Пластическая реорганизация важнейших двигательных чувствительных звеньях центральной нервной системы

Պատմություն

1945-1965 թվականներին Խորհրդային Հայաստանում կրթության զարգացումը բնութագրվում էր արագ ընդլայնմամբ, համակարգի ամրապնդմամբ և գաղափարական վերահսկողության պայմաններում գիտակրթական մակարդակի բարձրացմամբ, երբ հետպատերազմյան շրջանում առաջնահերթ խնդիր էր բնակչության կրթական մակարդակի վերականգնումն ու բարձրացումը, դպրոցական ցանցի ընդլայնումը և գրագիտության համընդհանուր ապահովումը։ Այս ժամանակահատվածում զգալիորեն աճեց միջնակարգ դպրոցների թիվը, բարելավվեց ուսուցման նյութատեխնիկական բազան, ներդրվեցին միասնական կրթական ծրագրեր, որոնք համահունչ էին խորհրդային կրթական համակարգի պահանջներին, և մեծ ուշադրություն դարձվեց տեխնիկական ու բնագիտական առարկաներին՝ երկրի արդյունաբերականացման ու գիտատեխնիկական առաջընթացի պահանջներին համապատասխան։ Զուգահեռաբար զարգացավ բարձրագույն կրթությունը՝ ընդլայնվեցին Երևանի պետական համալսարանը և այլ ինստիտուտներ, ձևավորվեցին նոր մասնագիտական ուղղություններ, որոնք պատրաստում էին ինժեներներ, բժիշկներ, մանկավարժներ և գիտաշխատողներ, ինչի արդյունքում աճեց գիտական կադրերի քանակը և որակը։ Այս տարիներին նաև ակտիվացավ գիտահետազոտական գործունեությունը, ամրապնդվեց Հայաստանի Գիտությունների ակադեմիայի դերը, և կրթությունը դարձավ սոցիալական շարժունակության կարևոր միջոց, որը հնարավորություն էր տալիս տարբեր սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչներին ստանալ բարձրագույն կրթություն։ Միաժամանակ կրթական համակարգը կրում էր խորհրդային գաղափարախոսության ազդեցությունը, ինչը արտահայտվում էր ուսումնական ծրագրերի բովանդակության և դաստիարակչական քաղաքականության մեջ, սակայն ընդհանուր առմամբ այս փուլը համարվում է կրթական համակարգի կայացման և որակական աճի կարևոր շրջափուլ Հայաստանում։

Գրականություն

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Միքայել Նալբանդյանի ստեղծագործությունները՝ ընդգրկելով նրա բանաստեղծությունները, հրապարակախոսական հոդվածները և փիլիսոփայական-հասարակական գրությունները։ Նրա գործերում արտացոլվում են ազգային ազատագրության, լուսավորության և սոցիալական արդարության գաղափարները։ Նալբանդյանը կարևոր դեր է խաղացել XIX դարի հայ հասարակական մտքի զարգացման մեջ՝ հանդես գալով որպես առաջադեմ մտածող և քննադատական խոսքի ներկայացուցիչ։ Նրա հրապարակախոսությունը ուղղված է եղել ժամանակի սոցիալական խնդիրների բացահայտմանը և ազգային ինքնագիտակցության բարձրացմանը։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ նրա գաղափարական աշխարհին և գնահատել նրա ներդրումը հայ հասարակական մտքի և գրականության պատմության մեջ։

Պատմություն

Աշխատության առանցքում գտնվում է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակում-ը, որը տեղի ունեցավ ծանր պատմական պայմաններում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմ-ի ավարտի, Հայոց ցեղասպանություն-ի հետևանքների և տարածաշրջանային քաղաքական անկայունության պայմաններում։ Վիրաբյանը մանրամասն նկարագրում է, թե ինչպես ավերված, գաղթականներով լեցուն և տնտեսական ծանր վիճակում գտնվող երկիրը կարողացավ ձևավորել պետական կառույցներ և փորձել կազմակերպել իր քաղաքական ու հասարակական կյանքը։ Գրքում կարևոր տեղ է հատկացվում պետական կառավարման համակարգի ձևավորմանը՝ խորհրդարանի, կառավարության և վարչական մարմինների գործունեությանը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպիսի դժվարություններով էին ուղեկցվում պետականաշինության գործընթացները՝ ներքին քաղաքական պայքարներ, կուսակցական հակասություններ, ռեսուրսների սակավություն և արտաքին ճնշումներ։ Միևնույն ժամանակ ներկայացվում է, թե ինչպես էին այդ պայմաններում փորձ արվում ստեղծել իրավական պետություն և կազմակերպել կրթություն, առողջապահություն և տնտեսություն։ Արտաքին քաղաքականությունը գրքի առանցքային թեմաներից է։ Վիրաբյանը վերլուծում է նորաստեղծ հանրապետության հարաբերությունները հարևան երկրների՝ Վրաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ, ինչպես նաև մեծ տերությունների հետ կապերը։ Նա անդրադառնում է սահմանային հակամարտություններին, դիվանագիտական բանակցություններին և այն փորձերին, որոնց միջոցով Հայաստանը փորձում էր միջազգային ճանաչում և աջակցություն ստանալ։ Այս համատեքստում հատկապես կարևոր է նաև Սևրի պայմանագիր-ի քննարկումը, որը, թեև մեծ հույսեր էր ներշնչում, իրականում չիրագործվեց։ Գիրքը նաև մանրամասն անդրադառնում է սոցիալ-տնտեսական վիճակին՝ սով, համաճարակներ, գաղթականների խնդիրներ և տնտեսական քայքայում։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ անկախ պետականության պահպանումը ոչ միայն քաղաքական, այլև կենսական խնդիր էր՝ կապված բնակչության գոյատևման հետ։ Այս իրողությունները հաճախ որոշիչ էին քաղաքական որոշումների ընդունման մեջ։

Ֆիզիկա

Այս ռեֆերատը վերաբերում է կիսահաղորդիչներին, որոնք նյութեր են, որոնց էլեկտրական հաղորդականությունը գտնվում է հաղորդիչների և մեկուսիչների միջև և կարող է զգալիորեն փոփոխվել արտաքին գործոնների ազդեցությամբ, ինչպիսիք են ջերմաստիճանը, լուսավորությունը կամ խառնուրդների ավելացումը։ Կիսահաղորդիչների հիմնական ներկայացուցիչներն են սիլիցիումը և գերմանիումը, որոնք լայնորեն օգտագործվում են ժամանակակից էլեկտրոնիկայում՝ միկրոսխեմաների, դիոդների, տրանզիստորների և այլ էլեկտրոնային սարքերի արտադրության համար։ Կիսահաղորդիչների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ դրանցում առկա են երկու տեսակի լիցքակիրներ՝ էլեկտրոններ և «խոռոչներ», որոնց շարժման շնորհիվ էլ իրականացվում է էլեկտրական հոսքը։ Կիսահաղորդիչների հաղորդականությունը կարելի է փոխել դոպինգի միջոցով, այսինքն՝ հատուկ խառնուրդների ավելացմամբ, որի արդյունքում ստացվում են n-տիպի և p-տիպի կիսահաղորդիչներ։ N-տիպի կիսահաղորդիչներում հիմնական լիցքակիրները էլեկտրոններն են, իսկ p-տիպում՝ խոռոչները։ Այս երկու տիպերի միացման դեպքում ձևավորվում է p-n անցում, որը հանդիսանում է դիոդների և բազմաթիվ կիսահաղորդիչային սարքերի աշխատանքի հիմքը։ Կիսահաղորդիչների ուսումնասիրությունը մեծ նշանակություն ունի ժամանակակից տեխնոլոգիաների զարգացման համար, քանի որ դրանք հանդիսանում են համակարգիչների, բջջային հեռախոսների և տարբեր ավտոմատացված համակարգերի հիմնական բաղադրիչը։ Այսպիսով, կիսահաղորդիչները ժամանակակից էլեկտրոնիկայի հիմքն են և ապահովում են տեղեկատվական տեխնոլոգիաների արագ զարգացումը։

Տնտեսագիտություն

Թավադյան Ա.-ն գրքում համակարգված կերպով ներկայացնում է մակրոտնտեսական երևույթների ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմքերը՝ սկսելով հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշներից (ՀՆԱ, գնաճ, գործազրկություն, պետական բյուջե, արտաքին առևտրային հաշվեկշիռ) և դրանց փոխկապակցվածությունից մինչև բարդ տնտեսաչափական մոդելների կառուցում և կիրառություն։ Աշխատության մեջ մանրամասն բացատրվում են տնտեսական գործընթացների վերլուծության մոտեցումները՝ ներառյալ կառուցվածքային, դինամիկ և համեմատական վերլուծությունները, որոնք թույլ են տալիս գնահատել տնտեսության ներկա վիճակը և զարգացման միտումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելավորման մեթոդներին՝ միաժամանակյա հավասարումների համակարգեր, ժամանակային շարքերի մոդելներ և սցենարային մոդելավորում, որոնք օգտագործվում են տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունների գնահատման համար։ Գիրքը նաև ընդգրկում է կանխատեսման ժամանակակից մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է մոդելների միջոցով գնահատել ապագա տնտեսական զարգացումները և նվազեցնել անորոշությունը տնտեսական որոշումների կայացման գործընթացում։ Հեղինակը շեշտադրում է տեսական և գործնական մոտեցումների համադրությունը՝ ընդգծելով, որ արդյունավետ մակրոտնտեսական վերլուծությունը պահանջում է ինչպես տնտեսական տեսության խորքային իմացություն, այնպես էլ քանակական մեթոդների կիրառման հմտություններ։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար է տնտեսագիտության, տնտեսաչափության, պետական կառավարման և ֆինանսական վերլուծության ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։

Lեզվաբանություն

Գիրքը ներկայացնում է՝ արևելահայերենի քերականագիտության ձևավորման պատմական փուլերը, տարբեր լեզվաբանների և քերականագետների ներդրումը հայերենի ուսումնասիրության մեջ, քերականական տեսությունների զարգացման հիմնական ուղղությունները, արևելահայերենի քերականական համակարգի ուսումնասիրության մեթոդների փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում, լեզվաբանական մտքի ձևավորումն ու զարգացումը հայագիտական միջավայրում։ Այն օգտակար է՝ լեզվաբանության և հայագիտության ուսանողների համար, գիտական աշխատողների և հետազոտողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայերեն քերականության պատմական զարգացման ուսումնասիրությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է արևելահայերենի քերականագիտության պատմության և գիտական մտքի էվոլյուցիայի ուսումնասիրության համար։