Ա. Ս. Գրիբոյեդովի գործունեությունն Այսրկովկասում

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է Ուոլշի կրկնակի շարքերի զուգամիտության տեսական հարցերի ուսումնասիրությանը և դրանց հետ կապված մաթեմատիկական օրինաչափությունների վերլուծությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է Ուոլշի ֆունկցիաների համակարգի հիման վրա կառուցվող կրկնակի շարքերի վարքի, դրանց մասնակի գումարների և տարբեր պայմաններում զուգամիտության առանձնահատկությունների վրա։ Դիտարկվում են այն մաթեմատիկական պայմանները, որոնց առկայության դեպքում հնարավոր է հաստատել շարքերի զուգամիտությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են զուգամիտության տարբեր ձևերի միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում կրկնակի շարքերի կառուցվածքային հատկություններին, մասնակի գումարների հաջորդականությունների վարքին և ֆունկցիաների ներկայացման հնարավորություններին Ուոլշի համակարգի միջոցով։ Աշխատությունում քննարկվող խնդիրները կապված են հարմոնիկ անալիզի, օրթոգոնալ ֆունկցիաների համակարգերի և ֆունկցիոնալ շարքերի տեսության կարևոր ուղղությունների հետ։ Ուոլշի համակարգը, որպես օրթոգոնալ ֆունկցիաների համակարգ, հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ֆունկցիաների ներկայացման և մոտարկման մի շարք խնդիրներ, իսկ կրկնակի շարքերի դեպքում առաջանում են լրացուցիչ տեսական հարցեր՝ պայմանավորված երկու փոփոխականների առկայությամբ և մասնակի գումարների կառուցման տարբեր եղանակներով։ Ներկայացված ուսումնասիրությունները նպաստում են կրկնակի օրթոգոնալ շարքերի զուգամիտության մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը, համապատասխան մաթեմատիկական չափանիշների ձևակերպմանը և տարբեր դեպքերում դրանց կիրառելիության գնահատմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել իրական և մաթեմատիկական անալիզի, հարմոնիկ անալիզի, օրթոգոնալ համակարգերի, ֆունկցիաների տեսության և հարակից մաթեմատիկական ուղղությունների մասնագետներին, հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը ներկայացնում է հեղինակային վարկածով գրված ամառային ուղևորության Երևան, Հայաստանի պատմական և բնության գրավչություններ, քաղաքային և գյուղական միջավայրի յուրահատուկ տեսարաններ և տեղական մշակութային կյանքը։ Գրքում նկարագրվում են այցելած տեսարժան վայրերը, ազգային ավանդույթները, տեղացիների հետ շփումները և բնության գեղեցկությունը՝ պատկերված անձնական դիտարկումների և հույզերի միջոցով։ Հեղինակը տեղադրում է ճանապարհորդական հիշողություններն ու դիտարկումները համատեքստում՝ ընթերցողին փոխանցելով Հայաստանի պատմամշակութային արժեքների և բնական հարստությունների ընկալումը։ Աշխատությունը կարևոր է ճանապարհորդների, մշակութաբանների, հետազոտողների և Հայաստանի մասին հետաքրքրված ընթերցողների համար՝ նպաստելով երկրին առավել ամբողջական և կենդանի պատկերացում ունենալուն։

Այլ առարկաներ

Այս գիտական հետազոտությունը նվիրված է միկորիզային սնկերի ազդեցության ուսումնասիրությանը արմավենու աճի, զարգացման և սննդառության գործընթացների վրա երաշտային պայմանների և ֆոսֆորի անբավարարության սթրեսների համադրության դեպքում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է բույս-սունկ սիմբիոզի դերը արմատային համակարգի ակտիվության բարձրացման, ջրի և սննդանյութերի կլանման արդյունավետության բարելավման, ինչպես նաև բույսի դիմադրողականության ուժեղացման գործում՝ անբարենպաստ աբիոտիկ գործոնների նկատմամբ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է միկորիզային ասոցիացիաների ձևավորման կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, դրանց ազդեցությունը ֆոսֆորի յուրացման վրա, ինչպես նաև ֆոտոսինթեզի, աճի տեմպերի և կենսազանգվածի կուտակման փոփոխությունները սթրեսային պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երաշտի պայմաններում ջրային հավասարակշռության պահպանմանը, արմատային արտազատուկների փոփոխություններին և հողաբուսական փոխազդեցությունների դերին բույսի ընդհանուր կենսունակության բարձրացման մեջ։ Հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ միկորիզային սիմբիոզը կարող է զգալիորեն մեղմել ֆոսֆորային դեֆիցիտի և ջրային սթրեսի բացասական ազդեցությունները՝ նպաստելով արմավենու կայուն աճին և արտադրողականության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է ագրոնոմիայի, բույսերի ֆիզիոլոգիայի, հողի կենսաբանության և կայուն գյուղատնտեսության ոլորտների հետազոտողների, մասնագետների և ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։

Պատմություն

Հրատարակությունը հանձնարարական մատենագիտական բնույթի նյութ է, որը կազմվել է Խորհրդային Միության ստեղծման վաթսունամյա հոբելյանի առիթով և նախատեսված է եղել ընթերցողներին համապատասխան պատմական, հասարակական-քաղաքական և ճանաչողական գրականության ընտրության հարցում կողմնորոշելու համար։ Այն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի խորհրդային հրատարակչական և գրադարանային գործունեության առանձնահատկությունները, երբ նշանակալի պետական տարեդարձերի կապակցությամբ կազմվում էին թեմատիկ գրականության ցանկեր՝ ընթերցանության կազմակերպման և գաղափարական-քաղաքական լուսաբանման նպատակով։ Նյութերում կարող էին ընդգրկվել ԽՍՀՄ կազմավորման պատմական նախադրյալներին, խորհրդային հանրապետությունների հարաբերություններին, պետական կառուցվածքին, տնտեսական ու մշակութային կապերին, ժողովուրդների համագործակցությանը և խորհրդային հասարակության զարգացման տարբեր փուլերին վերաբերող հրատարակություններ։ Մատենագիտական ընտրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու նաև այն մասին, թե խորհրդային ժամանակաշրջանի պաշտոնական հրատարակություններում ինչ թեմաներ և պատմական մեկնաբանություններ էին առաջնային համարվում միութենական պետության պատմությունը ներկայացնելիս։ Ցանկում ներառված գրականությունը կարող էր խմբավորվել թեմատիկ բաժիններով՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ նյութերի որոնումն ու ընտրությունը։ Նման հրատարակությունները հիմնականում ուղղված էին գրադարանների աշխատակիցներին, ընթերցանության ղեկավարներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և հասարակական-քաղաքական թեմաներով հետաքրքրվող լայն ընթերցողական շրջանակներին։ Դրանք կիրառվում էին նաև գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ դիտումների, զրույցների, ընթերցողական միջոցառումների և հոբելյանական ծրագրերի կազմակերպման ժամանակ։ Միաժամանակ հրատարակությունը պատմական աղբյուրագիտական արժեք ունի, քանի որ դրա կառուցվածքի և ընտրված գրականության ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել խորհրդային մատենագիտական քաղաքականության սկզբունքները, ընթերցանության ուղղորդման մեթոդները և պաշտոնական պատմական հիշողության ձևավորման առանձնահատկությունները։ Այն օգտակար է ոչ միայն Խորհրդային Միության պատմության վերաբերյալ ժամանակաշրջանի գրականությունը հայտնաբերելու, այլև խորհրդային գրադարանագիտության, հանձնարարական մատենագիտության և գաղափարական հաղորդակցության մեխանիզմները ուսումնասիրելու տեսանկյունից։

Գյուղատնտեսություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է ծխախոտի կանաչատերև և դեղնատերև սորտերի համեմատական գնահատմանը Հայաստանի Հանրապետության նախալեռնային գոտու պայմաններում։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարբեր սորտերի աճի, զարգացման, բերքատվության և արտադրական ցուցանիշների առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով տվյալ տարածաշրջանի հողակլիմայական պայմանները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բույսերի աճի և զարգացման փուլերը, բուսական զանգվածի ձևավորումը, տերևների քանակն ու չափերը, բերքատվությունը և բերքի որակական հատկանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտերի կենսաբանական առանձնահատկություններին և դրանց հարմարվողականությանը նախալեռնային գոտու ջերմային, խոնավության և հողային պայմաններին։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կանաչատերև և դեղնատերև սորտերի առավելություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև պարզելու, թե որ սորտերն են տվյալ պայմաններում առավել կայուն և արտադրողական։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ագրոտեխնիկական միջոցառումների ազդեցությանը՝ ցանքի ժամկետներին, սնուցմանը, ոռոգմանը, բույսերի խնամքին, տերևների հասունացմանը և բերքահավաքին։ Քննարկվում են տերևների ֆիզիկական և տեխնոլոգիական հատկությունները, դրանց չորացման ու մշակման առանձնահատկությունները և սորտային հատկանիշների հնարավոր ազդեցությունը վերջնական հումքի որակի վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել ՀՀ նախալեռնային գոտում ծխախոտի մշակության համար առավել համապատասխան սորտերի ընտրության և արտադրության արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել սորտային կազմի կատարելագործման, մշակության տեխնոլոգիայի օպտիմալացման և գյուղատնտեսական արտադրողների համար առավել նպատակահարմար ագրոտեխնիկական լուծումների ընտրության գործընթացում։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ագրոնոմներին, բուսաբույծներին, սելեկցիոներներին, գյուղատնտեսական հետազոտողներին, սորտագիտության մասնագետներին, ինչպես նաև գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողներին և ասպիրանտներին։