Англо-русский словарь математических терминов.

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է գաստրոդուոդենալ թափածակված խոցի վիրաբուժության հիմնական հարցերի ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով հիվանդության ախտածագումը, կլինիկական դրսևորումները, ախտորոշման մեթոդները և վիրաբուժական բուժման ժամանակակից մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են թափածակված խոցի առաջացման պատճառները՝ ներառյալ Helicobacter pylori-ի դերը, ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերի երկարատև օգտագործումը, սթրեսային գործոնները և ստամոքս-աղիքային համակարգի պաշտպանական մեխանիզմների խանգարումները։ Աշխատությունում ներկայացվում է հիվանդության սուր կլինիկական պատկերը՝ որովայնային հանկարծակի ցավ, պերիտոնիտի զարգացում և ընդհանուր վիճակի արագ վատթարացում, ինչը պահանջում է անհետաձգելի բժշկական միջամտություն։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է բանկային և արդյունաբերական կապիտալների փոխհարաբերությունների տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրանց փոխկապակցվածությունը տնտեսության ֆինանսավորման, ներդրումների, արտադրության զարգացման և տնտեսական աճի գործընթացներում։ Հետազոտության կենտրոնում բանկային համակարգի և արդյունաբերական ձեռնարկությունների միջև ձևավորվող ֆինանսատնտեսական հարաբերություններն են, որոնց արդյունավետությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ արտադրական ներուժի ընդլայնման, տեխնոլոգիական վերազինման և տնտեսության մրցունակության բարձրացման վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բանկային կապիտալի էությունը, արդյունաբերական կապիտալի կառուցվածքն ու շրջանառությունը, ինչպես նաև դրանց փոխադարձ ներգործության հիմնական մեխանիզմները։ Բանկային համակարգը արդյունաբերական ձեռնարկություններին կարող է ապահովել վարկային ռեսուրսներով, ներդրումային ֆինանսավորմամբ, վճարահաշվարկային ծառայություններով և ֆինանսական այլ գործիքներով, մինչդեռ արդյունաբերական հատվածի զարգացումը ձևավորում է բանկային համակարգի վարկային պորտֆելի ընդլայնման և ֆինանսական ծառայությունների պահանջարկի կարևոր աղբյուր։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է վարկավորման պայմանների ազդեցության գնահատումը արդյունաբերական կապիտալի ձևավորման և վերարտադրության վրա։ Տոկոսադրույքների մակարդակը, վարկի ժամկետը, գրավի պահանջները, վարկային ռիսկի գնահատումը և ֆինանսական միջնորդության արդյունավետությունը կարող են էապես ազդել ձեռնարկությունների ներդրումային որոշումների վրա։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել նաև սեփական և փոխառու կապիտալի հարաբերակցությանը, քանի որ արդյունաբերական ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունությունը մեծապես կախված է պարտքային միջոցների օգտագործման արդյունավետությունից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ բանկերի և արդյունաբերական կազմակերպությունների միջև երկարաժամկետ համագործակցության ձևերին, այդ թվում՝ ներդրումային վարկավորմանը, լիզինգին, նախագծային ֆինանսավորմանը, կորպորատիվ ֆինանսավորման տարբեր մեխանիզմներին և համատեղ ներդրումային ծրագրերին։ Այս գործիքները կարող են նպաստել արտադրական հզորությունների արդիականացմանը, նոր տեխնոլոգիաների ներդրմանը և նոր արտադրատեսակների ստեղծմանը։ Տեսական տեսանկյունից թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև ֆինանսական կապիտալի ձևավորման և կենտրոնացման գործընթացները, բանկային ու արդյունաբերական հատվածների միջև տնտեսական կապերի խորացման հետևանքները և դրանց ազդեցությունը շուկայական կառուցվածքի վրա։ Կարևոր է նաև գնահատել նման փոխհարաբերությունների հնարավոր դրական և բացասական հետևանքները՝ ներառյալ ներդրումային ակտիվության աճը, ռեսուրսների ավելի արդյունավետ բաշխումը, ֆինանսական ռիսկերի կուտակումը և շուկայական կենտրոնացման հնարավոր խորացումը։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել տարբեր երկրների փորձը և համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտել բանկային ու արդյունաբերական կապիտալների արդյունավետ փոխգործակցության առավել հաջող մոդելները։ Հայաստանի տնտեսության պայմաններում այս հարցերը հատկապես կարևոր են արդյունաբերության տեխնոլոգիական արդիականացման, ներդրումային ռեսուրսների հասանելիության և արտադրական ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության տեսանկյունից։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ բանկային վարկավորման կատարելագործման, արդյունաբերական ներդրումների խթանման, ֆինանսական ռիսկերի կառավարման և բանկերի ու իրական հատվածի միջև երկարաժամկետ համագործակցության զարգացման առաջարկությունների մշակման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, ներդրումային կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և տնտեսագիտական ու ֆինանսական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մանկական տարիքի անձանց շրջանում թունավորումների տարածվածության, պատճառների, կլինիկական ընթացքի և բժշկական օգնության կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը հատկապես կարևոր է մանկական թունաբանության տեսանկյունից, քանի որ երեխաների օրգանիզմի անատոմիական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները կարող են պայմանավորել թունավոր նյութերի նկատմամբ ավելի բարձր զգայունություն և հիվանդության ընթացքի յուրահատկություններ։ Աշխատությունը հեղինակել է Մարինե Ռոբերտի Գրիգորյանը, որը 2008 թվականին պաշտպանել է բժշկական գիտությունների թեկնածուական ատենախոսություն հենց այս թեմայով։ Ներկայում նա ղեկավարում է «Մուրացան» համալսարանական հիվանդանոցային համալիրի ՀՀ թունաբանության և մանկական վերակենդանացման կլինիկան։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մանկական թունավորումների պատճառագիտական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Կարող են վերլուծվել դեղորայքային պատրաստուկներով, կենցաղային քիմիական նյութերով, թունաքիմիկատներով, սննդային և այլ թունավոր գործոններով պայմանավորված դեպքերը՝ հաշվի առնելով երեխայի տարիքը, թունավորման հանգամանքները, նյութի ներթափանցման ճանապարհը և ընդունված քանակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել պատահական թունավորումներին, որոնք մանկական տարիքում հաճախ կապված են շրջակա միջավայրի նկատմամբ երեխայի հետաքրքրասիրության, դեղերի կամ քիմիական նյութերի ոչ պատշաճ պահպանման և մեծահասակների վերահսկողության բացակայության հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև թունավորումների կլինիկական դրսևորումները՝ գիտակցության փոփոխությունները, շնչառական և սրտանոթային համակարգերի խանգարումները, նյարդաբանական ախտանշանները, մարսողական համակարգի դրսևորումները և այլ նշաններ։ Այս տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու թունավորման ծանրության աստիճանը և որոշելու բժշկական միջամտության անհրաժեշտ ծավալը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է թունաբանական ախտորոշման և բուժման կազմակերպումը։ Դրա շրջանակում կարող են դիտարկվել թունավորման վաղ հայտնաբերման, թունավոր նյութի նույնականացման, լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների, հակաթույների կիրառման, դետոքսիկացիոն միջոցառումների և ինտենսիվ թերապիայի կազմակերպման հարցերը։ Ծանր դեպքերում առանձնահատուկ նշանակություն ունի վերակենդանացման ծառայության արագ հասանելիությունը, քանի որ որոշ թունավորումներ կարող են կարճ ժամանակահատվածում առաջացնել կենսական կարևոր օրգանների աշխատանքի խանգարումներ։ Աշխատության երկրորդ առանցքային ուղղությունը ՀՀ-ում թունաբանական ծառայության կազմակերպման հիմնադրույթների մշակումն է։ Այս առումով ուսումնասիրվում են բժշկական օգնության տարբեր մակարդակների փոխգործակցությունը, մասնագիտացված թունաբանական կենտրոնի դերը, շտապ բժշկական օգնության և հիվանդանոցային ծառայությունների համագործակցությունը, մասնագետների պատրաստվածությունը և հիվանդների տեղափոխման ու հոսպիտալացման սկզբունքները։ Թեմայի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նաև մասնագիտացված կենտրոնի գործունեությամբ. «Մուրացան» համալիրում գործում է ՀՀ թունաբանության և մանկական վերակենդանացման կլինիկան, որը մասնագիտացված օգնություն է տրամադրում համապատասխան հիվանդներին։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև թունավորումների կանխարգելման միջոցառումների ուսումնասիրություն։ Երեխաների շրջանում թունավորման դեպքերի նվազեցման համար կարևոր են դեղամիջոցների և կենցաղային քիմիական նյութերի անվտանգ պահպանումը, ծնողների և խնամակալների իրազեկվածության բարձրացումը, վտանգավոր նյութերի պատշաճ մակնշումը և հանրային առողջապահական կրթությունը։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը ոչ միայն բուժական, այլև կանխարգելիչ նշանակություն ունի։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել մանկական թունավորումների վաղ ախտորոշման և բուժման ալգորիթմների կատարելագործմանը, մասնագիտացված թունաբանական ծառայության արդյունավետության բարձրացմանը և երեխաների շրջանում թունավորումներից առաջացող ծանր բարդությունների ու մահացության նվազեցմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանկաբույժներին, թունաբաններին, անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգներին, շտապ բժշկական օգնության մասնագետներին, կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման մասնագետներին, առողջապահության կազմակերպիչներին, բժշկական բուհերի դասախոսներին, ասպիրանտներին և մանկական թունաբանությամբ ու ինտենսիվ թերապիայով զբաղվող հետազոտողներին։

Մաթեմատիկա

Նյութում ներկայացվում են գծային, երկրագծային և քառակուսային ձևերի հիմնական սահմանումները, հատկությունները և փոխակերպման կանոնները։ Քննարկվում է քառակուսային ձևերի կրճատումը և կանոնական տեսքի բերումը, սեփական արժեքների և սեփական վեկտորների կիրառությունը, ինչպես նաև դրանց երկրաչափական մեկնաբանությունները։ Գործնական հատվածում ընդգրկված են բազմաթիվ խնդիրներ և վարժություններ, որոնք օգնում են ամրապնդել տեսական գիտելիքները և զարգացնել կիրառական հմտությունները։ Նյութը նաև ցույց է տալիս քառակուսային ձևերի կիրառությունները տարբեր մաթեմատիկական և ինժեներական խնդիրներում։

Տնտեսագիտություն

Մրցակցություն և կարգավորում աշխատությունը նվիրված է շուկայական տնտեսության երկու հիմնարար երևույթների՝ մրցակցության և պետական կարգավորման փոխհարաբերությունների խորքային ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրանց տեսական հիմքերը, գործնական դրսևորումները և տնտեսական համակարգերի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հեղինակ Մելքումյան Մ.-ն գրքում վերլուծում է մրցակցության էությունը որպես շուկայի արդյունավետության ապահովման հիմնական մեխանիզմ, որտեղ ազատ մրցակցային միջավայրը նպաստում է ռեսուրսների ավելի օպտիմալ բաշխմանը, արտադրողականության բարձրացմանը և սպառողների ընտրության ընդլայնմանը։ Միևնույն ժամանակ աշխատությունը մանրամասն անդրադառնում է պետական կարգավորման անհրաժեշտությանը այն դեպքերում, երբ շուկան չի կարող ինքնուրույն ապահովել հավասարակշռություն, մասնավորապես մոնոպոլիաների, արտաքին ազդեցությունների և սոցիալական անհավասարությունների պայմաններում։ Գրքում ներկայացվում են մրցակցության տարբեր ձևերը՝ կատարյալ և անկատար մրցակցություն, օլիգոպոլիա և մոնոպոլիա, ինչպես նաև դրանց տնտեսական հետևանքները շուկայի կառուցվածքի և գնագոյացման գործընթացների վրա։ Հեղինակը բացատրում է պետական քաղաքականության գործիքները՝ հակամենաշնորհային կարգավորում, հարկային և սուբսիդավորման մեխանիզմներ, շուկայի վերահսկողություն և իրավական դաշտի ձևավորում, որոնք ուղղված են տնտեսական արդյունավետության և սոցիալական արդարության հավասարակշռմանը։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր երկրներ համադրում ազատ շուկայի սկզբունքները պետական կարգավորման հետ՝ ապահովելով կայուն տնտեսական զարգացում։ Գիրքը համադրում է տեսական վերլուծությունը և կիրառական օրինակները՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին հասկանալ մրցակցության և կարգավորման փոխազդեցության բարդ մեխանիզմները իրական տնտեսական համակարգերում։ Այն հատկապես օգտակար է տնտեսագիտության, պետական կառավարման, իրավագիտության և բիզնեսի ոլորտների ուսանողների, ինչպես նաև քաղաքականության մշակման գործընթացում ներգրավված մասնագետների համար։

Ֆինանսներ

Աշխատությունը տնտեսագիտական և ֆինանսական վերլուծության ոլորտի մասնագիտական ուսումնական գիրք է, որը նվիրված է կազմակերպությունների ֆինանսական վերլուծության դերի, նշանակության և անհրաժեշտության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, ֆինանսների, հաշվապահության և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են ֆինանսական վերլուծության հիմնական նպատակները՝ կազմակերպության ֆինանսական վիճակի գնահատում, կառավարչական որոշումների հիմնավորում և ռիսկերի բացահայտում, բացատրվում է ֆինանսական վերլուծության անհրաժեշտությունը ժամանակակից շուկայական տնտեսության պայմաններում՝ որպես արդյունավետ կառավարման, մրցունակության բարձրացման և ֆինանսական կայունության ապահովման կարևոր գործիք, մանրամասն քննարկվում են ֆինանսական տեղեկատվության աղբյուրները՝ ֆինանսական հաշվետվություններ, հաշվեկշիռ, շահույթի և վնասի հաշվետվություն, դրամական հոսքերի հաշվետվություն, ինչպես նաև դրանց վերլուծական նշանակությունը, աշխատությունը անդրադառնում է վերլուծության մեթոդներին՝ համեմատական, գործակիցային և դինամիկ վերլուծություն, ինչպես նաև դրանց կիրառման ոլորտներին կառավարչական և ներդրումային որոշումների ընդունման գործընթացներում, ներկայացվում է ֆինանսական վերլուծության կապը պլանավորման, վերահսկողության և ռազմավարական կառավարման հետ, ինչպես նաև դրա դերը կազմակերպության զարգացման հնարավորությունների բացահայտման գործում, գրքում ընդգծվում է ֆինանսական վերլուծության անհրաժեշտությունը ոչ միայն ներքին կառավարման, այլ նաև արտաքին շահագրգիռ կողմերի՝ ներդրողների, վարկատուների և պետական մարմինների համար, աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական կիրառական մոտեցումները՝ ձևավորելով ֆինանսական վերլուծության դերի ամբողջական պատկերացում ժամանակակից տնտեսության մեջ։