Ֆինանսական վերահսկողության և աուդիտի հիմնախնդիրները ՀՀ առևտրային բանկերում

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը ներկայացնում է Ազգային ժողովի երրորդ նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ պահպանելով ժողովական գործունեության ընթացքի, քննարկումների և որոշումների փաստաթղթային վկայությունը։ Այն կարևոր պատմական սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի հայ համայնքային ինքնակառավարման համակարգի, ազգային հաստատությունների գործունեության և հասարակական կյանքի կազմակերպման ձևերի ուսումնասիրության համար։ Նման արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու ժողովի աշխատանքի կանոնակարգին, օրակարգային հարցերի քննարկման ընթացքին, մասնակիցների ելույթների ու առաջարկությունների գրանցման ձևերին և որոշումների պաշտոնական ձևակերպումներին։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել, թե ինչպես էին համայնքի ներկայացուցիչները մասնակցում ընդհանուր նշանակության խնդիրների քննարկմանը, արտահայտում իրենց դիրքորոշումները և ներգրավվում ազգային կառավարման գործընթացներում։ Փաստաթուղթը նշանակալի է Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի պատմության համար, քանի որ Ազգային ժողովի գործունեությունն արտացոլում էր համայնքային կազմակերպվածության, ներկայացուցչական կառավարման և հասարակական պատասխանատվության կարևոր սկզբունքները։ Արձանագրության լեզուն ու պաշտոնական շարադրանքը արժեքավոր նյութ են նաև ժամանակաշրջանի հայերեն վարչական գրագրության, հասարակական-քաղաքական բառապաշարի և ժողովական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտագործվել այլ նիստերի արձանագրությունների հետ համադրությամբ՝ ազգային հաստատությունների գործունեության շարունակականությունն ու պատմական զարգացումը բացահայտելու նպատակով։

Քիմիա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ֆոսֆոբետաինների ստացման մեթոդների ուսումնասիրությանը էթօքսի-, ֆենօքսի-, ֆենիլացետիլենային և մեթօքսիալլենային միացություններից, ինչպես նաև ստացված միացությունների կայունացման ուղիների բացահայտմանը։ Գրքում ներկայացվում են օրգանական քիմիայի և ֆոսֆորօրգանական միացությունների քիմիայի տեսական հիմքերը, ռեակցիոն մեխանիզմները և միջանկյալ արտադրանքների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր սինթետիկ ուղիներ՝ ընդգծելով ռեակցիոն պայմանների ազդեցությունը ելքային նյութերի փոխակերպման արդյունավետության և վերջնական ֆոսֆոբետաինների կառուցվածքային առանձնահատկությունների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ստացված միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց քայքայման մեխանիզմները և կայունացման հնարավոր ռազմավարությունները՝ ներառյալ լուծիչների ընտրությունը, ջերմաստիճանային ռեժիմները և մոլեկուլային մոդիֆիկացիաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր սինթետիկ մոտեցումների մշակմանը և ֆոսֆոբետաինների կիրառական նշանակությանը օրգանական սինթեզում և նյութագիտության մեջ։ Գիրքը նախատեսված է քիմիկոսների, օրգանական քիմիայի մասնագետների, նյութագետների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ փորձարարական մոտեցումներ ֆոսֆորօրգանական միացությունների ստացման ոլորտում։

Գրականություն

Այս ստեղծագործությունը պատկանում է հայ գեղարվեստական գրականության այն երկերին, որոնց վերնագրում միավորվում են բնության գեղեցկության, բանաստեղծական ներշնչանքի և դասական մշակութային պատկերացումների խորհրդանիշները։ «Մանուշակներ» պատկերը հանդես է գալիս որպես նրբության, համեստության, գեղեցկության, հոգևոր մաքրության և բանաստեղծական զգացմունքի արտահայտություն, իսկ Հելիկոնի ստորոտի հիշատակությունը ստեղծագործությանը հաղորդում է դիցաբանական ու գրական խորհրդանշական խորք։ Հին հունական դիցաբանության մեջ Հելիկոնը համարվում էր Մուսաների բնակության և բանաստեղծական ներշնչանքի սրբազան լեռը, որը կապված էր արվեստների, գիտությունների և ստեղծագործական երևակայության հովանավորության հետ։ Այսպիսով, վերնագիրը ստեղծում է բնության և արվեստի խորհրդանշական կապ՝ մանուշակների բնական գեղեցկությունը ներկայացնելով որպես բանաստեղծական ներշնչանքի ու գեղարվեստական ստեղծագործության աղբյուր։ Հելիկոնի հիշատակությունը նաև վկայում է եվրոպական դասական գրականության և անտիկ դիցաբանության այն ազդեցության մասին, որը նշանակալի տեղ է զբաղեցրել նոր շրջանի հայ գրական մտածողության մեջ։ Ստեղծագործության վերնագրային պատկերային համակարգում բնության փոքրիկ ու համեստ ծաղիկը հակադրվում է դիցաբանական լեռան վեհությանը՝ ձևավորելով նուրբ գեղարվեստական հակադրություն։ Մանուշակը գրական ավանդության մեջ հաճախ խորհրդանշում է անմիջականություն, քնքշություն, համեստ գեղեցկություն և անաղմուկ հմայք։ Այդ խորհրդանիշի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս բնության ամենահամեստ դրսևորումների մեջ տեսնելու գեղագիտական արժեք և դրանք վերածելու բանաստեղծական խոսքի նյութի։ Հելիկոնը, իր հերթին, ներկայացնում է բարձրագույն արվեստի, ստեղծագործական վեհության և բանաստեղծական ներշնչանքի աշխարհը։ Այս պատկերների համադրությունը ստեղծում է բնության ու մշակույթի, երկրային գեղեցկության ու գեղարվեստական իդեալի փոխկապակցվածության գաղափարական դաշտ։ Ստեղծագործության վերնագիրը թույլ է տալիս այն դիտարկել նաև որպես դասական ներշնչանքի և բանաստեղծական ինքնարտահայտման խորհրդանշական դրսևորում։ Հելիկոնի հետ կապված Մուսաների ավանդույթը հին ժամանակներից ձևավորել է բանաստեղծի՝ որպես ներշնչանքի կրողի և գեղեցկության մեկնաբանի կերպարը։ Այդ ավանդույթը նոր շրջանի գրականության մեջ հաճախ օգտագործվել է արվեստի, պոեզիայի և գիտելիքի արժևորման համար՝ ընդգծելով ստեղծագործական գործունեության կապը համամարդկային մշակութային ժառանգության հետ։ Այս համատեքստում ծաղիկների պատկերը կարող է ընկալվել որպես բանաստեղծական մտքի պտուղ, իսկ Հելիկոնի ստորոտը՝ որպես այն խորհրդանշական տարածքը, որտեղ բնության գեղեցկությունը վերածվում է արվեստի։ Գրական առումով վերնագիրը բնորոշ է քնարական և դասականացված բանաստեղծական մտածողությանը, որտեղ բնապատկերային պատկերները, դիցաբանական հղումները և խորհրդանշական բառապաշարը կարևոր դեր են կատարում գեղարվեստական իմաստի ձևավորման գործում։ Նման ստեղծագործությունների համար բնությունը պարզապես արտաքին միջավայր չէ, այլ մարդու ներաշխարհի, զգացմունքների և մտավոր ապրումների արտահայտման միջոց։ Ծաղկի պատկերը կարող է ծառայել որպես քնարական խորհրդանիշ, որի միջոցով բացահայտվում են գեղեցկության ընկալման, ստեղծագործական ներշնչանքի և հոգևոր զգայունության թեմաները։ Անտիկ դիցաբանության հիշատակությունը ստեղծագործությունը կապում է եվրոպական գրական ավանդույթի հետ և ցույց տալիս դասական մշակույթի ազդեցությունը հայ գրական ճաշակի ու գեղարվեստական լեզվի ձևավորման վրա։ 19-րդ դարի հայ գրական կյանքում հին հունական դիցաբանության, դասական գրականության և եվրոպական գեղագիտական գաղափարների յուրացումը կարևոր նշանակություն ուներ։ Այդ ժամանակաշրջանի հայ մտավորականները ձգտում էին ընդլայնել ազգային գրականության թեմատիկ ու գեղարվեստական շրջանակները՝ այն հաղորդակից դարձնելով համաշխարհային մշակույթի նվաճումներին։ Հատկապես կարևոր էր դասական մշակույթի պատկերային համակարգի ներմուծումը հայերեն գրականություն, քանի որ այն հնարավորություն էր տալիս մշակելու նոր գեղարվեստական ձևեր, հարստացնելու բանաստեղծական լեզուն և ընթերցողին ծանոթացնելու համամարդկային գրական խորհրդանիշներին։ Կալկաթայի հայկական մշակութային միջավայրը նույնպես կարևոր դեր է ունեցել հայ գրական և կրթական կյանքի զարգացման գործում։ Հնդկաստանի հայ համայնքը 18-19-րդ դարերում աչքի էր ընկնում իր կրթական հաստատություններով, տպագրական գործունեությամբ և ազգային մշակույթի պահպանմանն ուղղված նախաձեռնություններով։ Եպիսկոպոսական ճեմարանի տպարանում լույս տեսած այս հրատարակությունը վկայում է Կալկաթայի հայ կրթական հաստատությունների մասնակցության մասին հայերեն գրականության տարածման և ընթերցանության մշակույթի զարգացման գործում։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես գեղարվեստական հրատարակություն, այլև որպես հայ մշակութային կյանքի աշխարհագրական տարածվածության և հայկական սփյուռքի գրական գործունեության պատմական վկայություն։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության պատմությամբ, 19-րդ դարի բանաստեղծական մտածողությամբ, դասական դիցաբանության ազդեցությամբ և Կալկաթայի հայ համայնքի մշակութային կյանքով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև գրականագետներին, հայագետներին, մատենագետներին և սփյուռքահայ տպագրության պատմությունն ուսումնասիրող մասնագետներին։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է բնության և բանաստեղծական արվեստի խորհրդանշական կապի, դասական մշակութային պատկերացումների և հայ գրական մտածողության փոխազդեցության ճանաչման հնարավորությամբ։ Այս հրատարակությունը ներկայացնում է հայ գրականության այն մշակութային շերտը, որտեղ ազգային լեզվով գեղարվեստական արտահայտությունը հաղորդակցվում է համաշխարհային դասական ավանդույթին՝ ընդգծելով բնության գեղեցկության, բանաստեղծական ներշնչանքի և մշակութային ժառանգության անժամանակ նշանակությունը։

Այլ առարկաներ

Աշխատանքը մատենագիտական բնույթի համապարփակ ուղեցույց է, որը նվիրված է արտասահմանյան գրականության հայերեն թարգմանությունների համակարգված գրանցմանը և նկարագրությանը 1708-1920 թվականների ժամանակահատվածում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայերեն թարգմանական գրականության պատմությունը, հայ գրքի զարգացման ընթացքը և հայ ընթերցողական մշակույթի ձևավորումը ուսումնասիրողների համար։ Ուղեցույցի հիմնական նպատակն է մեկ ամբողջության մեջ ներկայացնել տարբեր ժամանակաշրջաններում հայերեն թարգմանված օտարալեզու գրական ստեղծագործությունները՝ հնարավորինս հստակ մատենագիտական տվյալներով։ Նման աշխատանքը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ հայերեն թարգմանական գրականությունը ձևավորվել է տարբեր մշակութային միջավայրերի և լեզուների հետ երկարատև շփման արդյունքում։ Ներառված նյութերի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել, թե որ երկրների և ժողովուրդների գրականությունն է թարգմանվել հայերեն, ինչ հեղինակների և ստեղծագործությունների նկատմամբ է ձևավորվել հետաքրքրություն, և ինչպես են այդ նախասիրությունները փոփոխվել ժամանակի ընթացքում։ Մատենագիտական նկարագրությունները կարող են տեղեկություններ տրամադրել թարգմանված ստեղծագործության հեղինակի, վերնագրի, թարգմանչի, հրատարակության վայրի, հրատարակչի, տարեթվի, ծավալի և այլ գրքային տվյալների վերաբերյալ։ Այդպիսի համակարգված տվյալները հնարավորություն են տալիս նույնականացնել առանձին հրատարակություններն ու տարբերակները, հետևել դրանց տարածմանը և ուսումնասիրել հայերեն թարգմանությունների հրատարակչական պատմությունը։ Աշխատանքը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նաև թարգմանիչների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Հայերեն թարգմանական գրականության զարգացման մեջ թարգմանիչները հանդես են եկել որպես տարբեր մշակույթների և հայ ընթերցողի միջև կապող օղակներ՝ նպաստելով օտար գրական, գիտական, փիլիսոփայական և մշակութային գաղափարների ներթափանցմանը հայ մտավոր կյանք։ Թարգմանիչների անունների և նրանց կատարած աշխատանքների համակարգումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նրանց ներդրումը հայ գրականության և մշակույթի զարգացման գործում։ Ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու թարգմանական գործընթացի զարգացմանը մի քանի դարերի ընթացքում։ Այս ժամանակահատվածում փոփոխվել են ինչպես հայ գրքի հրատարակության կենտրոնները, այնպես էլ հայ ընթերցողի մշակութային պահանջները և արտաքին աշխարհի հետ կապերի բնույթը։ Հետևաբար մատենագիտական նյութը կարող է ծառայել ոչ միայն գրքերի հաշվառման, այլև պատմամշակութային գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Ուղեցույցի կարևոր առանձնահատկություններից է նաև օտար գրականության լայն ընդգրկումը։ Հայերեն են թարգմանվել տարբեր ժողովուրդների և գրական ավանդույթների ներկայացուցիչների ստեղծագործություններ, և դրանց մատենագիտական համախմբումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայ մշակույթի՝ եվրոպական և այլ գրականությունների հետ ունեցած փոխազդեցությունների մասին։ Այդ տեսանկյունից աշխատանքը կարող է օգտագործվել համեմատական գրականագիտության և մշակութային փոխանակումների ուսումնասիրության ժամանակ։ Մատենագիտական համակարգումը կարևոր նշանակություն ունի նաև գրադարանների և գիտական հաստատությունների համար։ Այն կարող է օգնել բացահայտելու առանձին հրատարակությունների առկայությունը տարբեր հավաքածուներում, ճշգրտելու գրքերի նկարագրությունները և համալրելու ազգային մատենագիտական ռեսուրսները։ Հատկապես արժեքավոր են այն հրատարակությունների վերաբերյալ տվյալները, որոնք հազվագյուտ են կամ պահպանվել են սահմանափակ թվով օրինակներով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նաև թարգմանական գրականության ժանրային և թեմատիկ պատկերը ուսումնասիրելու համար։ Մատենագիտական տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու գեղարվեստական գրականության, պոեզիայի, արձակի, դրամատուրգիայի և այլ գրական ուղղությունների ներկայացվածությունը, ինչպես նաև դիտարկելու դրանց հարաբերական տարածվածությունը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Այսպիսով, ուղեցույցը կարող է հիմք ծառայել ոչ միայն առանձին գրքերի որոնման, այլև հայերեն թարգմանական գրականության զարգացման ընդհանուր միտումների ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրա՝ որպես սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունեցող մատենագիտական նյութի արժեքով։ Այն համակարգում է մեծածավալ գրքային տեղեկատվություն և այն դարձնում հասանելի գրականագետներին, մատենագետներին, գրադարանագետներին, թարգմանության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին և հայ մշակույթի ուսումնասիրողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուղեցույցը ներկայացնում է 1708-1920 թվականների ընթացքում հայերեն թարգմանված արտասահմանյան գրականության մատենագիտական պատկերը՝ նպաստելով հայ թարգմանական մշակույթի պատմության վերականգնմանը, հայ գրքի զարգացման ընթացքի ուսումնասիրությանը և հայ մշակույթի՝ համաշխարհային գրական գործընթացների հետ փոխհարաբերությունների բացահայտմանը։

Տեխնոլոգիա

Շինանյութերի տեխնոլոգիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տեղական հանքային հումքի օգտագործմամբ սպիտակ ցեմենտի բովախառնուրդների օպտիմալ կազմերի մշակմանը և դրանց հիման վրա դեկորատիվ շաղախների ստացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում սկզբնական հումքային բաղադրիչների քիմիական ու հանքաբանական առանձնահատկությունները, դրանց ընտրության և նախապատրաստման սկզբունքները, ինչպես նաև բովախառնուրդի կազմի ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թրծման գործընթացին, կլինկերի ձևավորմանը, սպիտակության աստիճանին և ցեմենտի ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերի ձևավորման պայմաններին։ Վերլուծվում են տարբեր բաղադրությունների ազդեցությունները շաղախների ամրության, կառուցվածքի, մշակելիության, արտաքին տեսքի և դեկորատիվ հատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև տեղական հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, տեխնոլոգիական ռեժիմների ընտրության և անհրաժեշտ շահագործական ու գեղագիտական հատկանիշներով շինանյութերի ստացման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու սպիտակ ցեմենտի և դրա հիմքով դեկորատիվ շաղախների արտադրության տեխնոլոգիական սկզբունքները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել շինանյութերի արտադրության, ցեմենտի տեխնոլոգիայի, նյութագիտության և շինարարության ոլորտների մասնագետների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ֆիզիկական կինետիկայի մի շարք գծային և ոչ գծային խնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը՝ նյութական համակարգերում հավասարակշռությունից դուրս ընթացող գործընթացների նկարագրման և դրանց հիմնական օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են մասնիկների բաշխման, տեղափոխման, բախումների, դիֆուզիայի, էներգիայի և իմպուլսի փոխանցման հետ կապված երևույթներ, որոնց մաթեմատիկական նկարագրության համար կիրառվում են կինետիկական հավասարումներ և համապատասխան սահմանային ու սկզբնական պայմաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գծային խնդիրներին, որոնց դեպքում համակարգի արձագանքը հնարավոր է ուսումնասիրել փոքր շեղումների կամ գծայնացված հավասարումների միջոցով՝ բացահայտելով տարբեր ֆիզիկական պարամետրերի ազդեցությունը կինետիկական գործընթացների զարգացման վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են ոչ գծային խնդիրներ, որտեղ համակարգի տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունը կարող է հանգեցնել ավելի բարդ վարքի, փոխկապակցված գործընթացների և ժամանակատարածական կառուցվածքների ձևավորման։ Վերլուծվում են հավասարակշռության վիճակից շեղված համակարգերի էվոլյուցիան, ռելաքսացիոն գործընթացները և այն պայմանները, որոնց դեպքում համակարգը մոտենում է կայուն կամ քվազիկայուն վիճակի։ Կարևորվում է կինետիկական հավասարումների լուծման վերլուծական և մոտավոր մեթոդների կիրառումը, ինչպես նաև տարբեր մաթեմատիկական մոտեցումների համադրումը՝ բարդ ֆիզիկական համակարգերի վարքը նկարագրելու համար։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել գազային, պլազմային, պինդմարմնային կամ այլ բազմամասնիկ համակարգերին բնորոշ կինետիկական երևույթներ՝ կախված ընտրված մոդելից և փոխազդեցությունների բնույթից։ Առանձին նշանակություն ունի գծային և ոչ գծային մոդելների արդյունքների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու պարզեցումների կիրառելիության սահմանները և պարզելու, թե երբ են ոչ գծային ազդեցությունները դառնում որոշիչ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև փոխադրման գործակիցների, բաշխման ֆունկցիաների և համակարգի մակրոսկոպական բնութագրերի միջև կապերի բացահայտումը։ Տեսական արդյունքները կարևոր են անհավասարակշիռ վիճակներում գտնվող ֆիզիկական համակարգերի հատկությունների ավելի խոր ըմբռնման և դրանց վարքի կանխատեսման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել տեսական ֆիզիկայի, վիճակագրական ֆիզիկայի, ֆիզիկական կինետիկայի, պլազմայի ֆիզիկայի և մաթեմատիկական ֆիզիկայի խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։