Արդի հայ մամուլը և գրականությունը (1990-2006-ական թթ.)

Կենսաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է բջջային թաղանթների լիպիդային փոխանակության (մեմբրանային լիպիդների մետաբոլիզմի) վիճակին իոնացնող ճառագայթման ազդեցության պայմաններում և հետագայում պիրազոլոնի ածանցյալ BAC-195-ի կիրառման ֆոնին՝ ընդգծելով ռադիոբիոլոգիայի և կենսաքիմիայի փոխկապակցված խնդիրները։ Նյութում վերլուծվում են ճառագայթման հետևանքով առաջացող օքսիդատիվ սթրեսի մեխանիզմները, լիպիդների պերօքսիդացման մակարդակի փոփոխությունները և բջջաթաղանթի կառուցվածքային-ֆունկցիոնալ խանգարումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում BAC-195 միացության հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցությանը՝ որպես ռադիոպրոտեկտոր, որը կարող է նվազեցնել ազատ ռադիկալների առաջացումը, կայունացնել մեմբրանային կառուցվածքները և վերականգնել լիպիդային հոմեոստազը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է կենսաքիմիական մարկերների՝ ֆոսֆոլիպիդների, խոլեստերինի և պերօքսիդացման արտադրանքների դինամիկայի ուսումնասիրությունը՝ որպես ճառագայթային վնասվածքի գնահատման և վերականգնման գործընթացների վերահսկման միջոց։ Միաժամանակ դիտարկվում են ռադիոպաշտպանիչ միացությունների կիրառման հեռանկարները բժշկության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտներում։

Քաղաքագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է արտերկրում գործող հայկական քաղաքական կուսակցությունների ձևավորման, զարգացման և գործունեության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով սփյուռքյան քաղաքական կյանքի առանձնահատկությունները և դրա կապը հայրենիքում տեղի ունեցող քաղաքական գործընթացների հետ։ Գրքում վերլուծվում են տարբեր պատմական փուլերում ձևավորված հայկական կուսակցական կառույցները՝ հատկապես Եվրոպայում, Մերձավոր Արևելքում և Ամերիկայում, դրանց գաղափարական ուղղությունները, կազմակերպչական կառուցվածքը և գործունեության հիմնական նպատակները՝ ներառյալ ազգային ինքնության պահպանումը, համայնքային համախմբումը և քաղաքական լոբբինգի իրականացումը միջազգային հարթակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են այդ կուսակցությունները արձագանքել Հայաստանի ներքաղաքական զարգացումներին, անկախության գործընթացին և տարածաշրջանային հակամարտություններին՝ ձևավորելով քաղաքական դիրքորոշումներ և համագործակցության ցանցեր։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև սփյուռքյան քաղաքական կառույցների ազդեցության սահմանները, նրանց հարաբերությունները տեղական պետությունների քաղաքական համակարգերի հետ և ներհամայնքային մրցակցությունների ու գաղափարական տարբերությունների ազդեցությունը ընդհանուր գործունեության վրա։ Վերլուծվում է նաև սփյուռքի քաղաքականացման գործընթացը որպես ազգային ինքնության պահպանման և վերարտադրման մեխանիզմ։ Գրքի նպատակն է ներկայացնել արտերկրում հայկական քաղաքական կուսակցությունների բազմաշերտ դերը և նրանց ազդեցությունը համաշխարհային հայկական քաղաքական մտքի ձևավորման վրա։

Աշխարհագրություն

Նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային տնտեսական կառուցվածքի, բնական ռեսուրսների բաշխվածության և արտադրական ուժերի զարգացման համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված աշխարհագրության, տնտեսագիտության, տարածաշրջանային պլանավորման և հանրային կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են Հայաստանի տնտեսական-աշխարհագրական դիրքի առանձնահատկությունները, բնական պայմանների և ռեսուրսների ազդեցությունը տնտեսական զարգացման վրա, ինչպես նաև տնտեսության տարածքային կազմակերպման հիմնական սկզբունքները, բացատրվում է արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների տեղաբաշխումը երկրի տարբեր տարածաշրջաններում՝ ընդգծելով դրանց մասնագիտացման և համադրելի զարգացման գործոնները, մանրամասն քննարկվում են էներգետիկայի, հանքարդյունաբերության, շինարարության և վերամշակող արդյունաբերության տարածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տրանսպորտային և հաղորդակցության համակարգերի դերը տնտեսական կապերի ձևավորման մեջ, աշխատությունը անդրադառնում է նաև բնակչության տարածքային բաշխվածությանը, քաղաքայինացման գործընթացներին և աշխատանքային ռեսուրսների տեղաբաշխման օրինաչափություններին, ներկայացվում են տարածաշրջանային զարգացման հիմնախնդիրները և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունները, ինչպես նաև տնտեսական պլանավորման և տարածքային քաղաքականության հիմնական մոտեցումները, գրքում ընդգծվում է բնական և սոցիալ-տնտեսական գործոնների փոխազդեցությունը երկրի տնտեսական զարգացման գործընթացում, աշխատությունը համադրում է աշխարհագրական և տնտեսական վերլուծությունները՝ ձևավորելով Հայաստանի տնտեսական տարածքի ամբողջական գիտական պատկերացում։

Lեզվաբանություն

Գիրքը ներկայացնում է՝ գրաբարի նախադասության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բառերի դասավորության (շարադասության) հիմնական օրինաչափությունները, շարադասության կապը իմաստի և ոճի հետ, V դարի գրավոր աղբյուրներում հանդիպող լեզվական ձևերի վերլուծություն, գրաբարի շարահյուսական համակարգի ընդհանուր բնութագիրը։ Այն օգտակար է՝ հայագիտության և լեզվաբանության ուսանողների համար, դասական հայերենի հետազոտող մասնագետների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են գրաբարի կառուցվածքով և պատմական լեզվաբանությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր ներդրում է գրաբարի շարադասության գիտական ուսումնասիրության մեջ՝ բացահայտելով V դարի հայերեն լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ջրային լուծույթներից ֆենոլի սորբցիայի գործընթացի ուսումնասիրությանը և սորբցված նյութի հետագա փոխակերպումների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է ֆենոլի՝ որպես ջրային միջավայրերի աղտոտիչի, վարքագծի և այն սորբենտների միջոցով հեռացնելու հնարավորությունների հետազոտությունը։ Ֆենոլային միացությունները կարող են առաջանալ տարբեր արդյունաբերական գործընթացների ընթացքում և հայտնվել բնական ու տեխնածին ջրային համակարգերում, ինչի պատճառով դրանց հեռացման արդյունավետ մեթոդների մշակումը կարևոր խնդիր է շրջակա միջավայրի պահպանության և ջրի մաքրման տեխնոլոգիաների համար։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց ընթացքում ֆենոլի մոլեկուլները ջրային փուլից անցնում և կուտակվում են պինդ սորբենտի մակերեսին կամ կառուցվածքում։ Ուսումնասիրվում են սորբցիայի վրա ազդող հիմնական գործոնները, այդ թվում՝ սորբենտի բնույթը և մակերեսային հատկությունները, ֆենոլի սկզբնական խտությունը, լուծույթի կազմը, ջերմաստիճանը, շփման տևողությունը և միջավայրի այլ ֆիզիկաքիմիական պայմանները։ Սորբցիայի հավասարակշռության և կինետիկ օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու գործընթացի արդյունավետությունը, նկարագրելու ֆենոլի և սորբենտի փոխազդեցության բնույթը և պարզելու, թե ինչ պայմաններում է հնարավոր առավել արդյունավետ հեռացնել աղտոտիչը ջրային միջավայրից։ Աշխատանքի առանձնահատուկ կողմը սորբցված ֆենոլի հետագա փոխակերպումների ուսումնասիրությունն է, ինչը թեման դուրս է բերում պարզապես սորբցիայի գործընթացի նկարագրության շրջանակից։ Այս ուղղությունը թույլ է տալիս դիտարկել, թե սորբենտի վրա կուտակվելուց հետո ինչպիսի քիմիական փոփոխությունների կարող է ենթարկվել ֆենոլը, ինչ միջանկյալ կամ վերջնական արտադրանքներ կարող են առաջանալ, և ինչպես կարող են այդ փոփոխությունները ազդել սորբցիոն համակարգի ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Այդպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են նաև այն պատճառով, որ աղտոտիչի հեռացումը միշտ չէ, որ նշանակում է դրա լիարժեք ոչնչացում․ անհրաժեշտ է հասկանալ նաև առաջացող փոխակերպման արտադրանքների հատկությունները և հնարավոր բնապահպանական նշանակությունը։ Աշխատանքը համադրում է ֆիզիկական քիմիայի, մակերևութային երևույթների, օրգանական քիմիայի և շրջակա միջավայրի քիմիայի խնդիրները՝ ձևավորելով ֆենոլի վարքագծի վերաբերյալ համալիր պատկերացում։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ջրային լուծույթներից օրգանական աղտոտիչների հեռացման տեխնոլոգիաների մշակման, սորբենտների ընտրության և դրանց կիրառման օպտիմալ պայմանների որոշման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, բնապահպանական տեխնոլոգիաների մասնագետներին, ջրի մաքրման ոլորտի հետազոտողներին, ֆիզիկական և կոլոիդային քիմիա ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հայկական գորգարվեստի զարդանախշերի, նշանների և պատկերային համակարգի խորքային ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց ծագումը, խորհրդանշական նշանակությունը և կապը հայկական մշակույթի, հավատալիքների ու պատմական հիշողության հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես են տարբեր երկրաչափական ձևերը, բուսական ու կենդանական պատկերները, արևային նշանները, խաչաձև կառուցվածքները և այլ ավանդական մոտիվներ արտահայտել աշխարհի մասին հայ ժողովրդի պատկերացումները, ընտանիքի, պտղաբերության, պաշտպանության, հավերժության և հոգևոր արժեքների գաղափարները։ Գրքում զարդաձևերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես գեղարվեստական տարրեր, այլև որպես մշակութային լեզու, որի միջոցով սերունդները փոխանցել են իրենց գիտելիքները, հավատամքները և ինքնությունը։ Ուսումնասիրությունը ներառում է պատմական, ազգագրական և արվեստաբանական վերլուծություններ՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր շրջանների գորգերում պահպանվել տեղական առանձնահատկությունները և միևնույն ժամանակ արտացոլվել համահայկական խորհրդանիշներ։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է հայկական կիրառական արվեստի, ազգային խորհրդաբանության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։