Տնտեսական աճի խթանման մեխանիզմները (Հայաստանի Հանրապետության օրինակով)

Փիլիսոփայություն

«Պոլիտիկա» (Արիստոտել) դասական հույն փիլիսոփայական աշխատություն է, որը ուսումնասիրում է պետության բնույթը, կառավարման ձևերը և հասարակական կյանքի կազմակերպումը։ Արիստոտելը կարծում էր, որ մարդը բնազդով հասարակական կենդանի է, ուստի պետությունը բնական շարունակությունն է մարդու կարիքների։ Գիրքը վերլուծում է տարբեր պետական համակարգերը՝ թագավորություն, արիստոկրատիա, դեմոկրատիա և նրանց տգեղ տարբերակները։ Արիստոտելը ներկայացնում է, թե ինչպես են պետությունները ձևավորվում, ինչ է ճիշտ իշխանության նպատակը և ինչ պայմաններում են դրանք կայուն կամ փլուզվում։ Նա կարևորում է «միջին խավը»՝ որպես կայուն հասարակության և արդար կառավարման հիմք։ Գիրքը նաև քննարկում է քաղաքացիական դաստիարակության, կրթության, օրենքի և բարոյականության դերը պետությունում։ Արիստոտելը ասում է, որ նպատակը պետք է լինի ոչ թե միայն հարստությունը կամ ուժը, այլ «բարի կյանքը»՝ մարդկանց հոգեկան և բարոյական աճը։ «Պոլիտիկա»-ն ունի նաև գործնական բնույթ՝ ինչպես կազմակերպել քաղաքը, ինչպիսիք են վարչական, տնտեսական և զինվորական հարաբերությունները։ Աշխատությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել քաղաքական գիտության, իրավունքի և հասարակագիտության զարգացման վրա։ Գիրքը հարմար է ուսանողների, քաղաքական տեսաբանների և այն մարդկանց համար, ովքեր հետաքրքրված են պետության կառուցվածքով և հասարակական զարգացման օրինաչափություններով։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-5-17-099791-6

Տնտեսագիտություն

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում արժեթղթերի շուկայի ձևավորման և կառավարման գործընթացներին, ինչպես նաև այդ ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական հիմնախնդիրներին։ Արժեթղթերի շուկան ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ է, որը ապահովում է կապիտալի ներգրավում, ներդրումների բաշխում և տնտեսության իրական հատվածի ֆինանսավորում։ Հայաստանի դեպքում արժեթղթերի շուկայի ձևավորումը կապված է անցումային տնտեսությունից շուկայական համակարգի անցման հետ, որի ընթացքում ստեղծվել են իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքեր՝ ներառյալ բորսայական կառույցներ, կարգավորող մարմիններ և ֆինանսական միջնորդներ։ Սակայն շուկայի զարգացման գործընթացում առաջանում են մի շարք խնդիրներ, ինչպիսիք են շուկայի ցածր իրացվելիությունը, սահմանափակ ներդրումային գործիքների բազմազանությունը, մասնակիցների փոքր թիվը և բնակչության ֆինանսական գրագիտության համեմատաբար ցածր մակարդակը։ Բացի այդ, կարևոր խնդիր է վստահության պակասը ֆինանսական ինստիտուտների նկատմամբ, ինչպես նաև կապիտալի շուկայի թույլ կապը իրական տնտեսության հետ։ Կարգավորման տեսանկյունից անհրաժեշտ է բարելավել իրավական դաշտը, բարձրացնել թափանցիկությունը, զարգացնել կորպորատիվ կառավարման չափանիշները և խթանել ներդրումային մշակույթի ձևավորումը։ Այսպիսով, արժեթղթերի շուկայի արդյունավետ զարգացումը Հայաստանում պահանջում է համակարգային մոտեցում, որը համադրում է պետական կարգավորումը, մասնավոր հատվածի ակտիվ մասնակցությունը և միջազգային փորձի կիրառումը՝ ֆինանսական կայունության և տնտեսական աճի ապահովման նպատակով։

Փիլիսոփայություն

«Դրության և չարի այն կողմում» Ֆրիդրիխ Նիցշեի փիլիսոփայական երկ է, որը քննադատում է ավանդական բարոյական արժեքները և առաջարկում է մտածել նոր՝ ավելի «բարձր» մարդու ու արժեքների մասին։ Նիցշեն պնդում է, որ այն, ինչ հասարակությունը համարում է «լավ» կամ «վատ», հաճախ պարզապես ուժեղի շահերն են, և այդ արժեքները ոչ թե բնական են, այլ մշակված են իշխանությունների կողմից։ Գիրքը կոչված է «վերահաստատել» մարդու ինքնուրույն մտածողությունը՝ դուրս գալով սովորական բարոյականության սահմաններից և տեսնելու իրականության բազմաբնույթությունը։ Նիցշեն ներկայացնում է «հեղինակային բարոյություն», որտեղ յուրաքանչյուր մարդ պետք է ստեղծի իր արժեքները և ապրի ըստ իր նպատակների։ Նրա մտածողության մեջ կարևոր է նաև «հեղինակային մարդը»՝ այն անձը, որը պատրաստ է կրել իր պատասխանատվությունը, պայքարել և ստեղծել նոր արժեքներ։ Գիրքը գրել է հակիրճ, մարգարեական ոճով՝ ամփոփ, անուղղակի ու հաճախ նետված նախադասություններով, որոնք ստիպում են ընթերցողին ինքնուրույն մտորել։ «Դրության և չարի այն կողմում» գրքը հաճախ համարվում է Նիցշեի ամենաուժեղ աշխատություններից մեկը, որը ազդել է 20-րդ դարի փիլիսոփայության, արվեստի և քաղաքականության վրա։ Այն ընթերցողին հուշում է, որ բարոյականությունը միշտ չէ, որ նույնն է, և պետք է մտածել՝ արդյո՞ք ես իրականում ապրում եմ իմ սեփական արժեքներով։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2023 ISBN - 978-5-17-107198-1

Մշակույթ

Այս թեման վերաբերում է V–XV դարերի հայ պատմագրության աղբյուրների ուսումնասիրությանը երաժշտական միջնադարագիտության համատեքստում, որտեղ դիտարկվում է, թե ինչպես են միջնադարյան պատմիչների աշխատություններում պահպանված տեղեկությունները նպաստում հայկական երաժշտական մշակույթի, եկեղեցական երգեցողության և նոտագրական համակարգերի զարգացման վերակազմությանը։ Հետազոտության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմագրական տեքստերում հանդիպող վկայություններին՝ կապված հոգևոր երաժշտության ձևերի, շարականների կատարման ավանդույթների, եկեղեցական ծեսերի երաժշտական ուղեկցության և երաժիշտների ու երգիչների սոցիալական դերի նկարագրությունների հետ։ Միաժամանակ վերլուծվում է պատմագրության տվյալների արժեքը որպես միջնադարյան երաժշտության պատմության երկրորդային, բայց կարևոր աղբյուր, քանի որ երաժշտական նոտագրական նյութերի սակավության պայմաններում հենց պատմիչների հաղորդած տեղեկություններն են հաճախ հնարավորություն տալիս վերականգնելու երաժշտական մտածողության և կատարողական պրակտիկայի որոշ առանձնահատկություններ։ Հետազոտությունը նաև ընդգծում է միջգիտակարգային մոտեցման կարևորությունը՝ պատմագրության, երաժշտագիտության և միջնադարագիտության համադրության միջոցով, ինչը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական միջնադարյան մշակութային համակարգի մասին։

Մշակույթ

«ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականություն» թեմայով մատենագիտական ինֆորմացիան սովորաբար ներառում է 20-րդ դարի երկրորդ կեսին (հատկապես 1960–1980-ական թվականներին) ՀԽՍՀ-ում հրատարակված գիտական հոդվածների, ժողովածուների, մենագրությունների և տեղեկագրական ցուցակների համակարգված նկարագրություն, որոնք վերաբերում են հայ մշակույթի զարգացման գործընթացներին՝ գրականություն, թատրոն, երաժշտություն, կերպարվեստ, կինո և ժողովրդական արվեստ։ Այսպիսի մատենագիտական աղբյուրները կազմվել են հիմնականում գրադարանների, գիտական ինստիտուտների և ՀՍՍՀ ԳԱ համակարգի կողմից՝ նպատակ ունենալով ապահովել մշակութային և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների տեղեկատվական բազան, ինչպես նաև հեշտացնել հետազոտողների աշխատանքը։ Դրանց մեջ ընդգրկվել են ինչպես հայերեն, այնպես էլ ռուսերեն հրապարակումներ՝ արտացոլելով խորհրդային ժամանակաշրջանի գիտական հաղորդակցության երկլեզու բնույթը։ Մատենագիտական ցուցակներում սովորաբար նշվել են հեղինակները, աշխատանքների անվանումները, հրատարակման վայրը, տարեթիվը, հրատարակչությունը և էջերի քանակը, ինչպես նաև թեմատիկ դասակարգումը՝ ըստ արվեստի ճյուղերի և մշակութային ուղղությունների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվել նաև պարբերական մամուլում տպագրված հոդվածներին, գիտաժողովների նյութերին և արվեստագիտական ակնարկներին, որոնք ներկայացրել են ժամանակակից մշակութային գործընթացները և դրանց գիտական մեկնաբանությունը։ Այս մատենագիտական աղբյուրները կարևոր դեր են խաղացել ՀՍՍՀ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության, արվեստի պատմության համակարգման և գիտական հետազոտությունների զարգացման գործում՝ ստեղծելով հիմք հետագա հայագիտական ուսումնասիրությունների համար։

Lեզվաբանություն

Հայկական ազգանուններ-ը լեզվաբանական և պատմամշակութային ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայկական ազգանունների ծագման, կառուցվածքի և զարգացման գործընթացներին՝ ներկայացնելով, թե ինչպես են դրանք ձևավորվել տարբեր պատմական փուլերում և ինչ լեզվական ու սոցիալական գործոններ են ազդել դրանց կայացման վրա, աշխատությունում դիտարկվում են հայկական ազգանունների հիմնական կազմավորման եղանակները՝ հայրանունային հիմքեր (օրինակ՝ -յան, -եան վերջածանցներ), մասնագիտական անվանումներից առաջացած ազգանուններ, տեղանունային և մականունային ծագում ունեցող ձևեր, ինչպես նաև այն փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունեցել օտար տիրապետությունների և գաղթերի ազդեցությամբ, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են ազգանունները դարձել ոչ միայն ընտանիքի պատկանելության նշան, այլ նաև սոցիալական հիշողության, ծագումնաբանության և մշակութային ինքնության պահպանման միջոց, միաժամանակ վերլուծվում է հայկական սփյուռքում ազգանունների պահպանման և երբեմն ձևափոխման գործընթացը՝ կապված տարբեր լեզվական միջավայրերի և ադմինիստրատիվ համակարգերի հետ, աշխատությունը ցույց է տալիս, որ հայկական ազգանունները լեզվական համակարգից բացի կրում են նաև պատմական տեղեկություններ՝ արտացոլելով ժողովրդի շարժումները, մասնագիտությունները և հասարակական կառուցվածքը դարերի ընթացքում։