Հոգեբանությունը և զինվորը

Գեղարվեստական հայ․

«Բանաստեղծություններ և պոեմներ. Ընտրանի»՝ Հովհաննես Շիրազի այս ժողովածուն մի հսկայական գրական արժեք է, որն ընդգրկում է նրա լավագույն բանաստեղծություններն ու պոեմները՝ հայ գրականության խոշորագույն հեղինակներից մեկի ստեղծագործական ժառանգությունը ներկայացնելով ամբողջությամբ: Շիրազը, իր ստեղծագործությունների մեջ, հաճախ անդրադառնում է սիրո, բնության, հայրենասիրության ու մարդկանց հոգեկերտվածքների խոր թեմաներին։ Այս ժողովածուն պարունակում է Շիրազի այն ստեղծագործությունները, որոնք ամենից շատ են արտահայտում նրա հոգևոր և փիլիսոփայական մոտեցումները, ինչպես նաև ազգային ու մարդկային արժեքների նկատմամբ ունեցած խորը հավատը։ Գրում է այնպիսի բանաստեղծություններ, որոնք արտացոլում են նրա անհատականություն, նրա մտքերը և զգացողությունները՝ լինելով միակողմանի և հստակ։ Շիրազի բանաստեղծությունները լի են հուզականով, դինամիկությամբ, նաև սրամտությամբ ու նուրբ դրամատիզմով։ Նա թափանցիկ և խոր արտահայտություններով մշակում է մարդկային կյանքի այն խորը բաներ, որոնք ցանկացած ընթերցողի կարող են մոտ լինել՝ թե՛ անձնական, թե՛ ազգային հարցերին։ Շիրազը հավատում էր սիրո անխախտ ուժին՝ այն որպես միակ մխիթարություն մարդկանց համար, և այս գաղափարը հանդիպում է գրեթե բոլոր նրա գործերում։ **«Բանաստեղծություններ և պոեմներ»** ժողովածուում տեղ գտած պոեմները, իրենց գեղարվեստական ոճով, հաճախ ցույց են տալիս ճակատագրի ու ժամանակի հետ առճակատված մարդկանց, ովքեր պայքարում են անձնական ազատության ու արդարության համար՝ միաժամանակ խորապես կապված լինելով իրենց հայրենիքի ու ժողովրդի ճակատագրին։ Այն պարունակում է նաև այն մեծագույն պոեմները, որոնք քննարկում են հայ ժողովրդի անցյալը, նրա դժվարությունները, և այն պայքարը, որ հայը մշտապես ունեցել է իր ինքնության ու ազատության համար։ Հովհաննես Շիրազը իր բոլոր գործերում հանդես է գալիս որպես երգիչ՝ հավատարիմ մնալով իր ժողովրդի ու հարազատ երկրի լավագույն արժանիքներին։ Նրա բանաստեղծությունները դարերում կտևեն որպես հայ գրականության դասական ժառանգություն։ «Բանաստեղծություններ և պոեմներ. Ընտրանի» ժողովածուի ընթերցումը հնարավորություն է տալիս մեզ շոշափել մի մեծ գրողի ստեղծագործական ուղին, որը պոեզիայի մեջ շարունակում է բացահայտել սիրո ու կյանքից և մշակույթից բխող գեղեցկությունները։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2012 ISBN - 978-9939-51-421-5

Lեզվաբանություն

Այս թեման վերաբերում է արդի հայերենի (ժամանակակից արևելահայերեն և արևմտահայերեն) հնչյունաբանական համակարգում վանկային կառուցվածքի, շեշտի և ձայնավորների տևողության ու ինտենսիվության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ հատկապես դիտարկելով, թե ինչպես են փոփոխվում շեշտված (ударные) և անշեշտ (безударные) ձայնավորների ակուստիկ հատկությունները՝ կախված բառի երկարությունից։ Ժամանակակից հայերենում շեշտը հիմնականում դինամիկ բնույթի է, այսինքն՝ այն արտահայտվում է ոչ թե ֆոնոլոգիական երկարությամբ (ինչպես որոշ լեզուներում), այլ ձայնի ինտենսիվությամբ, տոնային փոքր փոփոխություններով և երբեմն տևողության հարաբերական աճով։ Սակայն բառի երկարության աճի հետ կարող են նկատվել կոլատերալ փոփոխություններ՝ բազմավանկ բառերում շեշտված վանկը ավելի հստակ է առանձնանում ինտենսիվության և ընկալվող տևողության տեսանկյունից, մինչդեռ անշեշտ ձայնավորները հաճախ ենթարկվում են ռեդուկցիայի՝ նվազեցված արտաբերմամբ կամ որակական թուլացմամբ։ Տևողության և ինտենսիվության հարաբերակցությունը հայերենում չի ենթարկվում խիստ ֆոնեմիկ հակադրության, սակայն ունի վիճակագրական և պրոզոդիկ օրինաչափություններ, որոնք կարելի է ուսումնասիրել ակուստիկ ֆոնետիկայի մեթոդներով՝ սպեկտրոգրամների վերլուծության, էներգետիկ կորերի և ժամանակային չափումների միջոցով։ Բառի երկարությունը նույնպես կարող է ազդել ռիթմիկ կառուցվածքի վրա՝ ստեղծելով տարբեր շեշտային խմբավորումներ և խոսքի հոսքի դինամիկ փոփոխություններ։ Այս ուսումնասիրությունները կարևոր են ինչպես տեսական լեզվաբանության, այնպես էլ խոսքի տեխնոլոգիաների, սինթեզի և ճանաչման համակարգերի զարգացման համար։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է տնտեսական մրցակցության բնագավառում իրավախախտումների տեսակներին և դրանց համար նախատեսված պատասխանատվության մեխանիզմներին ժամանակակից իրավական համակարգում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է տնտեսական մրցակցության իրավունքը և ինչպես է այն կարգավորում շուկայում արդար մրցակցության պահպանման գործընթացը՝ կանխելով մոնոպոլիստական վարքագիծը, հակամրցակցային համաձայնությունները և շուկայի չարաշահումը։ Հեղինակը անդրադառնում է իրավախախտումների հիմնական ձևերին՝ գների համաձայնեցում, գերիշխող դիրքի չարաշահում, անարդար մրցակցություն, սպառողների մոլորեցում և շուկայի բաժանում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատասխանատվության տեսակներին՝ վարչական, քաղաքացիաիրավական և երբեմն նաև քրեական պատասխանատվություն, ինչպես նաև տուգանքների, փոխհատուցումների և սահմանափակող միջոցների կիրառմանը։ Գրքում քննարկվում է նաև մրցակցային մարմինների դերը իրավախախտումների բացահայտման, հետաքննության և կանխարգելման գործընթացներում։ Վերլուծվում է տնտեսական մրցակցության պաշտպանության կարևորությունը շուկայի արդյունավետության, սպառողների շահերի պաշտպանության և տնտեսության առողջ զարգացման համար։ Աշխատությունը համադրում է տեսական իրավական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով իրավաբանների, տնտեսագետների, կարգավորող մարմինների աշխատողների և ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է բարձրագույն կրթության համակարգում ուսանողների միջմշակութային հաղորդակցության կարողությունների ձևավորման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրմանը։ Վերլուծվում են բազմամշակութային կրթական միջավայրի առանձնահատկությունները, միջմշակութային հաղորդակցության տեսական հիմքերը և այն գործոնները, որոնք նպաստում են տարբեր մշակութային արժեքների, ավանդույթների և հաղորդակցման առանձնահատկությունների արդյունավետ ընկալմանն ու փոխըմբռնմանը։ Քննարկվում են ուսուցման ժամանակակից մեթոդներն ու մանկավարժական տեխնոլոգիաները, որոնք նպաստում են հաղորդակցական, սոցիալական և մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը, ինչպես նաև ուսանողների հանդուրժողականության, համագործակցության և մշակութային բազմազանության նկատմամբ հարգանքի ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են կրթական գործընթացի կազմակերպման արդյունավետ մոտեցումներ, գործնական մոդելներ և մեթոդական առաջարկություններ, որոնք կարող են կիրառվել բուհական ուսուցման ընթացքում՝ նպաստելով ապագա մասնագետների միջմշակութային հաղորդակցական պատրաստվածության, միջազգային համագործակցության կարողությունների և մասնագիտական գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գրիբոյեդովի գործունեությանը Այսրկովկասում՝ այն դիտարկելով որպես XIX դարի ռուսական դիվանագիտական և մշակութային ներկայության կարևոր դրսևորում տարածաշրջանում։ Նյութում վերլուծվում են Գրիբոյեդովի դիվանագիտական առաքելությունները, մասնավորապես նրա գործունեությունը Պարսկաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում և Թուրքմենչայի պայմանագրի կնքման շուրջ ծավալված բանակցություններում ունեցած դերակատարությունը, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել Այսրկովկասի քաղաքական քարտեզի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա վարչական և դիվանագիտական աշխատանքին Թիֆլիսում և տարածաշրջանի կառավարման համակարգում, ինչպես նաև մշակութային միջավայրի վրա ունեցած ազդեցությանը՝ ներառյալ ռուսական կրթական և գրական շրջանակների հետ կապերը։ Քննարկվում են նաև Գրիբոյեդովի մարդկային և ինտելեկտուալ կերպարը, նրա հարաբերությունները տեղական հասարակության տարբեր շերտերի հետ և նրա գործունեության ողբերգական ավարտը Թեհրանում, որը խոր հետք է թողել տարածաշրջանի պատմության մեջ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ Գրիբոյեդովի գործունեությունը Այսրկովկասում միաժամանակ ունեցել է քաղաքական, դիվանագիտական և մշակութային նշանակություն՝ ձևավորելով ռուս-կովկասյան հարաբերությունների զարգացման կարևոր փուլերից մեկը։

Բժշկություն

Այս թեման վերաբերում է քրոնիկական նշիկաբորբի պայմաններում քմային նշիկների միջֆոլիկուլային հյուսվածքի հետմազանոթային վենուլների իմունաձևաբանական (իմունոմորֆոլոգիական) առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, որտեղ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացվում է տեղային իմունային պատասխանի, անոթային պատերի կառուցվածքային փոփոխությունների և բորբոքային գործընթացների բջջային կազմի վերլուծության վրա։ Քրոնիկական բորբոքային վիճակներում նշիկների լիմֆոիդ հյուսվածքում տեղի են ունենում երկարատև իմունաբանական ակտիվացման և հյուսվածքային վերակազմավորման գործընթացներ, որոնք արտահայտվում են ինչպես լիմֆոցիտային ինֆիլտրացիայով, այնպես էլ միկրոշրջանառության անոթների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխություններով։ Հետմազանոթային վենուլները, որպես իմունային բջիջների արտագաղթի հիմնական ուղիներ, ունեն կարևոր դեր բորբոքային ռեակցիայի ձևավորման և պահպանման մեջ, և դրանց պատերի փոփոխությունները կարող են արտացոլել հիվանդության ակտիվության աստիճանը։ Իմունոմորֆոլոգիական հետազոտությունները սովորաբար ներառում են հիստոլոգիական և իմունահիստոքիմիական մեթոդներ՝ հայտնաբերելու համար տարբեր իմունային բջիջների ենթատեսակները, ադհեզիոն մոլեկուլների արտահայտությունը և անոթային էնդոթելի փոփոխությունները, որոնք միասին ձևավորում են տեղային իմունային միջավայրի պատկերը։ Այս տվյալները կարևոր են քրոնիկական նշիկաբորբի պաթոգենեզի ավելի խորը հասկացման, ինչպես նաև բուժական մոտեցումների կատարելագործման համար՝ ուղղված բորբոքային գործընթացի կարգավորմանը և հյուսվածքային վնասման նվազեցմանը։