Գիտնականը և նախագահը

Այլ առարկաներ

Հեղինակ Գ. Ս. Դավթյանը գրքում ներկայացնում է անհող արտադրության համակարգերի հիմնարար սկզբունքները՝ սննդարար լուծույթների պատրաստում, արմատային միջավայրերի ընտրություն, խոնավության և ջերմաստիճանի կարգավորում, ինչպես նաև լուսային ռեժիմի օպտիմալացում՝ ապահովելու բույսի կայուն աճ և բարձր դեկորատիվ որակ։ Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է վարդաբույր խորդենու կենսաբանական առանձնահատկությունները, բազմացման եղանակները (կտրոններով, սերմերով), աճի փուլերը և ծաղկման խթանման ագրոտեխնիկական միջոցառումները։ Գրքում ընդգծվում է հիդրոպոնիկ համակարգերի կառուցվածքը և դրանց տարրերը՝ տարաներ, սուբստրատներ, սնուցման լուծույթների շրջանառության համակարգեր, ինչպես նաև ավտոմատ կառավարման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սննդարար տարրերի հավասարակշռված կիրառմանը, հիվանդությունների և վնասատուների կանխարգելմանը՝ փակ կամ վերահսկվող միջավայրերում աճեցման պայմաններում։ Աշխատությունը ներառում է նաև գործնական ցուցումներ արտադրական ջերմատնային տնտեսությունների կազմակերպման, ծաղկաբուծական արտադրանքի որակի բարձրացման և շուկայական պահանջներին համապատասխանեցման վերաբերյալ։ Այն նախատեսված է դեկորատիվ բուսաբուծության մասնագետների, ագրոնոմների, ջերմատնային տնտեսությունների աշխատողների և ուսանողների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները անհող մշակության և ժամանակակից ծաղկաբուծության տեխնոլոգիաների ոլորտում։

Ֆիզիկա

Այս ռեֆերատը վերաբերում է կիսահաղորդիչներին, որոնք նյութեր են, որոնց էլեկտրական հաղորդականությունը գտնվում է հաղորդիչների և մեկուսիչների միջև և կարող է զգալիորեն փոփոխվել արտաքին գործոնների ազդեցությամբ, ինչպիսիք են ջերմաստիճանը, լուսավորությունը կամ խառնուրդների ավելացումը։ Կիսահաղորդիչների հիմնական ներկայացուցիչներն են սիլիցիումը և գերմանիումը, որոնք լայնորեն օգտագործվում են ժամանակակից էլեկտրոնիկայում՝ միկրոսխեմաների, դիոդների, տրանզիստորների և այլ էլեկտրոնային սարքերի արտադրության համար։ Կիսահաղորդիչների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ դրանցում առկա են երկու տեսակի լիցքակիրներ՝ էլեկտրոններ և «խոռոչներ», որոնց շարժման շնորհիվ էլ իրականացվում է էլեկտրական հոսքը։ Կիսահաղորդիչների հաղորդականությունը կարելի է փոխել դոպինգի միջոցով, այսինքն՝ հատուկ խառնուրդների ավելացմամբ, որի արդյունքում ստացվում են n-տիպի և p-տիպի կիսահաղորդիչներ։ N-տիպի կիսահաղորդիչներում հիմնական լիցքակիրները էլեկտրոններն են, իսկ p-տիպում՝ խոռոչները։ Այս երկու տիպերի միացման դեպքում ձևավորվում է p-n անցում, որը հանդիսանում է դիոդների և բազմաթիվ կիսահաղորդիչային սարքերի աշխատանքի հիմքը։ Կիսահաղորդիչների ուսումնասիրությունը մեծ նշանակություն ունի ժամանակակից տեխնոլոգիաների զարգացման համար, քանի որ դրանք հանդիսանում են համակարգիչների, բջջային հեռախոսների և տարբեր ավտոմատացված համակարգերի հիմնական բաղադրիչը։ Այսպիսով, կիսահաղորդիչները ժամանակակից էլեկտրոնիկայի հիմքն են և ապահովում են տեղեկատվական տեխնոլոգիաների արագ զարգացումը։

Մշակույթ

Վարդան Մախոխյանը (1869–1937) հայ նշանավոր ծովանկարիչ է, որի ստեղծագործական գործունեությունը կարևոր տեղ ունի հայ կերպարվեստի պատմության մեջ։ Նա ծնվել է Տրապիզոնում, կրթություն ստացել է Կարինի Սանասարյան վարժարանում, ապա շարունակել ուսումը Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Հետագայում կատարելագործվել է նաև Հովհաննես Այվազովսկու արվեստանոցում, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա ծովանկարչական ոճի ձևավորման վրա ։ Մախոխյանը երկար տարիներ ապրել և ստեղծագործել է Եվրոպայում՝ Բեռլինում, Լոնդոնում, Մարսելում և Նիցցայում՝ մասնակցելով բազմաթիվ միջազգային ցուցահանդեսների։ Նրա արվեստի հիմնական թեման ծովն է՝ փոթորկոտ, դինամիկ, լուսային ու գունային նուրբ անցումներով ներկայացված, որտեղ բնությունը հաճախ ստանում է հուզական և խորհրդանշական արտահայտություն։ Նա համարվում է հայ ծովանկարչության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը, որի աշխատանքներում համադրվում են ռեալիստական դիտարկումը և ռոմանտիկական զգացմունքայնությունը։ 1904 թվականին դարձել է Բեռլինի արվեստագետների միության անդամ, իսկ 1925 թվականին Ֆրանսիայում արժանացել է Պատվո լեգեոնի շքանշանի՝ իր արվեստագիտական ներդրման համար ։ Նրա կտավները պահպանվում են տարբեր երկրների թանգարաններում, այդ թվում՝ Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, ինչպես նաև Եվրոպայի մի շարք մշակութային կենտրոններում։ Մախոխյանի արվեստը առանձնանում է ծովի շարժման և լույսի նուրբ ընկալմամբ, ինչը նրան դարձրել է միջազգային ճանաչում ունեցող նկարիչ, որի ստեղծագործությունները մինչ այսօր ուսումնասիրվում են արվեստաբանների կողմից։

Կենսաբանություն

Монография «Молибден и животный организм» посвящена роли микроэлемента молибдена в жизнедеятельности животных. В работе рассматривается его биологическое значение, участие в ферментативных процессах и влияние на обмен веществ. Основные темы включают: Биологическая роль молибдена как микроэлемента Его участие в работе ферментов (например, оксидоредуктаз) Влияние на белковый, углеводный и азотистый обмен Последствия дефицита и избытка молибдена в организме Взаимосвязь молибдена с другими микроэлементами Значение в ветеринарии и животноводстве Работа имеет прикладное значение для биохимии, ветеринарии и зоотехнии, так как помогает понимать микроэлементный баланс в организме животных.

Փիլիսոփայություն

Ճանաչողության փիլիսոփայական մոտեցումը վերաբերում է այն հարցերի համակարգին, որոնք ուսումնասիրում են մարդու իմացության բնույթը, աղբյուրները, հնարավորությունները և սահմանները։ Այս մոտեցման հիմնական առանձնահատկություններից է այն, որ այն փորձում է հասկանալ ոչ միայն այն, թե ինչ ենք մենք ճանաչում, այլ նաև՝ ինչպես և ինչ պայմաններում է հնարավոր ճանաչումը ընդհանրապես։ Փիլիսոփայական իմացաբանությունը տարբերում է ճանաչողության հիմնական աղբյուրները՝ զգայական փորձը և բանականությունը, որոնց հարաբերակցության շուրջ ձևավորվել են տարբեր ուղղություններ, օրինակ՝ էմպիրիզմը, որը առաջնային է համարում փորձը, և ռացիոնալիզմը, որը կարևորում է բանական մտածողությունը։ Ճանաչողության գործընթացը դիտարկվում է նաև որպես ակտիվ, ստեղծագործական գործողություն, որտեղ սուբյեկտը ոչ միայն արտացոլում է իրականությունը, այլ նաև որոշ չափով կառուցում է այն իր ընկալումների միջոցով։ Կարևոր առանձնահատկություն է նաև ճշմարտության խնդիրը՝ ինչն է համարվում ճշմարիտ գիտելիք և ինչ չափանիշներով է այն ստուգվում, ինչի շուրջ գոյություն ունեն տարբեր մոտեցումներ՝ համապատասխանության, համահունչության և պրագմատիկ ճշմարտության տեսությունները։ Ճանաչողության փիլիսոփայական մոտեցումը նաև ուսումնասիրում է գիտելիքի սահմանները՝ հարցադրելով, թե արդյոք մարդը կարող է ամբողջությամբ ճանաչել իրականությունը, թե նրա իմացությունը միշտ մնում է մասնակի և պայմանական։ Այս մոտեցումը մեծապես տարբերվում է մասնագիտական գիտություններից նրանով, որ այն ոչ միայն նկարագրում է ճանաչման մեխանիզմները, այլ նաև քննադատական կերպով վերլուծում է հենց գիտելիքի հիմքերը և վավերականությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ճանաչողության փիլիսոփայական մոտեցումը մարդու մտքի և իրականության փոխհարաբերության խորքային ուսումնասիրություն է, որը փորձում է բացահայտել գիտելիքի հնարավորության և սահմանների հիմնարար սկզբունքները։

Տնտեսագիտություն

Այս թեման ներկայացնում է XX դարի տնտեսական մտքի երկու կարևոր ուղղություններ՝ քեյնսյան մոտեցումը և մոնետարիզմը՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը մակրոտնտեսական քաղաքականության ձևավորման վրա։ Ջոն Մեյնարդ Քեյնս-ի գաղափարների հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ տնտեսությունը կարող է երկար ժամանակ գտնվել ոչ հավասարակշռված վիճակում, և պետության ակտիվ միջամտությունը՝ հատկապես հարկաբյուջետային քաղաքականության միջոցով, անհրաժեշտ է պահանջարկը խթանելու, գործազրկությունը նվազեցնելու և տնտեսական անկումները մեղմելու համար։ Քեյնսյան տեսությունը հատկապես արդիական դարձավ Մեծ դեպրեսիայի պայմաններում, երբ շուկայի ինքնակարգավորման գաղափարը բավարար չեղավ տնտեսական ճգնաժամը հաղթահարելու համար։ Մյուս կողմից մոնետարիզմը՝ որպես ուղղություն, առավել զարգացել է XX դարի երկրորդ կեսին և կապված է այն գաղափարի հետ, որ տնտեսության կայունության հիմնական գործոնը փողի զանգվածի վերահսկումն է, իսկ պետության միջամտությունը պետք է լինի սահմանափակ։ Monetarism-ի ներկայացուցիչները պնդում էին, որ գնաճը և տնտեսական տատանումները հիմնականում պայմանավորված են դրամական քաղաքականության սխալներով, և կենտրոնական բանկերը պետք է հետևողականորեն կարգավորեն փողի առաջարկը։ Այս երկու մոտեցումները հաճախ հակադրվում են միմյանց՝ Քեյնսը շեշտում է պահանջարկի կառավարումը պետական ծախսերով, իսկ մոնետարիզմը՝ փողի զանգվածի կայուն աճի կարևորությունը, սակայն ժամանակակից մակրոտնտեսական քաղաքականությունները հաճախ համադրում են այս գաղափարները՝ փորձելով ապահովել ինչպես աճ, այնպես էլ գնաճի վերահսկում։