Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги: Техника: Информационный указатель (1976, №3-4)

Բժշկություն

Այս աշխատությունը նվիրված է կրծքավանդակի և որովայնի համակցված վնասվածքների դեպքում երկրորդային թոքային բարդությունների կանխարգելման և բուժման համալիր տակտիկայի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են նման համակցված վնասվածքների առաջացման մեխանիզմները, պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը շնչառական համակարգի վրա։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թոքային բարդությունների՝ թոքաբորբի, սուր շնչառական անբավարարության, ատելեկտազի և այլ վիճակների զարգացման ռիսկի գործոններին և դրանց վաղ հայտնաբերման հնարավորություններին։ Ներկայացվում են կանխարգելման ժամանակակից մոտեցումներ՝ ներառյալ ինտենսիվ թերապիայի միջոցառումները, շնչառական ֆունկցիայի մշտադիտարկումը, հակաբակտերիալ և հակաբորբոքային բուժման կիրառումը, ինչպես նաև հիվանդների վաղ ակտիվացումը և վերականգնողական միջոցառումները։ Քննարկվում են նաև վիրաբուժական և անեսթեզիոլոգիական տակտիկաների առանձնահատկությունները համակցված վնասվածքներով հիվանդների կառավարման գործընթացում։ Աշխատությունը ընդգծում է բազմամասնագիտական մոտեցման կարևորությունը՝ շտապօգնության, վիրաբուժության, ռեանիմատոլոգիայի և թոքաբանության համագործակցության համատեքստում, ինչը թույլ է տալիս նվազեցնել մահացությունը և բարելավել բուժման արդյունքները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել բժիշկների, վիրաբույժների, ռեանիմատոլոգների, շտապօգնության մասնագետների և բժշկական գիտությունների հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական համակարգում գործարքային ծախքերի ձևավորման, գնահատման և նվազեցման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում գործարքային ծախքերը դիտարկվում են որպես տնտեսական գործունեության կարևոր բաղադրիչ, որոնք առաջանում են ոչ միայն ապրանքների և ծառայությունների անմիջական արտադրության կամ փոխանակման ընթացքում, այլև տեղեկատվության որոնման, պայմանագրերի կնքման, բանակցությունների, վերահսկողության, իրավական պաշտպանության, գործարքների իրականացման և տնտեսական հարաբերությունների համակարգման գործընթացներում։ Աշխատանքի առանցքում Հայաստանի տնտեսական միջավայրի առանձնահատկությունների վերլուծությունն է՝ հաշվի առնելով ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը, իրավական և վարչական կարգավորումները, շուկայական հարաբերությունների զարգացման մակարդակը, պետական կառավարման արդյունավետությունը և տնտեսավարող սուբյեկտների միջև փոխհարաբերությունների բնույթը։ Հեղինակը կարևորում է այն հանգամանքը, որ գործարքային ծախքերի բարձր մակարդակը կարող է սահմանափակել ձեռնարկատիրական ակտիվությունը, նվազեցնել ներդրումային գրավչությունը, խոչընդոտել շուկաների արդյունավետ աշխատանքին և բացասաբար անդրադառնալ տնտեսական աճի վրա։ Միաժամանակ ներկայացվում են այն մեխանիզմներն ու մոտեցումները, որոնց կիրառմամբ հնարավոր է բացահայտել նման ծախքերի հիմնական աղբյուրները, չափել դրանց ազդեցությունը տնտեսական գործունեության վրա և մշակել դրանց նվազեցման արդյունավետ ուղիներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում տեղեկատվության հասանելիությանը, պայմանագրային հարաբերությունների հուսալիությանը, սեփականության իրավունքների պաշտպանությանը, պետական և մասնավոր կառույցների փոխգործակցությանը, բյուրոկրատական ընթացակարգերի պարզեցմանը և ինստիտուցիոնալ միջավայրի բարելավմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել նաև Հայաստանի տնտեսության մրցունակության բարձրացման տեսանկյունից, քանի որ գործարքների իրականացման հետ կապված ժամանակային, ֆինանսական և կազմակերպչական կորուստների նվազեցումը հնարավորություն է տալիս ռեսուրսներն ավելի արդյունավետ ուղղել արտադրողական գործունեության, նորարարության և ներդրումների զարգացմանը։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում տնտեսագիտության, կառավարման, պետական կարգավորման և գործարար միջավայրի ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար՝ առաջարկելով տեսական մոտեցումների և Հայաստանի պայմաններում դրանց կիրառման համադրություն։ Այն կարող է օգտակար լինել ուսանողների, հետազոտողների, տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների և գործարարների համար, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ այն ոչ ուղղակի ծախսերը, որոնք ազդում են տնտեսական որոշումների, շուկայական փոխհարաբերությունների և կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության վրա։

Պատմություն

Աշխատանքը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի հայերի ազգագրական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրություն՝ անդրադառնալով տարածաշրջանում հայ բնակչության ձևավորված կենցաղին, նյութական և հոգևոր մշակույթին, ավանդույթներին ու հասարակական հարաբերություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են բնակավայրերի և բնակչության կազմակերպման առանձնահատկությունները, ընտանիքի ու համայնքի կառուցվածքը, առօրյա կյանքի կազմակերպումը, զբաղմունքներն ու տնտեսական գործունեության հիմնական ձևերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական մշակույթի դրսևորումներին, ազգային սովորույթներին, ծեսերին, տոներին, ընտանեկան ավանդույթներին, ժողովրդական հավատալիքներին և բանավոր մշակութային ժառանգությանը։ Ներկայացվում են նաև բնակարանային պայմանների, տարազի, սննդի, արհեստների և կենցաղային մշակույթի առանձնահատկությունները, որոնք ձևավորվել են տարածաշրջանի բնական միջավայրի, պատմական զարգացման և սոցիալ-տնտեսական պայմանների ազդեցությամբ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տեղի հայ բնակչության ինքնության պահպանման և մշակութային ավանդույթների փոխանցման մեխանիզմների մասին՝ միաժամանակ բացահայտելով տարածաշրջանի ազգագրական մշակույթի յուրահատուկ տեղը հայկական ընդհանուր մշակութային համակարգում։ Ուսումնասիրության նյութը կարող է արժեքավոր լինել հայ ժողովրդի պատմության և մշակույթի, ազգագրության, ժողովրդական բանահյուսության և տարածաշրջանային մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն օգտակար է ազգագրագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի հայության ավանդական մշակույթով և կենցաղով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մշակույթ

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ՍՍՀ-ի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության մասին ընթացիկ և համակարգված տեղեկություններ ներկայացնելու համար։ Ցանկում ընդգրկվում են մշակույթի, մշակութային-լուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ նյութեր։ Ներկայացվում են հայերեն և ռուսերեն գրքեր, պարբերական մամուլի հրապարակումներ և մասնագիտական այլ աղբյուրներ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային ու գեղարվեստական կյանքը։ Նյութերը համակարգվում են թեմատիկ բաժիններով և մատենագիտական նկարագրություններով՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու օգտագործումը։ Տեղեկատուն հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի բնագավառներում հրատարակվող նոր գրականությանը, հետազոտությունների թեմատիկ ուղղություններին և մասնագիտական տեղեկատվության զարգացմանը։ Այն միաժամանակ ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հայկական մշակութային ժառանգության և արվեստագիտական գրականության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 1903 թ. հունիսի 12-ին ցարական իշխանությունների ընդունած այն օրենքի ուսումնասիրությանը, որով Հայ Առաքելական Եկեղեցուն պատկանող գույքն ու եկամտաբեր կալվածքները ենթակա էին պետական տնօրինման, ինչպես նաև այդ քաղաքականության դեմ 1903-1905 թթ. հայ ժողովրդի ծավալած համաժողովրդական հակացարական պայքարի վերլուծությանը։ Օրենքը նախատեսում էր հայկական եկեղեցական հողերի, անշարժ գույքի և եկամտաբեր ունեցվածքի փոխանցում պետական կառույցների տնօրինությանը, ինչն ընկալվեց ոչ միայն որպես տնտեսական միջոցառում, այլև որպես Հայոց Եկեղեցու ազգային, կրթական և հասարակական դերակատարությունը սահմանափակելու փորձ։ Աշխատությունը ուսումնասիրում է այդ որոշման քաղաքական նախադրյալները, ցարական իշխանությունների ազգային և վարչական քաղաքականությունը Արևելյան Հայաստանում ու Այսրկովկասում, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը հայ հասարակության տարբեր շերտերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենքի ընդունմանը հաջորդած զանգվածային ընդվզումներին, բողոքի ակցիաներին, հանրահավաքներին, դիմադրության կազմակերպմանը և հոգևորականության ու հասարակական-քաղաքական ուժերի մասնակցությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայոց Եկեղեցու և ժողովրդի փոխգործակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ եկեղեցական ունեցվածքի պաշտպանության հարցը վերածվեց ազգային իրավունքների և ինքնության պահպանման ավելի լայն խնդրի։ Այդ պայքարին ակտիվորեն մասնակցում էին հասարակության տարբեր խմբեր, իսկ Մայր Աթոռի և Մկրտիչ Ա Խրիմյան կաթողիկոսի դիրքորոշումը կարևոր դեր ունեցավ դիմադրության համախմբման գործում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է 1903-1905 թթ. հակացարական շարժումները Ռուսական կայսրությունում ծավալվող հեղափոխական գործընթացների համատեքստում։ Այդ ժամանակաշրջանի իրադարձությունները հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե ինչպես ազգային, կրոնական, սոցիալական և քաղաքական պահանջները կարող էին միավորվել ընդհանուր հակակայսերական շարժման շրջանակում։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև տարբեր բնակավայրերում դիմադրության առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև հասարակական համախմբման, ինքնակազմակերպման և քաղաքական պայքարի մեխանիզմների բացահայտումը։ Հատուկ նշանակություն ունի պայքարի արդյունքների գնահատումը․ զանգվածային ընդվզումների և քաղաքական իրավիճակի փոփոխության պայմաններում ցարական իշխանությունները 1905 թ. օգոստոսի 1-ին չեղյալ հայտարարեցին օրենքը, ինչն արձանագրվել է նաև ժամանակակից պատմագիտական և փաստագրական աղբյուրներում։ Այս հանգամանքը աշխատության թեման կապում է ոչ միայն եկեղեցական ունեցվածքի պաշտպանության, այլև հայ ազգային հասարակական-քաղաքական շարժումների պատմության հետ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, ազգային-ազատագրական շարժումների հետազոտողներին, Ռուսական կայսրության և Կովկասի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև պատմության ֆակուլտետների ուսանողներին և 20-րդ դարասկզբի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է 1903-1905 թթ. հայ ժողովրդի հակացարական պայքարի համակողմանի ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով դրա քաղաքական նախադրյալները, հիմնական դրսևորումները, հասարակական ընդգրկումը և պատմական նշանակությունը։

Կրոն

Գիրքը կապված է հայ կրոնական մտքի պատմության մեջ կարևոր տեղ զբաղեցնող «Բանալի ճշմարտության» աշխատության հետ, որը հայտնի է որպես հայ դավանաբանական և եկեղեցագիտական ժառանգության նշանակալի հուշարձան։ Աշխատության անվանումը խորհրդանշում է ճշմարտության ճանաչման, հավատի հիմքերի բացահայտման և կրոնական ուսմունքների իմաստավորման ձգտումը։ Այն առնչվում է քրիստոնեական դավանանքի, եկեղեցական ավանդության և կրոնական գաղափարների մեկնաբանության հարցերին՝ ներկայացնելով հայ հոգևոր ու մտավոր մշակույթի պատմության համար արժեքավոր նյութ։ Այս երկի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու հայ միջնադարյան կրոնական մտածողության առանձնահատկություններին, դավանաբանական պատկերացումներին և տարբեր կրոնական ուղղությունների միջև գոյություն ունեցած գաղափարական առնչություններին։ Այն կարևոր է նաև հայ եկեղեցու պատմության և աստվածաբանական գրականության զարգացման ընթացքը հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ նման աշխատությունները վկայում են հավատքի հիմնադրույթները բացատրելու, պաշտպանելու և համակարգելու մտավոր ավանդույթի մասին։ Գրքի բովանդակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ քրիստոնեական ժառանգության, կրոնական բանավեճերի պատմության և աստվածաբանական գաղափարների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագիտության, եկեղեցագիտության, կրոնի պատմության և հայ գրավոր մշակույթի պատմության ոլորտներում ուսումնասիրությունների իրականացման համար։ Աշխատության հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայերեն հին գրական ժառանգության պահպանման ու գիտական շրջանառության տեսանկյունից՝ հնարավորություն ընձեռելով ուսումնասիրելու հայ կրոնական մտքի պատմական զարգացումը և դրա տեղը քրիստոնեական մշակույթի ավելի լայն համատեքստում։