Тексты и разыскания по армяно-грузинской филологии

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում բժշկության զարգացման պատմությանը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև XVIII դարի վերջը, և ներկայացնում է բժշկական գիտելիքների, բուժական փորձի ու առողջապահական ավանդույթների երկարատև ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են նախահնագույն և հին շրջանի հավատալիքները, ժողովրդական բժշկությունը և բնության բուժիչ միջոցների օգտագործումը հիմք հանդիսացել հետագա մասնագիտական բժշկության զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է հին հայկական բժշկության կապը հարևան քաղաքակրթությունների՝ հատկապես հունահռոմեական և պարսկական բժշկական դպրոցների հետ, ինչպես նաև տեղական փորձի ինքնուրույն զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան Հայաստանի բժշկական մտքի ձևավորմանը, որտեղ կարևոր դեր են խաղացել վանական կենտրոնները և գիտակ հոգևորականները, որոնք զբաղվել են ձեռագրերի թարգմանությամբ, հիվանդությունների նկարագրությամբ և բուժական բաղադրատոմսերի գրառմամբ։ Նշվում է նաև ժողովրդական բժշկության մեծ նշանակությունը՝ բուսաբուժության, հանքային ջրերի և բնական միջոցների լայն կիրառմամբ, որոնք մինչ օրս ունեն պատմական և գիտական արժեք։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև հայտնի բժիշկների և գիտնականների գործունեությունը, որոնք փորձել են համակարգել բժշկական գիտելիքները և ստեղծել բուժման ավելի կառուցվածքային մոտեցումներ՝ համադրելով փորձառական և տեսական գիտելիքները։ XVIII դարի վերջի հատվածում արդեն նկատվում են եվրոպական բժշկության ազդեցության առաջին նշանները, որոնք հետագայում հիմք են դառնում ժամանակակից բժշկական համակարգի ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի բժշկության պատմությունը որպես բազմաշերտ և շարունակական զարգացում, որտեղ համադրվում են ժողովրդական փորձը, միջնադարյան գիտական մտածողությունը և արտաքին ազդեցությունները։

Պատմություն

Հայոց պատմություն ոլորտի «Հայոց պատմություն շտեմարան 2»-ը ուսումնական և քննություններին նախապատրաստող խնդիրների ու հարցերի հավաքածու է, որը նախատեսված է միջին և խորացված մակարդակում սովորողների գիտելիքների ամրապնդման համար և ընդգրկում է Հայաստանի պատմության կարևոր փուլեր՝ սկսած հին և միջնադարյան շրջանից մինչև նորագույն ժամանակներ՝ կախված ծրագրային պահանջներից, այստեղ ներկայացվում են թեմատիկ հարցեր, փաստերի վերլուծություն, ժամանակագրական առաջադրանքներ, պատմական իրադարձությունների պատճառահետևանքային կապերի բացատրություն և քարտեզային գիտելիքների կիրառություն, շտեմարանի նպատակն է օգնել սովորողին ոչ միայն հիշել պատմական փաստերը, այլև հասկանալ դրանց տրամաբանությունը, կապերը և ազդեցությունը պետականության, մշակույթի և հասարակական զարգացման վրա, այն հաճախ օգտագործվում է դպրոցներում որպես լրացուցիչ ուսումնական նյութ և քննություններին պատրաստվելու գործիք՝ զարգացնելով քննադատական մտածողությունը և պատմական վերլուծական կարողությունները։

Մաթեմատիկա

Лекции по аналитической геометрии աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի դասընթացային ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է անալիտիկ երկրաչափության հիմնական գաղափարներն ու մեթոդները՝ հիմնված կոորդինատային համակարգերի և հանրահաշվական հավասարումների վրա, այն բացատրում է հարթության և տարածության երկրաչափական օբյեկտների նկարագրությունը՝ կետեր, ուղիղներ, հարթություններ, կորեր և մակերեսներ, ինչպես նաև դրանց միջև փոխհարաբերությունները վեկտորային և մատրիցային մոտեցումների միջոցով, գիրքը անդրադառնում է երկրորդ կարգի կորերին և մակերեսներին՝ էլիպս, պարաբոլ, հիպերբոլ և քվադրատիկ մակերեսներ, միաժամանակ ներկայացնելով խնդիրների լուծման մեթոդներ, որոնք կապում են երկրաչափական ինտուիցիան և հանրահաշվական հաշվարկները, ինչը այն դարձնում է կարևոր հիմք մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և ինժեներական գիտությունների ուսումնասիրության համար։

Բնապահպանություն

Էկոլոգիայի և բնության պահպանության հիմունքներ-ը բնագիտական և էկոլոգիական ուղղվածության ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է էկոլոգիայի հիմնական օրենքները և բնության պահպանության գիտական հիմքերը, աշխատությունում բացատրվում են էկոհամակարգերի կառուցվածքն ու գործունեությունը, կենդանի օրգանիզմների և միջավայրի փոխազդեցությունները, սննդային շղթաների և էներգիայի շրջանառության սկզբունքները, ինչպես նաև կենսաբազմազանության նշանակությունը, միաժամանակ դիտարկվում են մարդու գործունեության ազդեցությունները բնության վրա՝ աղտոտում, ռեսուրսների սպառում, կլիմայական փոփոխություններ և էկոլոգիական հավասարակշռության խախտում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում բնության պահպանության մեթոդներին՝ պահպանվող տարածքներ, կայուն զարգացում, էկոլոգիական քաղաքականություն և բնապահպանական կրթություն, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել բնապահպանական գիտակցություն և պատասխանատու վերաբերմունք բնական միջավայրի նկատմամբ։

Գրականություն

Գիրքը համախմբում է Իսահակյանի խոշոր պոեմները, որոնցում արտացոլված են հայրենասիրական, հոգևոր և մարդկային թեմաները։ Պոեմները ցուցադրում են հեղինակի ստեղծագործական ոճի ամբողջ խորությունը՝ խորհրդանշական և պատկերավոր լեզվով, ընդգծելով ազգային արժեքների և հոգևոր ուղիների կարևորությունը։ Հիմնական թեմաները․ Ազգային ինքնություն և հայրենասիրություն Մարդկային բարոյականություն և հոգևոր պայքար Սոցիալական և պատմական միջավայր Լիրիկական և խորհրդանշական արտահայտչամիջոցներ Գրականության և մշակույթի դերը հասարակության ձևավորման մեջ Գրքի առանձնահատկությունները․ Խոշոր պոեմային ժանրի օրինակներ՝ հոգևոր և ազգային թեմաներով Հստակ և պատկերավոր լեզու, խորհրդանշական մոտեցումներ Հարմար է գրականագետների, ուսանողների և հայ ընթերցողների համար Ներկայացնում է ժամանակակից և անցյալի իրականության միաձուլումը գրական պատկերներով

Գրականություն

Արշակ Չոպանյանը և վերածնված «Անահիտ» հանդեսը աշխատությունը գիտահետազոտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայ մշակութային և գրական կյանքի կարևորագույն դեմքերից մեկի՝ Արշակ Չոպանյանի գործունեությանը և նրա նախաձեռնությամբ վերականգնված «Անահիտ» հանդեսի դերին հայ մտավոր պատմության մեջ, այն ներկայացնում է Չոպանյանի գաղափարական աշխարհը, նրա գրական-հրապարակախոսական գործունեությունը, ինչպես նաև այն մշակութային միջավայրը, որտեղ ձևավորվել և զարգացել է հայ սփյուռքի ու հայրենի մտավորականության համագործակցությունը, գիրքը վերլուծում է «Անահիտ» հանդեսի նշանակությունը որպես գրական, պատմագիտական և հասարակական մտքի հարթակ, որը նպաստել է հայ ազգային ինքնության պահպանմանը և նոր գաղափարների տարածմանը, միաժամանակ դիտարկելով հանդեսի ազդեցությունը տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային գործընթացների վրա և դրա կապը եվրոպական մտավոր շարժումների հետ, ամբողջությամբ ներկայացնելով ինչպես անհատի, այնպես էլ պարբերականի դերակատարությունը հայ մշակույթի զարգացման մեջ։