կտակի հասկացությունը

Տնտեսագիտություն

Հարկերը պետության կողմից ֆիզիկական և իրավաբանական անձանցից պարտադիր կերպով գանձվող վճարներ են, որոնք չունեն ուղղակի փոխհատուցում և ուղղվում են պետական բյուջե՝ հասարակական կարիքների ֆինանսավորման համար։ Հարկերի էությունը կայանում է նրանում, որ դրանք պետության հիմնական ֆինանսական աղբյուրն են և ապահովում են պետական կառավարման, պաշտպանության, կրթության, առողջապահության, ենթակառուցվածքների և այլ հանրային ծառայությունների իրականացումը։ Հարկերը ծառայում են նաև տնտեսական կարգավորման գործիք, քանի որ դրանց միջոցով պետությունը կարող է ազդել արտադրության, սպառման և եկամուտների բաշխման վրա։ Հարկերը կարող են լինել ուղղակի և անուղղակի․ ուղղակի հարկերը գանձվում են անմիջապես եկամուտներից կամ ունեցվածքից, օրինակ՝ եկամտահարկը կամ շահութահարկը, իսկ անուղղակի հարկերը ներառված են ապրանքների և ծառայությունների գների մեջ, օրինակ՝ ավելացված արժեքի հարկը։ Բացի այդ, հարկերը կարող են լինել պետական, տեղական և հատուկ նպատակային՝ կախված դրանց կիրառման մակարդակից և նպատակներից։ Հարկային համակարգը հիմնված է արդարության, համաչափության և պարտադիրության սկզբունքների վրա, ինչը նշանակում է, որ յուրաքանչյուր քաղաքացի կամ կազմակերպություն պետք է մասնակցի պետական ծախսերի ֆինանսավորմանը իր հնարավորությունների չափով։ Հարկերի ճիշտ և արդյունավետ հավաքագրումը կարևոր է պետության տնտեսական կայունության և զարգացման համար, քանի որ դրանք ապահովում են պետական բյուջեի հիմնական եկամուտները։ Միևնույն ժամանակ, չափազանց բարձր հարկերը կարող են բացասաբար ազդել տնտեսական ակտիվության վրա, իսկ չափազանց ցածր հարկերը՝ նվազեցնել պետական հնարավորությունները։ Այդ պատճառով հարկային քաղաքականությունը համարվում է պետության տնտեսական քաղաքականության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը։

Մանկական

Գիտելիքների աշխարհում. Արեգակնային համակարգի մոլորակները Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-66-271-8

Տնտեսագիտություն

Էքստերնալները (արտաքին ազդեցությունները) տնտեսական երևույթներ են, երբ մեկ տնտեսական գործակալի՝ անհատի, ֆիրմայի կամ կազմակերպության գործունեությունը ազդում է մյուսների վրա՝ առանց այդ ազդեցության շուկայական գնի կամ փոխհատուցման արտացոլման։ Այսինքն՝ որոշ գործողությունների օգուտները կամ ծախսերը չեն ներառվում անմիջապես շուկայական գործարքներում, սակայն զգացվում են երրորդ կողմերի կողմից։ Էքստերնալները կարող են լինել դրական և բացասական։ Դրական էքստերնալների դեպքում մեկի գործունեությունը օգտակար ազդեցություն է ունենում ուրիշների վրա՝ առանց լրացուցիչ վճարի։ Օրինակ՝ կրթությունը համարվում է դրական էքստերնալ, քանի որ կրթված մարդը ոչ միայն իրեն է օգուտ տալիս, այլ նաև հասարակությանը՝ բարձրացնելով արտադրողականությունն ու գիտելիքների մակարդակը։ Բացասական էքստերնալների դեպքում մեկի գործունեությունը վնաս է պատճառում ուրիշներին։ Օրինակ՝ գործարանների կողմից օդի աղտոտումը կարող է վնասել բնակչության առողջությանը և շրջակա միջավայրին՝ առանց այդ վնասի փոխհատուցման։ Էքստերնալների առկայությունը շուկայական մեխանիզմների թերություններից մեկն է, քանի որ շուկան ինքնուրույն չի կարող միշտ ճիշտ գնահատել բոլոր սոցիալական ծախսերն ու օգուտները։ Այդ պատճառով պետությունը հաճախ միջամտում է՝ կիրառելով հարկեր, սուբսիդիաներ կամ կարգավորումներ՝ բացասական էքստերնալները նվազեցնելու և դրականները խթանելու համար։ Օրինակ՝ աղտոտող ընկերությունների վրա կարող են սահմանվել բնապահպանական հարկեր, իսկ կրթության կամ առողջապահության ոլորտում պետությունը կարող է տրամադրել սուբսիդիաներ։ Այսպիսով, էքստերնալները կարևոր տնտեսական հասկացություն են, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես կարող են տնտեսական գործողությունները ազդել հասարակության վրա՝ դուրս շուկայական անմիջական հարաբերություններից, և ընդգծում են պետական կարգավորման անհրաժեշտությունը որոշ դեպքերում։

Մենեջմենթ

Գիրքը ներկայացնում է, թե ինչպես կարելի է հավաքել, մշակել և գնահատել տեղեկատվությունը՝ կազմակերպության գործունեությունը հասկանալու և բարելավելու համար։ Քննարկվում են ֆինանսական, տնտեսական և կառավարչական ցուցանիշների վերլուծությունը, որոնք օգնում են բացահայտել խնդիրները և գտնել զարգացման ուղիներ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում որոշումների ընդունմանը՝ հիմնված տվյալների և հաշվարկների վրա։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ ճիշտ վերլուծությունը թույլ է տալիս նվազեցնել ռիսկերը և բարձրացնել կառավարման արդյունավետությունը։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը տալիս է կառավարչական վերլուծության հիմնական գիտելիքներ և գործնական մոտեցումներ՝ կազմակերպության գործունեությունը գնահատելու և ճիշտ որոշումներ կայացնելու համար։

Այլ առարկաներ

Լիզինգը ֆինանսական գործարք է, որի ընթացքում լիզինգատուն (սովորաբար ֆինանսական կազմակերպություն կամ լիզինգային ընկերություն) ձեռք է բերում որոշակի գույք՝ մեքենա, սարքավորում, տեխնիկա կամ այլ հիմնական միջոց և այն տրամադրում է լիզինգառուին օգտագործման համար որոշակի ժամանակահատվածով՝ պարբերական վճարների դիմաց՝ պահպանելով սեփականության իրավունքը իր մոտ կամ պայմանագրի ավարտին փոխանցելով այն լիզինգառուին։ Լիզինգը համարվում է վարկավորման և վարձակալության համակցված ձև, քանի որ այն թույլ է տալիս բիզնեսներին կամ անհատներին օգտագործել անհրաժեշտ գույքը առանց անմիջապես ամբողջ գումարը վճարելու։ Լիզինգի հիմնական տեսակներն են ֆինանսական լիզինգը, որի դեպքում պայմանագրի ավարտին գույքը սովորաբար անցնում է լիզինգառուի սեփականությանը, և օպերատիվ լիզինգը, որի դեպքում գույքը վերադարձվում է լիզինգատուին։ Կա նաև հետգնման (sale and leaseback) ձևը, երբ կազմակերպությունը վաճառում է իր գույքը և անմիջապես հետ է վերցնում այն լիզինգով՝ ստանալով լրացուցիչ ֆինանսական միջոցներ։ Լիզինգի հիմնական առավելություններից են սկզբնական մեծ ներդրումների բացակայությունը, հարկային որոշ առավելություններ, տեխնիկայի և սարքավորումների արագ հասանելիությունը և ֆինանսական բեռի բաշխումը ժամանակի ընթացքում։ Այն հատկապես կարևոր է փոքր և միջին ձեռնարկությունների համար, քանի որ թույլ է տալիս զարգացնել արտադրությունը առանց մեծ կապիտալ ծախսերի։ Սակայն լիզինգը ունի նաև որոշ թերություններ, օրինակ՝ ընդհանուր ծախսերի բարձրացում երկարաժամկետ կտրվածքով և պայմանագրային սահմանափակումներ։ Լիզինգը ժամանակակից տնտեսության մեջ կարևոր ֆինանսական գործիք է, որը նպաստում է բիզնեսի զարգացմանը և ներդրումների արդյունավետ կառավարմանը։

Այլ առարկաներ

Այս ռեֆերատը վերաբերում է կառավարվող p-n անցումով դաշտային տրանզիստորի (JFET) աշխատանքի սկզբունքներին և դրա հաշվարկման մեթոդներին, որտեղ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հոսանքի կառավարման վրա էլեկտրական դաշտի միջոցով՝ առանց ուղղակի հոսանքի ներարկման կառավարման էլեկտրոդով։ Այդպիսի տրանզիստորներում հաղորդիչ ալիքի լայնությունը և հետևաբար հոսանքի մեծությունը որոշվում է p-n անցման հակառակ բևեռման լարմամբ, որը փոխում է սպառման շերտի հաստությունը և սահմանափակում է կրիչների անցումը աղբյուրից դեպի արտահոսք։ Հաշվարկային մասում սովորաբար կիրառվում են Շոկլիի հավասարումները, որոնց միջոցով որոշվում է արտահոսքի հոսանքը՝ կախված կառավարման լարումից, մասնավորապես Id = Idss(1 − Vgs/Vp)^2 ձևով, որտեղ Idss-ը առավելագույն հոսանքն է բաց վիճակում, Vgs-ը դարպաս-աղբյուր լարումն է, իսկ Vp-ն փակման լարումն է։ Ռեֆերատում նաև դիտարկվում են ստատիկ և դինամիկ ռեժիմները, փոխանցման բնութագրերը, ինչպես նաև բեռնվածության գծի կառուցման մեթոդը, որը թույլ է տալիս վերլուծել աշխատանքային կետը կոնկրետ սխեմայում։ Բացի այդ, կարևոր է հասկանալ ջերմաստիճանային ազդեցությունները, որոնք փոխում են կիսահաղորդչի դիմադրությունը և կարող են ազդել կայունության վրա, ինչպես նաև փոքր ազդանշանային մոդելները, որոնց միջոցով հաշվարկվում են ուժեղացման գործակիցը և ներքին դիմադրությունները։ Այս ամենը միասին թույլ է տալիս գնահատել տրանզիստորի արդյունավետությունը, ընտրել համապատասխան աշխատանքային ռեժիմ և կիրառել այն ուժեղացուցիչ սխեմաներում կամ էլեկտրոնային անջատիչներում։