When I was a boy in Armenia

Իրավաբանություն

Աշխատությունը ներկայացնում է Թիֆլիսի հայերեն գրքերի հրատարակության ընկերության կանոնադրությունը՝ կազմակերպության գործունեության սկզբունքներն ու կարգը սահմանող փաստաթուղթը։ Վերնագիրը ցույց է տալիս, որ ընկերության գործունեությունը կապված էր հայերեն գրքերի հրատարակման հետ, ինչը 19-րդ դարում կարևոր նշանակություն ուներ հայալեզու կրթության, գրականության զարգացման և ազգային մշակութային կյանքի տարածման համար։ Կանոնադրությունը կարող էր սահմանել ընկերության հիմնական նպատակները, անդամակցության պայմանները, կառավարման կառուցվածքը, որոշումների ընդունման կարգը, ֆինանսական միջոցների ձևավորման և օգտագործման սկզբունքները, ինչպես նաև գրքերի ընտրության, պատրաստման ու հրատարակման կազմակերպական հարցերը։ Հնարավոր է, որ ընկերության գործունեությունն ուղղված էր հայերեն գրականության հասանելիության ընդլայնմանը, կրթական և գիտական գրքերի տարածմանը և հայ ընթերցողների պահանջներին համապատասխան հրատարակությունների ստեղծմանը։ Սակայն այդ նպատակների ճշգրիտ ձևակերպումները և ընկերության գործունեության իրական շրջանակը հնարավոր է հաստատել միայն կանոնադրության տեքստի ուսումնասիրությամբ։ Հրատարակությունը կարևոր պատմական աղբյուր կարող է լինել 19-րդ դարի Թիֆլիսի հայ հասարակական կյանքի, հրատարակչական նախաձեռնությունների և հայերեն գրքի տարածման կազմակերպական ձևերի ուսումնասիրության համար։ Այն նաև կարող է տեղեկություններ տրամադրել այն մասին, թե ինչպես էին հայ հասարակական կազմակերպությունները փորձում միավորել միջոցներն ու ջանքերը՝ գրատպության և մշակութային զարգացմանն աջակցելու նպատակով։ Կանոնադրության ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայ գրքի պատմությամբ, հրատարակչական գործի զարգացմամբ, կրթական մշակույթով և հայ համայնքի հասարակական նախաձեռնություններով հետաքրքրվողների համար։ Միաժամանակ, միայն վերնագրից հնարավոր չէ հաստատել ընկերության հրատարակած գրքերի ցանկը, գործունեության տևողությունը կամ կանոնադրությամբ նախատեսված բոլոր վարչական ու ֆինանսական դրույթները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրարային ոլորտի արտաքին տնտեսական կապերի զարգացմանը, միջազգային տնտեսական համակարգին ինտեգրվելու հնարավորություններին և այդ գործընթացում առաջացող հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գյուղատնտեսության և ագրոպարենային համակարգի մրցունակության բարձրացման, արտաքին շուկաներ մուտք գործելու, արտահանման հնարավորություններն ընդլայնելու և միջազգային տնտեսական համագործակցության արդյունավետ մեխանիզմներ ձևավորելու հարցերն են։ Քննության են առնվում երկրի գյուղատնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, արտադրության արդյունավետության վրա ազդող գործոնները, գյուղացիական տնտեսությունների և ագրոբիզնեսի կազմակերպությունների տնտեսական հնարավորությունները, ինչպես նաև միջազգային մրցակցության պայմաններում դրանց զարգացման սահմանափակումները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գյուղատնտեսական և պարենային արտադրանքի արտաքին առևտրին, արտահանման ու ներմուծման կառուցվածքին, ապրանքների մրցունակությանը, որակի չափանիշներին և միջազգային շուկաների պահանջներին համապատասխանելու անհրաժեշտությանը։ Վերլուծվում են միջազգային ինտեգրման վրա ազդող տնտեսական, կազմակերպական, իրավական և ենթակառուցվածքային գործոնները, այդ թվում՝ տրանսպորտային և լոգիստիկ հնարավորությունները, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, արտադրության տեխնոլոգիական մակարդակը, գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման կարողությունները և շուկայավարման համակարգերի զարգացվածությունը։ Կարևորվում է նաև միջազգային չափորոշիչների, սննդամթերքի անվտանգության պահանջների և արտադրանքի որակի վերահսկման մեխանիզմների ներդրման նշանակությունը, քանի որ դրանց համապատասխանությունը կարևոր նախապայման է արտաքին շուկաներում կայուն դիրքեր զբաղեցնելու համար։ Ուսումնասիրվում են տարածաշրջանային և միջազգային տնտեսական համագործակցության տարբեր ձևերը, առևտրային հարաբերությունների ընդլայնման հնարավորությունները և միջազգային կազմակերպությունների ու ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը Հայաստանի ագրարային քաղաքականության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում պետական աջակցության, ներդրումային քաղաքականության, գյուղատնտեսական վարկավորման, ապահովագրության, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման և արտադրողների համագործակցության զարգացման նշանակությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների միջազգային տնտեսական գործընթացներում ներգրավման դժվարություններին և դրանց մրցունակության բարձրացման հնարավորություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի և այլ երկրների փորձը, գյուղատնտեսության զարգացման ցուցանիշները և արտաքին առևտրի միտումները՝ բացահայտելու միջազգային ինտեգրման առավել արդյունավետ ուղղությունները։ Ագրարային ոլորտի միջազգային համագործակցության խորացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արտահանման ավելացման միջոց, այլև որպես արտադրության արդիականացման, ներդրումների ներգրավման, նոր տեխնոլոգիաների տարածման, արտադրանքի որակի բարձրացման և գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման կարևոր գործոն։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել Հայաստանի ագրարային տնտեսության ներուժը և այն խոչընդոտները, որոնց հաղթահարումը կարող է նպաստել միջազգային շուկաներում երկրի դիրքերի ամրապնդմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ագրարային քաղաքականության և արտաքին տնտեսական հարաբերությունների մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատողների, հետազոտողների, ագրոբիզնեսի ներկայացուցիչների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը անդրադառնում է Իրանի մզկիթների ճարտարապետական զարգացման ընթացքին 1920–2013 թվականների ընթացքում՝ կենտրոնանալով այն փոփոխությունների վրա, որոնք ձևավորել են ավանդական իսլամական ճարտարապետության և արդիության միջև բարդ ու երբեմն հակասական հարաբերությունը։ Նյութը դիտարկում է մզկիթը ոչ միայն որպես կրոնական կառույց, այլ նաև որպես սոցիալական, քաղաքական և մշակութային տարածք, որի ձևափոխումները արտացոլում են Իրանի հասարակության լայն արդիականացման գործընթացները՝ սկսած առաջին Պահլավիների շրջանից մինչև Իսլամական Հանրապետության և ժամանակակից գլոբալ ազդեցությունների փուլերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթին, որը կարելի է բնորոշել որպես «ճարտարապետական պաթոլոգիա», այսինքն՝ ավանդական ձևերի, խորհրդանշական կառուցվածքների և գեղագիտական սկզբունքների աստիճանական խաթարում կամ վերաիմաստավորում՝ պայմանավորված արևմտականացման, տեխնոլոգիական փոփոխությունների և գաղափարական վերակազմակերպումների ազդեցությամբ։ Այս գործընթացում մզկիթների արտաքին և ներքին կառուցվածքը հաճախ ենթարկվել է ձևաբանական պարզեցման, դեկորատիվ համակարգերի նվազեցման կամ փոխարինման նոր նյութերով ու շինարարական տեխնիկաներով, ինչի արդյունքում առաջացել է լարվածություն պատմական ժառանգության պահպանման և նոր ճարտարապետական լեզվի ստեղծման միջև։ Միևնույն ժամանակ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ որոշ փուլերում նկատվում է նաև հակառակ միտումը՝ վերադարձ ավանդական ձևերին և խորհրդանշական տարրերի վերականգնման փորձեր, որոնք նպատակ ունեն վերաիմաստավորել իսլամական ճարտարապետության ինքնությունը ժամանակակից քաղաքային միջավայրում։ Այս համատեքստում մզկիթների ճարտարապետությունը դառնում է մշակութային հիշողության, գաղափարական պայքարի և գեղարվեստական նորարարության բարդ դաշտ, որտեղ համադրվում են պահպանողականությունն ու փորձարարությունը, տեղական ավանդույթները և գլոբալ ազդեցությունները։

Գրականություն

Ժողովածուն ընդգրկում է հայ բանահյուսության և ժողովրդական մշակույթի ուսումնասիրության համար կարևոր նյութեր՝ ներկայացնելով հայ ժողովրդի ավանդական աշխարհընկալումը, կենցաղը, հավատալիքները, սովորույթներն ու պատմական հիշողությունը։ Հատորում ներառված են Գարեգին Սրվանձտյանցի հայտնի աշխատությունները՝ «Գրոց ու բրոց», «Սասունցի Դավիթ կամ Մհերի դուռ», «Մանանա» և «Համով-հոտով», որոնք նշանակալի տեղ են զբաղեցնում հայ բանահյուսական ժառանգության հավաքման, պահպանման և ուսումնասիրության պատմության մեջ։ Դրանց միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է ժողովրդական պատմություններին, ավանդություններին, վիպական պատումներին, բանավոր խոսքի արտահայտչականությանը և ժողովրդական մտածողության առանձնահատկություններին։ Հատուկ նշանակություն ունի «Սասունցի Դավիթ կամ Մհերի դուռ» աշխատությունը, որը կապված է հայ ժողովրդական էպոսի գրառման և պահպանման ավանդույթի հետ։ Սրվանձտյանցի գործունեությունը կարևոր դեր է ունեցել բանավոր մշակույթի արժեքների գիտական ու գրական շրջանառության մեջ մտնելու գործում։ Հատորը արժեքավոր աղբյուր է հայ բանահյուսության, ազգագրության, լեզվի, ժողովրդական հավատալիքների և ավանդական մշակույթի հետազոտողների համար, ինչպես նաև օգտակար է հայ ժողովրդի հոգևոր ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու ուսանողների համար:

Իրավաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է բարձրագույն դատական ատյանների կողմից իրավական ակտերի մեկնաբանման առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ իրավահամեմատական մոտեցմամբ, որտեղ դիտարկվում են տարբեր իրավական համակարգերում դատական մեկնաբանության դերը, մեթոդաբանությունը և ազդեցությունը իրավունքի զարգացման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են սահմանադրական և գերագույն դատարանները ձևավորում իրավական նորմերի կիրառման միասնականություն՝ ապահովելով իրավական որոշակիություն, կանխատեսելիություն և օրենքի գերակայություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեկնաբանության հիմնական մեթոդներին՝ բառացի, համակարգային, նպատակային և պատմական, ինչպես նաև դրանց կիրառման տարբերություններին մայրցամաքային և անգլոսաքսոնական իրավական ավանդույթներում։ Աշխատությունը ուսումնասիրում է նաև դատական նախադեպի դերը իրավական ակտերի մեկնաբանման գործընթացում, հատկապես այն համակարգերում, որտեղ նախադեպային իրավունքը հանդիսանում է իրավաստեղծ աղբյուր։ Ներկայացվում է բարձրագույն դատարանների ազդեցությունը ստորադաս ատյանների պրակտիկայի վրա՝ որպես իրավունքի միատեսակ կիրառման ապահովման գործիք։ Շեշտվում է, որ իրավական ակտերի մեկնաբանությունը ոչ միայն տեխնիկական գործընթաց է, այլ նաև իրավական քաղաքականության և իրավական զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որը ձևավորում է պետության իրավական համակարգի դինամիկան և կայունությունը։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է ուսանողների կենսա-սոցիալական կարգավիճակի համալիր ուսումնասիրությանը՝ անթրոպոմետրիկ և մորֆոֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ուսանողական տարիքում մարդու ֆիզիկական զարգացման, մարմնի կառուցվածքի, ֆունկցիոնալ վիճակի և սոցիալական միջավայրի փոխկապակցված առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել մարմնի հասակը, քաշը, մարմնի տարբեր հատվածների չափերը, մարմնի զանգվածի և համամասնությունների ցուցանիշները, ինչպես նաև այլ անթրոպոմետրիկ տվյալներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բնութագրել երիտասարդների ֆիզիկական զարգացման մակարդակը։ Միաժամանակ դիտարկվում են օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակը բնութագրող ցուցանիշներ՝ կապված սրտանոթային, շնչառական և այլ համակարգերի աշխատանքի հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունները և ֆիզիոլոգիական վիճակը։ Հատուկ նշանակություն ունի կենսաբանական և սոցիալական գործոնների համատեղ ուսումնասիրությունը, քանի որ ուսանողի ֆիզիկական վիճակի վրա կարող են ազդել սննդակարգը, շարժողական ակտիվությունը, ուսումնական ծանրաբեռնվածությունը, քնի և հանգստի ռեժիմը, կենցաղային պայմանները և սոցիալական միջավայրը։ Տարբեր ցուցանիշների համալիր վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն արձանագրել անհատական ֆիզիկական առանձնահատկությունները, այլև բացահայտել որոշակի օրինաչափություններ տարբեր խմբերի միջև և գնահատել ուսանողական միջավայրի հնարավոր ազդեցությունը օրգանիզմի զարգացման ու ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ստացված տվյալների վիճակագրական մշակումը, ցուցանիշների փոխկապակցվածության բացահայտումը և ուսանողների ֆիզիկական ու ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման չափանիշների ձևավորումը։ Նման հետազոտությունները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ կրթական և առողջապահական ծրագրերի մշակման, ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացի կատարելագործման, ուսումնական ծանրաբեռնվածության օպտիմալացման և երիտասարդների առողջ ապրելակերպի խթանման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգներին, մարդաբաններին, կենսաբաններին, ֆիզիկական դաստիարակության և սպորտի մասնագետներին, առողջապահության ոլորտի հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և երիտասարդների ֆիզիկական զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին։