Գրադարանագիտական-մատենագիտական գրականություն: (Ինֆորմացիոն բյուլետեն) N1

Մաթեմատիկա

Այս աշխատանքը նվիրված է տերահերցային (THz) ճառագայթման տարածման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը մետաղական և պլազմոնային ալիքատարներում՝ ընդգծելով ենթամիլիմետրային տիրույթում էլեկտրամագնիսական ալիքների վարքագիծը և դրանց կառավարելիությունը տարբեր կառուցվածքներում։ Տերահերցային ճառագայթումը զբաղեցնում է սպեկտրի միջանկյալ հատվածը՝ ինֆրակարմիրի և միկրոալիքային տիրույթների միջև, և առանձնանում է բարձր զգայունությամբ նյութերի կառուցվածքային և դիէլեկտրիկ հատկությունների նկատմամբ։ Մետաղական ալիքատարներում տարածումը պայմանավորված է անդրադարձումների և մոդալ կառուցվածքների ձևավորմամբ, ինչը թույլ է տալիս ուղղորդել ալիքը, սակայն ուղեկցվում է որոշակի էներգետիկ կորուստներով։ Պլազմոնային ալիքատարներում, ընդհակառակը, մակերևութային պլազմոնների առաջացման շնորհիվ հնարավոր է հասնել լույսի ուժեղ տեղայնացման և ենթադիֆրակցիոն չափերի սահմաններում տարածման, ինչը հատկապես կարևոր է նանոֆոտոնիկ համակարգերի համար։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են տարածման արագությունը, կլանման կորուստները, դիսպերսիոն հատկությունները և կառուցվածքային պարամետրերի ազդեցությունը ալիքների վարքագծի վրա։ Այս ուսումնասիրությունները ունեն կիրառական նշանակություն տերահերցային պատկերագրման, սենսորների, բարձր արագության հաղորդակցության համակարգերի և նոր սերնդի օպտոէլեկտրոնային սարքերի զարգացման ոլորտներում։

Բժշկություն

Հայ բժշկագիտական մտքի և միջնադարյան գիտական ժառանգության ուսումնասիրությանը նվիրված արժեքավոր աշխատություն է, որտեղ Ս․ Ա․ Վարդանյանը ներկայացնում է, թե ինչպես էին հայ միջնադարյան բժիշկները պատկերացնում ուռուցքների առաջացումը, դրանց տեսակները և բուժման եղանակները։ Հեղինակը հիմնվում է Մխիթար Հերացու, Գրիգորիսի, Ամիրդովլաթ Ամասիացու և այլ հայ բժիշկների աշխատությունների վրա՝ ցույց տալով, որ ուռուցքների խնդիրը դեռ միջնադարում եղել է հայ բժշկության ուշադրության կենտրոնում։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում են հիվանդության պատճառների, ախտանիշների, զարգացման փուլերի և բուժման մեթոդների մասին միջնադարյան պատկերացումները, որոնք ձևավորվել էին անտիկ և արաբական բժշկության ազդեցությամբ։ Գրքում ներկայացվում է, որ հայ բժիշկները կարևորել են ոչ միայն դեղաբուժությունը, այլ նաև սննդակարգը, կենսակերպը և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն փաստին, որ միջնադարյան հայկական բժշկական դպրոցը բավական զարգացած էր և շատ հարցերում համահունչ էր ժամանակի առաջատար բժշկական գիտելիքներին։ Ստեղծագործությունը կարևոր աղբյուր է ինչպես բժշկության պատմությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ հայ միջնադարյան գիտության ուսումնասիրողների համար, քանի որ այն բացահայտում է հայկական բժշկական մտքի գիտական խորությունը և նրա կապը համաշխարհային բժշկության զարգացման հետ։

Մաթեմատիկա

Англо-русский словарь математических терминов աշխատությունը մասնագիտական տեղեկատու բառարան է, որը նախատեսված է մաթեմատիկական տերմինաբանության համակարգված թարգմանության և մեկնաբանության համար, այն ներառում է հանրահաշվի, անալիզի, երկրաչափության, դիսկրետ մաթեմատիկայի, հավանականությունների տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի հիմնական և առաջադեմ տերմինները՝ անգլերենից ռուսերեն համապատասխանություններով, գիրքը բացատրում է նաև բազմաթիվ գիտական հասկացությունների համատեքստային օգտագործումը, ինչը օգնում է ճիշտ հասկանալ մասնագիտական գրականությունը և խուսափել թարգմանական սխալներից, միաժամանակ այն ծառայում է որպես օժանդակ աղբյուր ուսանողների, հետազոտողների և դասախոսների համար, ովքեր աշխատում են միջազգային մաթեմատիկական գրականության հետ, նպաստելով գիտական հաղորդակցության ճշգրտությանը և հասկացությունների միասնականացմանը։

Գրականություն

Բանաստեղծություններ-ը ներկայացնում է Պետրոս Դուրյանի քնարական ստեղծագործությունների ամբողջությունը, որտեղ արտահայտվում են նրա խորապես զգացմունքային, ողբերգական և միաժամանակ բարձր գեղարվեստական աշխարհը։ Դուրյանի պոեզիան առանձնանում է երիտասարդական հուզականությամբ, կյանքի վաղաժամ կորուստների ցավով և մահվան, սիրո, երազանքի ու անիրականացած հույսերի մշտական թեմաներով։ Նրա բանաստեղծություններում մարդը հաճախ ներկայացվում է որպես միայնակ, զգայուն և ճակատագրի ծանրության տակ ընկած էակ, ով փորձում է գտնել գեղեցկություն նույնիսկ տառապանքի մեջ։ Բնության պատկերները Դուրյանի ստեղծագործություններում ծառայում են որպես հոգեվիճակների արտահայտման միջոց՝ աշունը, մառախուղը, գիշերը և մելամաղձոտ լույսերը դառնում են ներքին աշխարհի խորհրդանիշներ։ Նրա լեզուն նուրբ է, երաժշտական և խորապես քնարական, ինչը նրա պոեզիան դարձնում է յուրահատուկ հայ գրականության մեջ։ Դուրյանի ստեղծագործությունները նաև արտացոլում են 19-րդ դարի հայ հասարակության սոցիալական և հոգևոր վիճակը՝ ցույց տալով երիտասարդ մարդու պայքարը կյանքի անարդարությունների և ճակատագրի անխուսափելիության դեմ։ Այս ժողովածուն կարևոր է հայ դասական պոեզիայի սիրահարների համար, քանի որ այն ներկայացնում է զգացմունքային խորությամբ և գեղարվեստական բարձր արժեքով օժտված ստեղծագործություններ, որոնք մինչ այսօր պահպանում են իրենց ազդեցությունն ու հուզական ուժը։

Աշխարհագրություն

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական ջրօգտագործման տարածքային բաշխման և կառավարման աշխարհագրական հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով ջրային ռեսուրսների անհամաչափ տեղաբաշխումը, արդյունաբերական կենտրոնների դիրքավորումը և բնապահպանական սահմանափակումները։ Հայաստանը համարվում է ջրային ռեսուրսներով համեմատաբար սահմանափակ երկիր, որտեղ ջրերի հիմնական պաշարները կենտրոնացած են լեռնային շրջաններում և գետային ավազաններում, մինչդեռ արդյունաբերական արտադրության զգալի մասը կենտրոնացած է քաղաքային և ցածրադիր գոտիներում, հատկապես Երևանում և մի շարք արդյունաբերական հանգույցներում։ Այս անհամապատասխանությունը ստեղծում է ջրի տեղափոխման, բաշխման և արդյունավետ օգտագործման լուրջ խնդիրներ։ Արդյունաբերական ջրօգտագործման կարևոր խնդիրներից է նաև ջրային ռեսուրսների որակի վատթարացումը՝ կապված արտադրական արտանետումների, անբավարար մաքրման համակարգերի և տեխնոլոգիական հին ենթակառուցվածքների հետ։ Բացի այդ, որոշ արդյունաբերական ճյուղեր՝ հատկապես քիմիական, մետաղագործական և սննդարդյունաբերական ոլորտները, ունեն բարձր ջրատարածական պահանջներ, ինչը ուժեղացնում է ճնշումը սահմանափակ ջրային պաշարների վրա։ Աշխարհագրական տեսանկյունից խնդիր է նաև ջրային ռեսուրսների անհավասար տարածաշրջանային հասանելիությունը, երբ որոշ մարզերում կա ջրի սեզոնային պակաս, իսկ մյուսներում՝ հարաբերական առատություն, սակայն թույլ արդյունաբերական զարգացում։ Այս իրավիճակը պահանջում է արդյունավետ տարածքային պլանավորում, ջրի ռացիոնալ օգտագործման տեխնոլոգիաների ներդրում, վերամշակված ջրի կիրառման ընդլայնում և ջրային տնտեսության պետական կառավարման կատարելագործում։ Այսպիսով, Հայաստանի արդյունաբերական ջրօգտագործման հիմնախնդիրների լուծումը կախված է ինչպես աշխարհագրական առանձնահատկությունների ճիշտ հաշվառումից, այնպես էլ ժամանակակից տեխնոլոգիաների և կայուն զարգացման սկզբունքների ներդրումից։

Ինֆորմատիկա

Այս աշխատանքը վերաբերում է մոդուլյար թվաբանության վրա հիմնված թվաբանական սարքերի նախագծման մեթոդների մշակմանը և դրանց տեսական ու գործնական հետազոտությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում գտնվում են այն ալգորիթմներն ու կառուցվածքային լուծումները, որոնք թույլ են տալիս արդյունավետ իրականացնել մեծ թվերի հաշվարկներ՝ օգտագործելով մնացորդային դասերի համակարգեր, ինչը զգալիորեն բարձրացնում է հաշվարկային արագությունը և նվազեցնում սխալների տարածման հավանականությունը։ Աշխատությունում դիտարկվում են թվաբանական օպերացիաների՝ գումարման, հանման, բազմապատկման և բաժանման իրականացումը մոդուլյար ներկայացման շրջանակում, ինչպես նաև դրանց կիրառումը թվային սարքերում և պրոցեսորային ճարտարապետություններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում զուգահեռ հաշվարկների հնարավորություններին, քանի որ մոդուլյար համակարգերը թույլ են տալիս բարդ հաշվարկները բաժանել անկախ ենթախնդիրների, որոնք կարող են մշակվել միաժամանակ։ Վերլուծվում են նաև սխալների հայտնաբերման և ուղղման մեխանիզմները, որոնք կարևոր դեր ունեն բարձր հուսալիությամբ համակարգերի նախագծման մեջ։ Գործնական մասում ներկայացվում են սարքավորումների մոդելավորման և ալգորիթմների փորձարկման արդյունքներ, որոնք ցույց են տալիս արդյունավետության աճ ավանդական դիրքային համակարգերի համեմատ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է թվաբանության տեսական հիմքերը և ինժեներական կիրառությունները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել ավելի արագ, հուսալի և օպտիմալ թվային հաշվարկային համակարգեր։