Ընտրանի։ Ելույթներ, հոդվածներ, հարցազրույցներ (Լևոն Տեր-Պետրոսյան) - Տեր-Պետրոսյան Լևոն

Գրականություն

«Պարոնայք Գոլովլյովները»-ն վերլուծում է ռուսական ազնվական ընտանիքի կյանքի, մարդկային բնույթի բացասական կողմերի և հասարակական անարդարությունների պատկերները։ Վեպը համատեղում է սատիրիկ ու հումորային շերտերը՝ քննադատելով ագահություն, կեղծիություն և բարոյական փլուզում։ Սալտիկով-Շեդրինի ոճը ընդգծված սոցիալական և բարոյական քննադատությամբ է, ինչը դարձնում է ստեղծագործությունը ժամանակակից ընթերցողի համար ևս հետաքրքիր։ Հիմնական թեմաները․ Ագահություն, կեղծիություն և բարոյական խավարը Սոցիալական անհավասարություն և ազնվականության քննադատություն Ընտանիք, հարուստ ու խնամված արտաքինի տակ թաքնված անարդարություններ Մարդկային բնույթի բացասական կողմերի ցուցադրում Սատիրա, հումոր և սոցիալական քննադատություն Գրքի առանձնահատկությունները․ Սոցիալական սատիրա, որը բացահայտում է 19-րդ դարի ռուս ազնվական հասարակության խղճահարությունը Խորությամբ պատկերված հոգեբանություն և մարդկային հարաբերություններ Հարմար է գրականագիտության ուսանողների, հետազոտողների և ռուսական դասական գրականության սիրահարների համար Միավորում է վեպի, հեքիաթային մոտեցման և սատիրայի տարրերը

Գրականություն

Գիրքը միավորում է տարբեր հեղինակների հոդվածներ, ակնարկներ և ուսումնասիրություններ, որոնք կենտրոնացած են Մաթևոսյանի վեպերի, պատմվածքների և հրապարակախոսության թեմաների, ոճի և գաղափարական առանձնահատկությունների վրա։ Աշխատությունը լուսաբանում է նրա ստեղծագործությունների սոցիալական, հոգեբանական և ազգային մոտեցումները, ինչպես նաև ժամանակակից հայ գրականության մեջ նրա դիրքը։ Հիմնական թեմաները․ Հրանտ Մաթևոսյանի ստեղծագործությունների թեմատիկ բազմազանություն Մարդկային հոգեբանություն և ներքին պայքար Ազգային ինքնություն և ժամանակակից հայ հասարակության խնդիրներ Սոցիալական արդարություն և բարոյական հարցեր Գրական քննադատություն և վերլուծական մոտեցումներ Գրքի առանձնահատկությունները․ Համակողմանի վերլուծություն Մաթևոսյանի ստեղծագործության մասին Ներկայացնում է բազմակողմանի ընթերցումներ և քննադատական տեսակետներ Հարմար է գրականագիտության ուսանողների, հետազոտողների և ժամանակակից հայ գրականության սիրահարների համար Միավորում է սոցիալական, հոգեբանական և գրական մոտեցումները

Պատմություն

Այս աշխատությունը միջնադարյան հայ պատմագրության կարևորագույն աղբյուրներից է, որը ներկայացնում է Արծրունիների իշխանական տան պատմությունը և նրանց գործունեությունը Հայաստանի քաղաքական ու ռազմական կյանքում։ Գիրքը ընդգրկում է հիմնականում 9–10-րդ դարերի իրադարձությունները և արժեքավոր տեղեկություններ է տալիս Վասպուրականի տարածաշրջանի մասին։ Աշխատության մեջ հեղինակը մանրամասն նկարագրում է Արծրունիների տոհմի ծագումը, նրանց իշխանության ամրապնդումը և պայքարը հարևան ուժերի դեմ։ Միևնույն ժամանակ ներկայացվում են նաև տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումները՝ Բյուզանդիայի, Արաբական խալիֆայության և հայկական իշխանությունների հարաբերությունների համատեքստում։ Գրքում առանձնանում են հետևյալ թեմաները․ Արծրունիների տոհմի քաղաքական և ռազմական գործունեությունը Վասպուրականի իշխանության զարգացումը հայ իշխանների ներքին պայքարներն ու դաշնակցությունները արտաքին ուժերի ազդեցությունը հայկական իշխանությունների վրա տարածաշրջանի մշակութային և հասարակական կյանքը Թովմաս Արծրունին իր աշխատությունում համադրում է պատմական փաստերը և ժամանակի ավանդական պատմողական ոճը՝ երբեմն ներմուծելով նաև մեկնաբանական և պատկերավոր նկարագրություններ։ Այդ պատճառով գիրքը ունի ոչ միայն պատմագիտական, այլ նաև գրական արժեք։

Փիլիսոփայություն

Արևմտյան մտածողության հսկայական ժառանգություն թողած երկու կարևոր աշխատություններ են՝ Արիստոտելի կողմից, որոնք տպավորիչ ազդեցություն են ունեցել գրականության, բանավեճի և մշակույթի զարգացման վրա։ **«Ռիտորիկա»** գիրքը ներկայացնում է լեզվաբառաբառությունը որպես արվեստ, որը օգտագործվում է համոզելու և հանրությանը ազդեցություն ունենալու համար։ Արիստոտելը համակարգում է բանավեճի հիմնական տեսակները՝ ներառելով բանավեճը համոզելու երեք հիմնական տարրերը՝ **էթոս** (բավարար հեղինակություն), **պատոս** (հույզեր, կամ բարոյական ազդեցություն), և **լոգոս** (լոգիկական պատճառաբանություն)։ Նա նաև ընդգծում է, թե ինչպես պետք է կառուցվեն խոսքերն ու համոզիչ փաստարկները։ **«Պոետիկա»** գիրքը, որը շոշափում է գրականության էությունը, նրա տեսությունը ճշգրտում է արվեստի մեջ և փիլիսոփայությունը տալիս է ողբերգությունների ու դրամաների կառուցման կանոնները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց ոչ միայն էմոցիոնալ ազդեցությանը, այլև նպատակային կառուցվածքին ու բանական ձևավորմանը։ Արիստոտելը փիլիսոփայում է, որ ամեն դրամա պետք է ունենա միջին չափի **պատահականություն** ու **թյուրիմացություն**, ինչպես նաև **կատարսիս**՝ հանդիսատեսի համար բարոյական մաքրում։ Այս երկու գրքերը դարձել են անփոխարինելի գրական և բանավեճի դասականներ, որոնք զարգացել են ժամանակի ընթացքում՝ մեծ ազդեցություն ունենալով ամենուրեք արտահայտված խոսքի, գրականության և հոգեբանության վրա։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2021 ISBN - 978-5-17-107577-4

Գեղարվեստական հայ․

«Խավարից այն կողմ»՝ Արմեն Նիազյանի այս ստեղծագործությունը իր խորին թեմատիկայով և հոգեբանական խորությամբ առանձնանում է հայ գրականության մեջ։ Վեպը պատկերացնում է մարդկային գոյության բոլոր անորոշ ու մութ կողմերը՝ ներառելով բազմաթիվ խճճված հույզեր, փիլիսոփայական հարցադրումներ և խորհրդավոր կերպարներ։ Վեպի առանցքում կա այն գաղափարը, որ յուրաքանչյուր մարդ մխրճվում է մութի մեջ՝ իրականության մեջ հանդիպելով տարբեր խոչընդոտների, որոնք պահանջում են ինքնազննում, ներքին պայքար և հանճարեղությունը չկորցնելու միակ ճանապարհը։ «Խավարից այն կողմ» խորապես անդրադառնում է մարդուն և նրա պայքարին՝ մարդկային խեղված կամ մութ կողմերի հետ։ Նիազյանը ներկայացնում է այն մթնոլորտը, որտեղ մարդը հայտնվում է իր անհայտությունները, վախերը և ճգնաժամերը վերլուծելու ընթացքում։ Հեղինակը խորը դիտարկումներ է կատարում այն մասին, թե ինչպես է մարդը անցնում կյանքի այդ անորոշ հատվածներից՝ առաջ գնում միայն հուսահատության ու դժոխային արգելքների միջով, որոնք նույնքան կարևոր են անձի ինքնակատարելագործման համար։ Վեպում խառնված են շատ և շատ գաղափարներ՝ անկատարությունը, ճակատագիրը, մարդու տեղը աշխարհում, իրարամերժության խնդիրը։ «Խավարից այն կողմ» ոչ միայն հոգեբանական դրամա է, այլ նաև փիլիսոփայական հարցումների հող՝ մարդու անձի վերածնունդը, որն սկսվում է խավարից՝ դուրս գալու ճանապարհը միայն ներքին մենամարտով։ Գիրքը խոսում է ամենօրյա մթության ու հոգեկան խճճվածության մեջ գտնվող մարդու մասին, ով տարվում է ոչ միայն արտաքին աշխարհի, այլ նաև նրա ներաշխարհի հետ։ Այստեղ «խավար» բառը ունի երկու նշանակություն՝ այն կարող է խորհրդանշել ոչ միայն անմիջական մթությունը, այլ նաև այն խորը հոգեբանական մենությունը, որով անցնում է մարդը, երբ չի գտնում իր ուղին ու նպատակները։ Նիազյանը զուգակցում է արտաքին մութը և ներքին մթությունը՝ ստեղծելով միստիկական ու միաժամանակ կոշտ իրականություն, որում հերոսները փորձում են մի կողմ դնել իրենց վախերն ու գնալ դեպի լուսավորություն՝ իրենց անհատական, հոգևոր ճանապարհն անցնելով։ «Խավարից այն կողմ» վեպը առանձին նշանակություն ունի հայ գրականության մեջ՝ այն ոչ միայն բացահայտում է մարդու ճակատագիրը, այլ նաև անդրադառնում է այն թեմաների, որոնք վերաբերում են թե՛ անձնական ապրումներին, թե՛ հասարակական արգելքներին և անարդարություններին։ Վեպի ուժն ու ներշնչանքը շատ մեծ են, քանի որ այն փորձում է գտնել լուծումներ հոգեբանական ու բարոյական ճգնաժամերին՝ հանգելով մարդու ներքին պայքարի էությամբ։ Հրատարակիչ - Մագաղաթ Պլյուս Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 9789939922850

Պատմություն

Այս գիրքը պատմա-աղբյուրագիտական ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է եվրոպական հնագույն գրավոր աղբյուրների մեջ Հայաստանի և հայ ժողովրդի մասին պահպանված տեղեկությունների վրա։ Անժելա Տերյանը հավաքագրում և վերլուծում է անտիկ և միջնադարյան հեղինակների աշխատություններ, որտեղ անդրադարձ կա հայերի ծագման, նախահայրենիքի և մշակութային ներկայության մասին։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ բազմաթիվ եվրոպական ժողովուրդների պատմական հիշողության մեջ Հայաստանը հիշատակվում է որպես կարևոր աշխարհագրական և քաղաքակրթական կենտրոն։ Գրքում ուսումնասիրվում են պատմիչների, աշխարհագրագետների և փիլիսոփաների վկայությունները՝ համադրելով դրանք հայ պատմական ավանդույթի հետ։ Աշխատությունը նպատակ ունի ոչ միայն փաստերի ներկայացում, այլ նաև պատմական աղավաղումների քննադատական բացահայտում։ Այն կարևոր ներդրում է հայագիտական և եվրոպական վաղ պատմության ուսումնասիրության մեջ։ Գիրքը օգտակար է պատմաբանների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայ ժողովրդի հնագույն արմատներով և եվրոպական աղբյուրներում դրանց արտացոլմամբ։ Հրատարակիչ - Ոսկան Երևանցի ISBN - 978-99930-0-268-0