խոսքի մասերի կիրառություն, պարզ և բարդ նախադասությունների կառուցում, շարահյուսական կապեր, ուղղագրական և կետադրական կանոնների ամրապնդում, ինչպես նաև հայ գրականության հիմնական ստեղծագործությունների ուսումնասիրություն՝ կերպարների վերլուծություն, թեմաների բացահայտում և հեղինակային գաղափարների մեկնաբանում, շտեմարանում առկա առաջադրանքները հաճախ ներառում են տեքստի հասկացման հարցեր, համեմատական վերլուծություններ և կարճ գրավոր աշխատանքներ, որոնց նպատակն է զարգացնել սովորողի գրագիտությունը, վերլուծական մտածողությունը և արտահայտման կարողությունը, ինչպես նաև նախապատրաստել նրան ավելի բարձր մակարդակի ուսումնական պահանջներին և քննություններին, որտեղ կարևոր է լեզվի ճիշտ օգտագործումը և գրական նյութի խորքային ըմբռնումը։

Այլ առարկաներ

Կոմունիկացիաները կառավարման համակարգում տեղեկատվության փոխանակման գործընթաց են, որի միջոցով կազմակերպության ներսում և արտաքին միջավայրի հետ ապահովվում է գաղափարների, հրահանգների, որոշումների և արձագանքների փոխանցումը։ Կոմունիկացիաները հանդիսանում են կառավարման կարևորագույն տարրերից մեկը, քանի որ առանց արդյունավետ հաղորդակցության անհնար է կազմակերպության նպատակների համակարգված իրականացումը։ Դրանց էությունը կայանում է նրանում, որ ապահովում են կապ ղեկավարության և աշխատակիցների, տարբեր ստորաբաժանումների, ինչպես նաև կազմակերպության և արտաքին գործընկերների միջև։ Կոմունիկացիաների միջոցով ձևավորվում է ընդհանուր պատկերացում կազմակերպության խնդիրների, նպատակների և գործողությունների մասին, ինչը նպաստում է արդյունավետ համագործակցությանը և որոշումների ճիշտ ընդունմանը։ Կառավարման համակարգում կոմունիկացիաները կարող են լինել ուղղահայաց և հորիզոնական։ Ուղղահայաց կոմունիկացիան իրականացվում է ղեկավարության և ենթակաների միջև՝ ներքևից վերև կամ վերևից ներքև ուղղությամբ, օրինակ՝ հրահանգների փոխանցում կամ հաշվետվությունների ներկայացում։ Հորիզոնական կոմունիկացիան տեղի է ունենում նույն մակարդակի ստորաբաժանումների միջև և նպաստում է համագործակցությանը և աշխատանքի համակարգմանը։ Կոմունիկացիաները կարող են լինել նաև ձևական և ոչ ձևական։ Ձևական կոմունիկացիան իրականացվում է պաշտոնական կանոններով և փաստաթղթերով, իսկ ոչ ձևականը՝ ոչ պաշտոնական շփումների և անձնական հարաբերությունների միջոցով։ Կոմունիկացիոն գործընթացը բաղկացած է մի քանի հիմնական փուլերից՝ տեղեկատվության ձևավորում, հաղորդում, ընդունում, մեկնաբանում և հետադարձ կապ։ Հետադարձ կապը շատ կարևոր է, քանի որ այն թույլ է տալիս գնահատել հաղորդակցության արդյունավետությունը և անհրաժեշտության դեպքում կատարել ուղղումներ։ Կոմունիկացիաների արդյունավետությունը կախված է հաղորդագրության հստակությունից, ճիշտ ալիքների ընտրությունից, աղմուկի նվազեցումից և փոխըմբռնման մակարդակից։ Ժամանակակից կառավարման մեջ մեծ դեր ունեն նաև էլեկտրոնային կոմունիկացիաները՝ էլ. փոստը, տեղեկատվական համակարգերը և թվային հարթակները, որոնք արագացնում են տեղեկատվության փոխանցումը և բարձրացնում աշխատանքի արդյունավետությունը։ Այսպիսով, կոմունիկացիաները կառավարման համակարգում ապահովում են կազմակերպության ներքին համադրումը և արտաքին կապերը՝ հանդիսանալով արդյունավետ կառավարման հիմնասյուներից մեկը։