Բալենի - Թաթիկյան Շահեն

Պատմություն

Աշխատության առանցքում գտնվում է Հայաստանի ճակատագիրը որոշած միջազգային և տարածաշրջանային զարգացումների վերլուծությունը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես Առաջին համաշխարհային պատերազմ-ից հետո ձևավորված նոր աշխարհակարգը, մեծ տերությունների շահերը և տարածաշրջանային հակասությունները ազդեցին Հայաստանի վրա։ Այս համատեքստում կարևոր տեղ է հատկացվում Սևրի պայմանագիր-ին, որը հայկական կողմի համար ստեղծում էր մեծ ակնկալիքներ, սակայն իրականում չիրագործվեց քաղաքական պայմանների փոփոխության պատճառով։ Խուրշուդյանը մանրամասն ներկայացնում է նաև Թուրք-հայկական պատերազմ-ը, որը դարձավ Հայաստանի ռազմական և քաղաքական թուլացման հիմնական պատճառներից մեկը։ Ներկայացվում են ռազմական գործողությունների ընթացքը, հայկական բանակի վիճակը և արտաքին աջակցման բացակայությունը, ինչը հանգեցրեց ծանր հետևանքների։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր-ին, որը փաստացիորեն ամրագրեց Հայաստանի պարտությունը և սահմանափակեց նրա տարածքը։ Հեղինակը վերլուծում է պայմանագրի դրույթները և դրա ազդեցությունը Հայաստանի պետականության վրա՝ ցույց տալով, որ այն դարձավ երկրի բաժանման և անկախության կորստի կարևոր փուլերից մեկը։ Աշխատության կարևոր բաժիններից է նաև խորհրդային գործոնի ներկայացումը։ Խուրշուդյանը ցույց է տալիս, թե ինչպես Խորհրդային իշխանության հաստատումը Հայաստանում-ը փոխեց քաղաքական իրավիճակը և հանգեցրեց Հայաստանի բաժանմանը տարբեր ուժերի ազդեցության գոտիների միջև։ Նա վերլուծում է նաև խորհրդային և քեմալական Թուրքիայի համագործակցությունը, որը մեծ դեր խաղաց տարածաշրջանի սահմանների ձևավորման մեջ։ Գիրքը չի սահմանափակվում միայն քաղաքական և ռազմական իրադարձություններով․ այն նաև անդրադառնում է այդ ժամանակաշրջանի սոցիալական և մարդկային հետևանքներին՝ գաղթ, ավերածություններ և բնակչության ծանր վիճակ։ Հեղինակը փորձում է ամբողջական պատկեր ներկայացնել ոչ միայն պետական մակարդակով կատարված փոփոխությունների, այլ նաև հասարակության վրա դրանց ազդեցության մասին։

Պատմություն

Գիրքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես է փոխվել հասարակությունը խորհրդային համակարգի վերջին փուլում և անկախության ձեռքբերումից հետո՝ ընդգրկելով անցումային շրջանի հիմնական խնդիրներն ու փոփոխությունները։ Հիմնական բովանդակությունը․ Խորհրդային հետպատերազմյան շրջան (1945–1991) Տնտեսական զարգացում, պետական համակարգ, գաղափարախոսություն և հասարակական կյանք։ ԽՍՀՄ փլուզումը և անկախության սկիզբը Քաղաքական փոփոխություններ, պետականության վերականգնում և նոր համակարգի ձևավորում։ Անցումային շրջան (1990-ականներ) Տնտեսական ճգնաժամ, սոցիալական դժվարություններ և բարեփոխումների գործընթաց։ Հետխորհրդային զարգացումներ (2000–2011) Պետական կառավարման ամրապնդում, տնտեսության կայունացում և հասարակական փոփոխություններ։ Սոցիալական փոփոխություններ Բնակչության կենսամակարդակ, միգրացիա, արժեքային համակարգի փոփոխություն։

Արտասահմանյան գրականություն

«Ֆարենհայթ 451»՝ դասական հակաուտոպիկ (ոչ-գոհ) վեպ է, որը պատմում է մի հասարակության մասին, որտեղ գրքերը արգելված են, իսկ մարդկանց մտավոր ազատությունը խիստ սահմանափակված է։ Հենց այստեղ էլ գործում են «գրքերի հրկիզիչներ», որոնց աշխատանքն է գտնել և այրել գրքերը, որպեսզի մարդկանցից հեռացվի ինքնուրույն մտածելու կարողությունը։ Գլխավոր հերոսը՝ Գայ Մոնթագը, աշխատում է որպես մի նման հրկիզիչ։ Սակայն ժամանակի ընթացքում նա սկսում է կասկածել համակարգի արդարության վրա՝ սկսում է զգալ, որ մարդիկ կորցրել են իրական կյանքը, արժեքները և զգացմունքները։ Գիրքը խոսում է՝ գրականության և մտավոր ազատության կարևորության մասին, մասսայական մշակույթի և ինֆորմացիոն վերահսկման վտանգների մասին, անձի ինքնուրույն մտածելու և դիմադրելու անհրաժեշտության մասին։ «Ֆարենհայթ 451»-ը ոչ միայն վեպ է, այլ նաև ուժեղ կանխատեսում՝ այն մասին, թե ինչ կարող է լինել, երբ կառավարությունը կամ հասարակությունը որոշում է ճնշել ազատ մտքը։ Հրատարակիչ - Զանգակ Հրատ. տարեթիվ - 2016 ISBN - 978-9939-68-451-2

Գեղարվեստական հայ․

«Մամոնտը և Պապոնտը»՝ Վարուժան Նալբանդյանի ստեղծագործությունը հայ գրականության մեջ հանդիսանում է մեկ այլ սուր հեգնանքով ու խորիմաստ քննադատությամբ ձևավորված գործ։ Այս ստեղծագործությունը ոչ միայն գրական երկ է, այլ նաև սոցիալական ու քաղաքական խնդիրներին անդրադարձնող մի վերլուծություն։ Նալբանդյանը, օգտագործելով սրամիտ և հաճախ սև հումորային ոճը, ներկայացնում է մարդկային հասարակության բոլոր այն բացերն ու կոպիտ հակասությունները, որոնք քողարկված են պատրանքների տակ։ Պատմությունը, միանշանակ, պատկերացնում է երկու հակադիր կերպարների՝ **Մամոնտի** և **Պապոնտի** միջև պայքարը, որոնք խորհրդանշում են տարբեր խավերի ու հասարակական կողմերի հակասություններ։ Մամոնտը և Պապոնտը՝ երկու կերպարներ, որոնք նրանցից յուրաքանչյուրը բացահայտում է միմյանց հակասական բնույթը, այնպիսի սոցիալական, քաղաքական ու մարդկային արժեքներ, որոնք ոչ միշտ են համապատասխանում իրականությանը։ Նրանք որպես կերպարներ բախվում են տարբեր տեսակների՝ չարամտության, ավանդապաշտության, բարոյականության ու ընկերական հարաբերությունների։ Նալբանդյանի սրամտությունը ու լեզվաբառական բարձրությունը հաճախ հանդես են գալիս որպես մի տեսակ մերկացման գործիք՝ առանց հարթելու կամ մեղմելու այն հարցերը, որոնք մարդուն կարող են խորապես ցավեցնել։ Բացի այս, «Մամոնտը և Պապոնտը»-ն նաև շատ հաճախ անդրադառնում է իր ժամանակի քաղաքական ու հասարակական դաշտում գտնվող անարդարություններին՝ հեգնանքով ու գովերգմամբ։ Հեղինակը նկարագրում է մարդկանց միջև անարդար ու մանիպուլյատիվ հարաբերությունները, ինչպես նաև այն՝ ինչպես հասարակական ճնշումները ու սոցիալական շերտերը ձևավորում են այսպես կոչված «հերոսներին», որոնք կեղծ արժեքներով առաջնորդվում են։ «Մամոնտը և Պապոնտը»՝ որպես զվարճալի, բայց խորիմաստ պատմություն, ստիպում է ընթերցողին մտածել հասարակության ու մարդուն դասավորելու տարբեր մոտեցումների մասին։ Նալբանդյանը նաև այդ կերպարների միջոցով ցույց է տալիս՝ ինչպես սոցիալական ստանդարտները և հիփոկրիզիաները կարող են փոխել մարդկային բնույթը՝ հիմնելով պատմական և սոցիալական անարդարությունների վրա։ «Մամոնտը և Պապոնտը»-ը կարելի է դիտարկել որպես ոչ միայն ծաղրական ժանրի ստեղծագործություն, այլ նաև այն գրական քննադատությունը, որ ուղղված է մարդու սոցիալական սխալներին ու անհատական մտածողությանը։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-9239-5-6

Գեղարվեստական հայ․

«Չկարդացած գրքերի փոխարեն» (Ա. Սարգսյան) ստեղծագործությունը պատմում է կյանքի այն մասին, երբ մարդը փորձում է լրացնել իր ներքին դատարկությունը՝ կարդալով, մտածելով և գտնելով իր ինքնությունը։ Գիրքը իր անունով արդեն հետաքրքիր է, քանի որ մատնանշում է մի իրողություն՝ շատ ժամանակ մենք ունենում ենք գրքեր, որոնց չենք հասնում, բայց կյանքը մեզ ստիպում է գրել մեր սեփական պատմությունը։ Սարգսյանը ներկայացնում է կերպարների կյանքը՝ նրանց մտորումներով, ցանկություններով և այն «չկարդացած» պահերով, որոնք հաճախ դառնում են կյանքի հիմնական կորուստները։ Այս գիրքը ոչ միայն ընթերցանության մասին է, այլև մարդու կյանքի մասին՝ ինչքան կարևոր է ժամանակը, ընտրությունը և ինքնաճանաչումը։ Հեղինակը խոսում է այն մասին, որ մարդը կարող է գրքերից շատ բան սովորել, բայց իրական փորձը գալիս է միայն այն ժամանակ, երբ նա ապրում է և վախենում, սիրով է ապրում ու սխալվում։ Գիրքը հուշում է, որ ամեն մի չկարդացած գիրք կարող է դառնալ մետաֆոր՝ կյանքի չապրած, չընտրված, չհասկացված պահերի համար։ Սարգսյանի ոճը հաճախ հուզական և մտորիչ է, և ընթերցողը հեշտությամբ կարող է նույնանալ հերոսների հետ՝ իրենց հույզերով և ներքին ձգտումներով։ «Չկարդացած գրքերի փոխարեն» նաև խոսում է ժամանակի արժեքի մասին՝ թե ինչպես է մարդը մոռանում իր իսկ կարևորությունները և հետ է մնում իրականությունից։ Գիրքը հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են գրական-փիլիսոփայական, հոգեբանական և ժամանակակից թեմաներով պատմություններ։ Ընդհանուր առմամբ, այս ստեղծագործությունը ընթերցողին տալիս է ոչ միայն գեղեցիկ տեքստ, այլև մտքի սնունդ՝ թե ինչի համար պետք է ապրել և ինչից պետք է չվախենալ։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2016 ISBN - 978-9939-51-956-2

Փիլիսոփայություն

«Մտածել ինչպես Այնշթայնը» գրքում Դանիել Սմիթը ներկայացնում է, թե ինչպես կարելի է զարգացնել ստեղծագործական և անսովոր մտածողություն՝ օրինակ վերցնելով Ալբերտ Այնշթայնի մոտեցումներից։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ մեծ գիտնականների հաջողությունները ոչ միայն հիանալի ինտելեկտի արդյունք են, այլ նաև ճիշտ մտածելու, հարցեր տալու, վերլուծելու և մտավոր սահմանները կոտրելու ունակության արդյունք։ Այն շեշտադրում է՝ ինչպես լուծել խնդիրները նոր տեսանկյունից, ինչպես զարգացնել ստեղծագործական մտածողությունը, ինչպես օգտագործել գիտական մտածողության սկզբունքները առօրյա կյանքում, ինչպես սովորել «հարցեր տալ այնպես, ինչպես չի սովորեցնում դպրոցը»։ Գիրքը օգտակար է բոլորի համար՝ սկսած ուսանողներից մինչև մասնագետներ, ովքեր ցանկանում են զարգացնել իրենց մտածողությունը, բարձրացնել քննադատական և ստեղծագործական ունակությունները և ավելի հաջողակ լինել նորարարական լուծումների որոնման մեջ։ Հրատարակիչ - Զանգակ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-68-677-6