Հայաստանի ԳԿՀ-երը 1986 թվականին։ Աշխատանքների վերլուծություն և մեթոդական հանձնարարականներ

Բժշկություն

Էրիթրոցիտոզները արյան համակարգի վիճակներ են, որոնց ժամանակ արյան մեջ ավելանում է էրիթրոցիտների՝ կարմիր արյան բջիջների քանակը, ինչը կարող է ուղեկցվել հեմոգլոբինի և հեմատոկրիտի բարձրացմամբ և ազդել արյան մածուցիկության վրա։ Այս երևույթը կարող է լինել առաջնային, երբ խնդիրը կապված է ոսկրածուծի ինքնուրույն խանգարման հետ, օրինակ՝ պոլիցիտեմիա վերա տեսակի հիվանդությունների դեպքում, կամ երկրորդային, երբ էրիթրոցիտների աճը պայմանավորված է արտաքին գործոններով, ինչպիսիք են քրոնիկ հիպօքսիան (թթվածնի պակասը), թոքային հիվանդությունները, բարձր լեռնային պայմաններում ապրելը կամ որոշ հորմոնալ խանգարումներ, օրինակ՝ էրիթրոպոետինի ավելացած արտադրությունը։ Erythrocytosis-ի դեպքում արյունը դառնում է ավելի խիտ, ինչը կարող է բարձրացնել թրոմբոզների, գլխացավերի, գլխապտույտի և սրտանոթային բարդությունների ռիսկը, քանի որ շրջանառությունը դառնում է ավելի դժվար։ Էրիթրոցիտոզի ախտորոշումը իրականացվում է ընդհանուր արյան քննության միջոցով, ինչպես նաև լրացուցիչ հետազոտություններով՝ պարզելու դրա պատճառը և տարբերակելու առաջնային և երկրորդային ձևերը։ Բուժումը կախված է հիմքում ընկած պատճառից և կարող է ներառել հիմնական հիվանդության բուժում, թթվածնային թերապիա կամ արյան մածուցիկությունը նվազեցնող միջոցառումներ, ինչպիսիք են ֆլեբոտոմիան (արյան որոշակի ծավալի հեռացում)։ Այսպիսով, էրիթրոցիտոզները կարևոր կլինիկական վիճակներ են, որոնք պահանջում են պատճառաբանական մոտեցում և վերահսկում՝ կանխելու հնարավոր բարդությունները։

Այլ առարկաներ

Այս հրապարակումը ներկայացնում է «Օգնություն խաղողագործին» թեմայով գրականության հանձնարարական ցանկը՝ նպատակ ունենալով տրամադրել խաղողագործության վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ և գիտական հետազոտությունների հասցեագրված հղումներ։ Ցանկում ընդգրկված են թեմատիկ ուղեցույցներ, հետազոտական հոդվածներ, մենագրություններ և մեթոդական ձեռնարկներ՝ անդրադառնալով խաղողի տնկման, խնամքի, հիվանդությունների և վնասատուների կանխարգելման, պարարտանյութերի կիրառման, բերքատվության բարձրացման և պահպանում-համակարգման խնդիրներին։ Յուրաքանչյուր գրականության միավորում ներառում է հեղինակի տվյալներ, հրատարակության տարի, տեղագրական կամ բնագիտական ուղղվածություն և հակիրճ բնութագրություն՝ հեշտացնելու համար տեղեկատվության ընտրությունն ու կիրառումը գործնական պրակտիկայում։ Հանձնարարական ցանկը օգտակար է խաղողագործների, գյուղատնտեսական մասնագետների, հետազոտողների և ուսուցիչների համար՝ նպաստելով գիտելիքների արդիականացմանը, արտադրողականության բարելավմանը և այգեգործության ոլորտի արդյունավետ կառավարմանը։

Մշակույթ

Սույն ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատուն նախատեսված է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նոր հրատարակությունների մասին օպերատիվ և համակարգված տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Այն ներառում է տվյալ ժամանակահատվածում լույս տեսած գրքեր, գիտական հոդվածներ, ժողովածուներ, մեթոդական ձեռնարկներ, ցուցահանդեսային կատալոգներ և այլ հրապարակումներ, որոնք առնչվում են թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական արվեստին, մշակութային ժառանգության պահպանությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին։ Նյութերը դասավորված են թեմատիկ սկզբունքով և ուղեկցվում են մատենագիտական նկարագրություններով, ինչը հեշտացնում է մասնագիտական գրականության որոնումն ու օգտագործումը։ Տեղեկատուն արտացոլում է մշակութային և արվեստագիտական մտքի զարգացման ընթացքը, գիտական հետազոտությունների հիմնական ուղղությունները և ոլորտում տեղի ունեցող կարևոր հրատարակչական գործընթացները։ Այն արժեքավոր տեղեկատվական աղբյուր է գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակույթի ոլորտի աշխատակիցների, գիտաշխատողների և ուսանողների համար՝ աջակցելով մասնագիտական գործունեությանը և գիտելիքների տարածմանը։

Կրոն

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու հավատքի համակարգի համառոտ նկարագիրը՝ ընդգրկելով նրա դավանական հիմքերը, պատմական ձևավորումը և ծիսական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է Հայ Եկեղեցու քրիստոսաբանական ուսմունքը՝ դրա կապը վաղ քրիստոնեական ժողովների որոշումների և արևելաքրիստոնեական ավանդույթի հետ։ Գրքում դիտարկվում են նաև եկեղեցու սրբազան ավանդույթները, խորհրդակատարությունները (սակրամենտները), ծիսակարգերը և հոգևոր կյանքի կազմակերպման հիմնական սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում եկեղեցու ինքնության ձևավորմանը պատմական տարբեր փուլերում՝ ընդգծելով նրա դերը հայ ժողովրդի հոգևոր, մշակութային և ազգային ինքնության պահպանման գործում։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև եկեղեցու վարչական կառուցվածքի և հոգևոր աստիճանակարգության հիմնական առանձնահատկությունները՝ կաթողիկոսության և թեմական համակարգի համատեքստում։ Աշխատությունը օգտակար է աստվածաբանների, պատմաբանների և հայ եկեղեցական ավանդույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես համառոտ, բայց համակարգված պատկերացում Հայ Եկեղեցու դավանաբանական և կազմակերպական հիմքերի վերաբերյալ։

Իրավաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է գործադուլի իրավական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության և միջազգային իրավական փորձի համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Գրքում ներկայացվում է գործադուլի իրավունքի էությունը որպես աշխատողների կոլեկտիվ պաշտպանության կարևոր միջոց՝ դիտարկելով դրա սահմանադրական հիմքերը, իրականացման պայմանները և իրավական սահմանափակումները։ Հեղինակը վերլուծում է ՀՀ աշխատանքային օրենսդրությամբ նախատեսված գործադուլի կազմակերպման ընթացակարգերը, գործատուի և աշխատողների իրավունքների ու պարտականությունների հավասարակշռությունը, ինչպես նաև վեճերի լուծման մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ համեմատական ձևով ուսումնասիրվում են տարբեր երկրների իրավակարգավորումները՝ բացահայտելով միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գործադուլի իրավունքի և հասարակական շահի, տնտեսական կայունության ու պետական անվտանգության միջև հավասարակշռության ապահովման խնդիրներին։ Ներկայացվում են նաև օրենսդրական կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ ուղղված աշխատանքային իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության և սոցիալական գործընկերության զարգացման խթանմանը։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, ուսանողների և աշխատանքային իրավունքի հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մշակույթ

Մարտիրոս Սարյանը հայ կերպարվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից և գեղանկարչության խոշոր վարպետներից մեկն է, որի ստեղծագործությունները մեծապես նպաստել են հայ ազգային գեղանկարչության ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Նա ծնվել է Նոր Նախիջևանում և վաղ տարիքից հետաքրքրվել է արվեստով՝ հետագայում ուսանելով Մոսկվայի գեղարվեստական ուսումնարանում, որտեղ ստացել է բարձր մասնագիտական կրթություն։ Սարյանի արվեստը առանձնանում է վառ գույներով, արևային լուսավորությամբ և բնության հանդեպ առանձնահատուկ սիրով, որի միջոցով նա կարողացել է ստեղծել իր ուրույն գեղարվեստական աշխարհը։ Նրա նկարներում հաճախ պատկերված են Հայաստանի բնաշխարհը, լեռները, գյուղերը, ինչպես նաև արևելյան կոլորիտը, որը նրան առանձնացնում է եվրոպական գեղանկարչական դպրոցներից։ Սարյանի ստեղծագործությունները համադրում են իրականությունն ու հուզական ընկալումը՝ ստեղծելով կենսախինդ և դրական տրամադրությամբ լի պատկերներ։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայաստան», «Արարատյան դաշտ», «Ծաղկած լեռներ», ինչպես նաև բազմաթիվ դիմանկարներ և բնանկարներ, որոնք համարվում են հայ գեղանկարչության դասական նմուշներ։ Սարյանը մեծ դեր է ունեցել նաև հայկական արվեստի կազմակերպման և զարգացման գործում՝ մասնակցելով արվեստի հաստատությունների ստեղծմանը և նոր սերնդի նկարիչների կրթությանը։ Նրա արվեստը գնահատվել է ոչ միայն Հայաստանում, այլև միջազգային ցուցահանդեսներում, որտեղ նա ստացել է բարձր պարգևներ և ճանաչում։ Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործական ժառանգությունը համարվում է հայ մշակույթի անգնահատելի հարստություն, իսկ նրա նկարները պահվում են աշխարհի տարբեր թանգարաններում։ Նրա անունը այսօր խորհրդանշում է հայկական գեղանկարչության պայծառությունը, ազգային ինքնությունը և ստեղծագործական ազատությունը։