Թումանյանական հանրագիտակ - Շախկյան Գառնիկ

Պատմություն

Այս աշխատությունը միջնադարյան հայ պատմագրության կարևոր աղբյուրներից է, որը ներկայացնում է Տարոն գավառի պատմությունը և Մամիկոնյան տոհմի գործունեությունը։ Այն ունի ինչպես պատմական, այնպես էլ ավանդաբանական բնույթ՝ համադրելով իրական իրադարձություններն ու ժողովրդական ավանդությունները։ Գրքում նկարագրվում են Տարոնի քաղաքական և ռազմական կյանքը, հայ իշխանական տների պայքարը, ինչպես նաև Մամիկոնյանների դերը Հայաստանի պաշտպանությունում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Վարդանանց ավանդույթներին և քրիստոնեական հավատքի պաշտպանության գաղափարին։ Աշխատության հիմնական թեմաներից են․ Տարոնի գավառի պատմական զարգացումը Մամիկոնյան իշխանական տան գործունեությունը Հայաստանի ներքին իշխանական պայքարները քրիստոնեության և ազգային ինքնության պահպանումը հերոսական ավանդություններ և պատմական հիշողություն «Տարոնի պատմություն»-ը հաճախ ներկայացվում է ոչ միայն որպես պատմագիտական աղբյուր, այլ նաև որպես գրական ստեղծագործություն, քանի որ այն պարունակում է գեղարվեստական նկարագրություններ, հերոսական դրվագներ և խորհրդանշական պատմություններ։

Գեղարվեստական հայ․

«Կարմիր․ Վեպ» (Հարություն Աֆյան) ժամանակակից հայկական վեպ է, որը առանձնանում է իր լարվածությամբ, հոգեբանական խորությամբ և հասարակության վրա նետված սուր դիտարկումներով։ Գիրքը պատմում է մի աշխարհի մասին, որտեղ «կարմիր» գույնը կարող է խորհրդանշել ինչպես սերը, այնպես էլ արյունը, կրքը, վտանգը և հեղափոխական էներգիան։ Վեպի հերոսները հաճախ հայտնվում են ներքին հակասությունների մեջ՝ երբ պետք է ընտրեն կամ պայքարեն՝ իրենց սկզբունքների և կյանքի ճնշումների միջև։ Աֆյանը օգտագործում է խորհրդանշական լեզու, որը թույլ է տալիս ընթերցողին գտնել տարբեր շերտեր՝ ինչպես արտաքին գործողություններում, այնպես էլ հերոսների հոգևոր աշխարհում։ Գիրքը շոշափում է հասարակական անհավասարություններ, բարոյական արժեքների կորուստ, իշխանության ազդեցություն և մարդու ինքնության ճգնաժամը։ «Կարմիր»-ը նաև կարող է ներկայացնել մարդու ներքին «կրակոտ» զգացմունքները՝ սիրո, ատելության, ցանկության և զայրույթի տեսքով։ Վեպը ընթերցվում է արագ, բայց երկար է մնալով մտքում՝ այն պատճառով, որ յուրաքանչյուր դրվագում կա մեկ կամ մի քանի խոր իմաստներ։ Հեղինակի ոճը էմոցիոնալ և դինամիկ է, ինչը ստեղծում է սուր, գրավիչ պատմություն՝ ժամանակակից ընթերցողի համար։ Այս վեպը հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են սոցիալական դրամա, հոգեբանական թրիլեր և խորհրդանշական գրականություն։ Ընդհանուր առմամբ, «Կարմիր․ Վեպ» ընթերցողին տալիս է հետաքրքիր, լարված և մտորիչ պատմություն՝ մարդու ներսի ու հասարակության խնդիրների մասին։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-76-639-3

Հոգեբանություն

Գիրքը բացահայտում է, թե ինչպես է ձևավորվում հեղինակային գաղափարը, ինչպիսի հոգեբանական մեխանիզմներ են ներգրավված ստեղծագործական մտքի առաջացման և զարգացման մեջ, ինչպես նաև ինչ դեր ունեն էմոցիաները, երևակայությունը, փորձը և ներքին մոտիվացիաները գրականության ստեղծման մեջ։ Հետազոտությունը տալիս է խորաթափանց մոտեցում գրականության և հոգեբանության հատման կետերին՝ բացահայտելով հեղինակային ստեղծագործական «աշխարհը», ստեղծագործական ճգնաժամերը, ներշնչման գործընթացը և ստեղծագործական ինքնություն ձևավորելու առանձնահատկությունները։ Գիրքը նախատեսված է գրականության, հոգեբանության, մանկավարժության և մշակույթի ոլորտների մասնագետների, ինչպես նաև գրական ստեղծագործությամբ հետաքրքրված ընթերցողների համար։

Պատմություն

Գիրքը հիմնականում խոսում է Թեհլերյանի՝ Անդրանիկ Օզանյանի հրամանով (ըստ որոշ աղբյուրների՝ իր սեփական համոզմամբ) Գեորգի Ղաֆադարյանին (վերջինիս անվամբ հայտնի է նաև որպես Թեներ Աֆրիկյան) սպանելու դեպքի, դրանից առաջ և հետո տեղի ունեցած իրադարձությունների, դատավարության ընթացքի, և հանրային արձագանքների մասին։ Գիրքի հիմնական թեմաներն են՝ Թեհլերյանի՝ իր գործողության պատճառները և մոտիվները Դատավարության պատմական, իրավական և քաղաքական նշանակությունը Հակասական վերաբերմունքը՝ թե որպես խիզախություն, թե որպես գործողություն` օրենքի դաշտից դուրս Սպասարկման ու հանրային կարծիքի դինամիկան, հատկապես այդ ժամանակների հայկական և օտար մամուլի համատեքստում Հայաստանի հասարակության, իրավական համակարգի և քաղաքական կյանքի տրամադրությունները XX դարասկզբի նախաշեմին Ինչու է հետաքրքիր գիրքը՝ այն ոչ միայն հուշագրություն է, այլ նաև դատական ու քաղաքական վերլուծություն, ընթերցողը կարող է հետևել, թե ինչպես էր ձևավորվում ժամանակի իրավական մտածողությունը, ինչպես էր հասարակությունը ընկալում «ճիշտ/սխալ» հասկացությունները այնպիսի անհանգիստ շրջանում։ Հրատարակիչ - Հայագիտակ Հրատ. տարեթիվ - 2006 ISBN - 99941-980-4-1

Փիլիսոփայություն

Գիրքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես սոցիոմշակութային փոփոխությունները ազդում են անհատի և հանրության վրա, առաջացնում մարդաբանական ճգնաժամեր և նոր մարտահրավերներ։ Հեղինակը ներգրավում է սոցիոլոգիական, մշակութաբանական և փիլիսոփայական մոտեցումներ՝ ուսումնասիրելու համար հասարակության հոգեբանական և արժեքային դինամիկան։ Հիմնական թեմաները․ Սոցիոմշակութային փոխակերպումների բնույթը և պատճառները Մարդաբանական ճգնաժամերի տեսական և կիրառական կողմերը Մարդու և հասարակության փոխհարաբերություններ Ժամանակակից սոցիալական արժեքների փոփոխություն Մշակութային անցյալի, ներկայի և ապագայի առնչությունները Գրքի առանձնահատկությունները․ Միավորում է սոցիոլոգիա, մշակութաբանություն և փիլիսոփայություն Վերլուծում է ժամանակակից աշխարհի մարտահրավերները և փոփոխությունները Ներկայացնում է գործնական օրինակներ և վերլուծություններ Հարմար է հասարակագիտության, փիլիսոփայության և մարդաբանության ուսանողների համար

Գեղարվեստական հայ․

«Հայկական էսքիզներ» Վարդգես Պետրոսյանի մի կարևորագույն ստեղծագործությունն է, որը հայ գրականության մեջ առանձնանում է իր նուրբ ու խորքային կերպարներով և ազգային ինքնության հստակ արտահայտմամբ։ Այս ստեղծագործությունը մի շարք գրական տետրերից ու էսքիզներից կազմված է, որոնք պարունակում են հայ ժողովրդի պատմության, մշակույթի, ավանդույթների և առօրյայի վերաբերյալ հեղինակի ուշադիր դիտարկումները։ Պետրոսյանի «Հայկական էսքիզներ»-ը ներկայացնում է մի շարք նկարներ, պատկերներ և վերլուծություններ, որոնք բխում են հեղինակին ծանոթ համայնքների ու պատմական իրադարձությունների դիտարկումներից։ Գրքում հեղինակը խորը ներգործություն է կատարում գյուղի և քաղաքի առօրյաները, մարդկանց փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև բնության ու ավանդույթների դերը հայ ժողովրդի կյանքում։ Նա նկարագրում է հայկական կյանքի կարճ ու խորացած դրվագներ՝ դիտարկելով ավանդական կյանքը, ինչպես նաև նոր ժամանակների փոփոխություններն ու դրանց ազդեցությունը հասարակության վրա։ «Հայկական էսքիզներ»-ը, լինելով գրական «պատկերների» հավաքածու, ներկայացնում է հայկական ժողովրդի սրտի թրթիռներն ու հոգու նրբությունները՝ մեծապես անդրադառնալով ազգային արժեհամակարգին ու պատմության ընթացքում ձևավորված բարոյական տեսակետներին։ Պետրոսյանը մերձեցնում է ընթերցողին այնպիսի պատկերներով, որոնք վերաբերում են թե՛ գյուղական կյանքի հարուստ գունապնակին, թե՛ քաղաքի մութ ու լարված ժամանակներին։ Այս հմտորեն հյուսված էսքիզներն իրենց մեջ պարունակում են նաև ազգային համատեղ կյանքի բնութագրական դրվագներ՝ տարբերվելով մյուս գրական գործերից իրենց մեղմության, խորաթափանցության և էթիկական ուղեցույցի շնորհիվ։ Բացի այդ, «Հայկական էսքիզներ»-ը նաեւ շարադրական վարպետություն է, որտեղ Պետրոսյանի յուրաքանչյուր բառը համադրված է կյանքի ու գոյության փոքր, բայց արժեքավոր կետերով, որոնք ընդգծում են հայկական իրականությունը ու ազգային ինքնությունը։ Այն լույս է սփռում ինչպես դարավոր ավանդների, այնպես էլ ժամանակակից փոփոխությունների վրա՝ թույլ տալով կարդացողին հասկանալ և զգալ երկրի, գյուղի, քաղաքի ու նրա մարդկանց «հանդես»-ը։ Այս ստեղծագործությունը պոետիկորեն ստեղծված փոքր «անկյուններ» է հայկական աշխարհից՝ նվիրված ազգային ինքնությանը, բնությանը և նրա խաղաղ գոյությանը, որը գրքի մեջ՝ թափանցիկ ու խորիմաստ, այլ ոչ թե ուղղակիորեն ասված է։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-885-23-0