Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանակիր ՀՍՍՀ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի զարգացման հիմնական ուղղությունները 1986-1990 թթ. և մինչև 2000 թ :(12-րդ հնգամյա պլանը)

Մշակույթ

Հրատարակությունը ներկայացնում է հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու՝ համակարգելով տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ հրատարակությունների մասին տեղեկատվությունը։ Նյութում ընդգրկվում են հայ գրականության, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, մշակութային ժառանգության և արվեստագիտության տարբեր ուղղություններին վերաբերող աղբյուրներ։ Տեղեկատուն նպատակ ունի ապահովել մասնագետներին և ընթերցողներին անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներով՝ հեշտացնելով նոր հրատարակությունների որոնումը, գիտական ուսումնասիրությունների կազմակերպումը և մշակութային թեմաների վերաբերյալ տեղեկատվության տարածումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրման, գրադարանային-տեղեկատվական ծառայությունների զարգացման և ազգային մշակութային ժառանգության վերաբերյալ գիտելիքների տարածման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, ուսանողներին և հետազոտողներին։

Մշակույթ

Այս գիրքը ներկայացնում է «Հայկական գորգ. մատենագիտություն» աշխատանքը՝ որպես հայկական գորգարվեստին վերաբերող գրականության, աղբյուրների և ուսումնասիրությունների համակարգված ցուցակ-ուղեցույց։ Այն ընդգրկում է տարբեր ժամանակաշրջաններում հրապարակված գիտական հոդվածներ, մենագրություններ, կատալոգներ և ուսումնասիրություններ, որոնք վերաբերում են հայկական գորգերի պատմությանը, տեխնիկային, զարդանախշերին և տարածաշրջանային առանձնահատկություններին։ Գրքում առանձնացվում են նաև գորգերի ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունները՝ արվեստաբանական, ազգագրական, պատմական և կիրառական-տեխնոլոգիական մոտեցումները։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես է ձևավորվել հայկական գորգարվեստի ուսումնասիրության գիտական դաշտը և ինչ աղբյուրներ են առավել կարևոր այս ոլորտի համար։ Նյութը կարևոր օժանդակ գործիք է հետազոտողների, արվեստաբանների և մշակութաբանների համար՝ ապահովելով տեղեկատվական հենք հայկական գորգարվեստի խորքային ուսումնասիրության համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է պիեզոէլեկտրական առաձգական կիսատարածության սահքային տատանումների տեսական ուսումնասիրությանը՝ դրա մակերևույթին տեղակայված դիէլեկտրական առաձգական բարակ ծածկույթների ազդեցության հաշվառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում մեխանիկական և էլեկտրական դաշտերի փոխկապակցվածությունն է պիեզոէլեկտրական միջավայրում, ինչպես նաև մակերևութային բարակ շերտերի ազդեցությունը տատանողական և ալիքային գործընթացների բնութագրերի վրա։ Քննվում են այն ֆիզիկական և մաթեմատիկական օրինաչափությունները, որոնցով պայմանավորված են սահքային դեֆորմացիաների տարածումը, տատանումների հաճախականային հատկությունները և հիմնական միջավայրի ու ծածկույթի սահմանում առաջացող փոխազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պիեզոէլեկտրական ազդեցությանը, որի շնորհիվ մեխանիկական դեֆորմացիաներն ուղեկցվում են էլեկտրական դաշտի փոփոխություններով, իսկ էլեկտրական ազդեցությունները կարող են փոխել նյութի մեխանիկական արձագանքը։ Բարակ դիէլեկտրական ծածկույթները դիտարկվում են որպես համակարգի դինամիկական հատկությունները փոփոխող կառուցվածքային տարրեր, որոնց առաձգական և էլեկտրական բնութագրերը կարող են անդրադառնալ ալիքների տարածման արագության, հաճախականային սպեկտրի և տատանումների տեղայնացման վրա։ Հետազոտության շրջանակում ձևակերպվում են համապատասխան սահմանային խնդիրներ և դիտարկվում են հիմնական միջավայրի ու ծածկույթի սահմանում մեխանիկական և էլեկտրական պայմանների համաձայնեցման հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դիսպերսիոն հատկությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հաճախականության, ալիքային պարամետրերի և համակարգի նյութական ու երկրաչափական բնութագրերի միջև կապերը։ Բարակ ծածկույթի մոտարկումը կարող է օգտագործվել համակարգի մաթեմատիկական նկարագրությունը պարզեցնելու և դրա հիմնական ֆիզիկական առանձնահատկությունները պահպանող արդյունավետ մոդելներ կառուցելու համար։ Դիտարկվում է նաև տարբեր նյութական պարամետրերի ազդեցությունը համակարգի տատանողական վարքագծի վրա՝ հնարավորություն տալով համեմատել առանձին կառուցվածքային տարբերակներ։ Նման ուսումնասիրությունները տեսական նշանակությունից բացի առնչվում են պիեզոէլեկտրական սարքերի, ակուստոէլեկտրոնային տարրերի, բարակշերտ կառուցվածքների և ալիքային տվիչների ֆիզիկական հիմքերի հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, պիեզոէլեկտրականության, ալիքային գործընթացների և բարակշերտ կառուցվածքների մեխանիկայի մոտեցումները՝ բազմաշերտ էլեկտրամեխանիկական համակարգերի դինամիկական հատկությունները բացահայտելու նպատակով։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է իրանցի ձեռներեցների անձնային և վարքային դրսևորումների յուրահատկությունների ուսումնասիրությանը գործունեության տարբեր ոլորտներում։ Հետազոտության կենտրոնում ձեռնարկատիրական գործունեության ընթացքում դրսևորվող անձնային հատկանիշներն են, վարքային առանձնահատկությունները, մոտիվացիոն գործոնները, որոշումների կայացման ձևերը և տարբեր սոցիալական ու մասնագիտական իրավիճակներին հարմարվելու կարողությունները։ Աշխատության մեջ ձեռնարկատիրական վարքը դիտարկվում է ոչ միայն անհատի հոգեբանական առանձնահատկությունների, այլև սոցիալ-մշակութային միջավայրի ազդեցության համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են այնպիսի անձնային բնութագրեր, ինչպիսիք են նախաձեռնողականությունը, ինքնավստահությունը, պատասխանատվությունը, ռիսկի նկատմամբ վերաբերմունքը, նպատակասլացությունը, ինքնուրույնությունը, հաղորդակցական կարողությունները, առաջնորդական հմտությունները և նորարարական մտածողությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռներեցների վարքային ռազմավարություններին տարբեր գործունեության ոլորտներում՝ հաշվի առնելով աշխատանքի բնույթը, մրցակցային միջավայրը, կազմակերպական պայմանները և մասնագիտական խնդիրների առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես կարող են նույն անձնային հատկանիշները տարբեր ոլորտներում դրսևորվել տարբեր ինտենսիվությամբ և ստանալ տարբեր վարքային արտահայտություններ։ Քննարկվում են նաև ձեռնարկատիրական մոտիվացիայի, հաջողության ձգտման, անորոշության պայմաններում որոշումներ կայացնելու և դժվարությունների հաղթահարման հետ կապված հոգեբանական գործոնները։ Կարևորվում է միջանձնային հարաբերությունների և հաղորդակցության դերը, քանի որ ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունավետությունը հաճախ պայմանավորված է գործընկերների, աշխատակիցների, հաճախորդների և այլ սոցիալական խմբերի հետ կառուցվող հարաբերությունների որակով։ Աշխատության մեջ մշակութային համատեքստը դիտարկվում է որպես անձնային և վարքային դրսևորումների ձևավորման կարևոր պայման՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալ իրանցի ձեռներեցների վարքագծի առանձնահատկությունները և դրանց կապը հասարակության արժեքային ու սոցիալական նորմերի հետ։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել սոցիալական և կազմակերպական հոգեբանության, կառավարման, ձեռնարկատիրության և միջմշակութային ուսումնասիրությունների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Այն կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ նաև ձեռներեցների ընտրության, մասնագիտական զարգացման, կառավարման արդյունավետության բարձրացման, թիմերի ձևավորման և տարբեր մշակութային միջավայրերում գործարար հաղորդակցության կազմակերպման գործընթացներում։

Պատմություն

Հայոց ցեղասպանության (1915–1917 թթ. փետրվար) ընթացքում Ռուսաստանի դիրքորոշումը և ներգրավվածությունը պայմանավորված էին Առաջին համաշխարհային պատերազմի կովկասյան ճակատում նրա ռազմաքաղաքական շահերով, Օսմանյան կայսրության հետ հակամարտությամբ և տարածաշրջանում ազդեցության ընդլայնման նպատակներով։ Ռուսական կայսրությունը, լինելով Անտանտի անդամ և կռվելով Օսմանյան կայսրության դեմ, որոշ փուլերում հանդես էր գալիս որպես արևմտահայ բնակչության հնարավոր պաշտպան կամ դաշնակից, հատկապես այն տարածքներում, որտեղ ռուսական բանակը առաջ էր շարժվում դեպի Արևմտյան Հայաստան՝ ստեղծելով ժամանակավոր վերահսկողություն մի շարք շրջանների վրա։ 1915 թվականի իրադարձությունների ընթացքում ռուսական զորքերի առաջխաղացումը Վանի, Էրզրումի և այլ ուղղություններով որոշ դեպքերում հնարավորություն տվեց հայ բնակչության մի մասին փրկվել տեղահանություններից և կոտորածներից, ինչպես նաև կազմակերպել տեղական ինքնապաշտպանություն և վարչական կառույցներ ռուսական վերահսկողության ներքո։ Սակայն միևնույն ժամանակ Ռուսաստանի քաղաքականությունը չէր բխում բացառապես մարդասիրական նպատակներից, քանի որ այն հիմնականում պայմանավորված էր ռազմավարական հաշվարկներով և Օսմանյան կայսրության թուլացման ձգտմամբ, իսկ հայկական հարցը դիտարկվում էր որպես տարածաշրջանային քաղաքականության մաս։ 1916–1917 թվականներին ռուսական բանակի հաջողությունները շարունակվեցին, սակայն ներքին քաղաքական ճգնաժամերը Ռուսաստանում, հատկապես 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունը, հանգեցրին կովկասյան ճակատի քայքայմանը և ռուսական զորքերի աստիճանական դուրսբերմանը, ինչը ծանր հետևանքներ ունեցավ արևմտահայ բնակչության համար՝ թողնելով նրանց ավելի խոցելի օսմանյան վերահսկողության և շարունակվող բռնությունների պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ, Ռուսաստանի դերը Հայոց ցեղասպանության ընթացքում երկակի բնույթ ուներ՝ մի կողմից՝ որոշ դեպքերում նպաստելով հայ բնակչության ժամանակավոր պաշտպանությանը իր ռազմական առաջխաղացման միջոցով, մյուս կողմից՝ չլինելով հետևողական քաղաքական և մարդասիրական աջակցություն ապահովող գործոն, քանի որ նրա գործողությունները հիմնականում պայմանավորված էին պատերազմի ռազմավարական հաշվարկներով և տարածաշրջանային շահերով։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է զինվորական ծառայության պայմաններին նորակոչիկների սոցիալ-հոգեբանական հարմարման գործընթացի առանձնահատկությունների, առաջացող դժվարությունների և դրանց հաղթահարման արդյունավետ ուղիների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են քաղաքացիական կյանքից զինվորական միջավայր անցման հոգեբանական և սոցիալական հետևանքները, նոր պայմաններին հարմարվելու օրինաչափությունները, ինչպես նաև զինվորական ծառայության սկզբնական շրջանում անձի վարքագծային և հուզական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորակոչիկների անհատական հոգեբանական առանձնահատկություններին, սթրեսակայունությանը, ինքնագնահատականին, հաղորդակցական կարողություններին, մասնագիտական մոտիվացիային և սոցիալական աջակցության նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են զինվորական կարգապահության պահանջներին, օրվա կանոնակարգին, ֆիզիկական և հոգեբանական ծանրաբեռնվածությանը, նոր սոցիալական դերերին ու միջանձնային հարաբերություններին հարմարվելու ընթացքում առաջացող դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ընտանիքից և սովորական սոցիալական միջավայրից ժամանակավոր հեռանալու հետևանքով առաջացող ապրումներին, անհանգստությանը, անորոշության զգացմանը և զինվորական կոլեկտիվում փոխադարձ վստահության ձևավորման խնդիրներին։ Կարևորվում են հրամանատարական կազմի առաջնորդական և մանկավարժական հմտությունները, զինծառայողների միջև առողջ փոխհարաբերությունների հաստատումը, հոգեբանական աջակցության կազմակերպումը և հնարավոր կոնֆլիկտների կանխարգելումը։ Դիտարկվում են նաև նորակոչիկների սոցիալ-հոգեբանական վիճակի գնահատման մեթոդները, հարմարման դժվարությունների վաղ բացահայտման հնարավորությունները, անհատական և խմբային խորհրդատվության նշանակությունը, ինչպես նաև հոգեբանական պատրաստվածության զարգացման միջոցառումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել ռազմական հոգեբանության, սոցիալական հոգեբանության և զինվորական մանկավարժության տեսական մոտեցումները՝ հարմարման գործընթացի բարելավման գործնական առաջարկությունների մշակման նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նորակոչիկների հոգեբանական բարեկեցության պահպանման, զինվորական միջավայրում արդյունավետ սոցիալականացման, ծառայողական պարտականությունների գիտակցված կատարման և զինվորական կոլեկտիվների բարոյահոգեբանական մթնոլորտի բարելավման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ռազմական հոգեբանների, զինվորական մանկավարժների, հրամանատարների, սոցիալական հոգեբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։