Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги: Техника: Информационный указатель (1976, №3-4)

Религия

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայկական միջնադարյան հոգևոր գրականության կարևոր շերտերից մեկին՝ ընդգրկելով եկեղեցական աղոթքների և հոգևոր տեքստերի ժողովածու, որոնք կապված են եկեղեցական առաջնորդի աստվածաբանական ու գրական ժառանգության հետ։ Նյութում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում աղոթքաբանական և օրհներգական ձևերը, որոնք արտացոլում են քրիստոնեական հավատքի դոգմատիկ և բարոյական գաղափարները՝ միաժամանակ ցուցադրելով բարձր գրական մշակույթ և լեզվական արտահայտչականություն։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է եկեղեցական գրականության դերը միջնադարյան հայ մտավոր կյանքում, որտեղ աստվածաբանական միտքը միահյուսվում է գեղարվեստական լեզվի և ծիսական ավանդույթի հետ։ Միաժամանակ ներկայացվում է այս տեքստերի ազդեցությունը հետագա հայկական հոգևոր գրականության զարգացման վրա՝ որպես աղբյուր, որը ձևավորել է աղոթքային մտածողության և եկեղեցական պոետիկայի կարևոր հիմքեր։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ածականի դերի ուսումնասիրությանը լեզվական անվանման համակարգում՝ հատկապես բառակազմական տեսանկյունից։ Քննության են առնվում ածականների ձևավորման կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, դրանց տեղը բառապաշարային համակարգում և նոր անվանական միավորների ստեղծման գործընթացներում ունեցած նշանակությունը։ Վերլուծվում են ածականների բառակազմական հիմնական կաղապարները, ածանցման և այլ բառակազմական միջոցների կիրառությունը, ինչպես նաև ածանցյալ բառերի կառուցվածքի և իմաստի փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով առարկաների, երևույթների և հասկացությունների հատկանիշները լեզվում ստանում են ինքնուրույն անվանում և ներառվում ընդհանուր անվանական համակարգում։ Դիտարկվում են ածականների կապերը գոյականների, բայերի և խոսքի այլ մասերի հետ, դրանցից ածականների կազմման հնարավորությունները և բառակազմական հիմքի նշանակությունը նոր բառի իմաստի ձևավորման համար։ Քննարկվում են բառակազմական իմաստի, ձևաբանական կառուցվածքի, բառային մոտիվացիայի, բառակազմական տիպերի և կաղապարների փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է նաև ածականների իմաստային դասակարգումը և տարբեր բառակազմական միջոցների արտադրողականության գնահատումը։ Լեզվական անվանման տեսանկյունից ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է մարդու կողմից իրականության ճանաչումն ու դասակարգումն արտահայտվում հատկանիշ անվանող բառերի միջոցով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու ածականի՝ որպես անվանական համակարգի բաղադրիչի և բառակազմական գործընթացների արդյունքի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել բառակազմության, ձևաբանության, բառագիտության, իմաստաբանության և ընդհանուր լեզվաբանության հարցերով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Культура

Հրատարակությունը մասնագիտացված մատենագիտական և տեղեկատվական ընթացիկ տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականությունը։ Այն ստեղծվել է գիտնականներին, մշակույթի և արվեստի մասնագետներին, գրադարաններին, գիտական ու մշակութային կազմակերպություններին, ինչպես նաև ընթերցողների լայն շրջանակներին համապատասխան գրականության մասին ժամանակին և գործնական տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Տեղեկատուում ընդգրկված են հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակված նյութեր, այդ թվում՝ գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, պարբերական մամուլի հոդվածներ և մշակույթի ու արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող այլ հրապարակումներ։ Նյութերի ընդգրկման այս սկզբունքը հնարավորություն է տալիս ստանալ ոչ միայն առանձին գրքերի, այլև տվյալ ժամանակահատվածում մշակութային թեմատիկայի շուրջ ձևավորված ամբողջ տեղեկատվական հոսքի բավական լայն պատկեր։ Հրատարակության բովանդակային շրջանակը բազմազան է և ներառում է մշակութային շինարարությանը, մշակույթի պատմությանը, մշակութալուսավորչական աշխատանքին, թանգարանագիտությանը, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանությանը, ինչպես նաև արվեստի տարբեր տեսակներին վերաբերող գրականություն։ Առանձին ուղղություններով կարող են ներկայացվել գրականությանը, թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական արվեստին և մշակութային կյանքի այլ ոլորտներին առնչվող հրապարակումներ։ Տեղեկատուի կառուցվածքային առանձնահատկությունը նյութերի դասակարգումն է գրադարանամատենագիտական համակարգին համապատասխան՝ տասնորդական դասակարգման սկզբունքով։ Յուրաքանչյուր թեմատիկ բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվում են այբբենական կարգով՝ նախ հայերեն, ապա ռուսերեն նյութերով, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ գրականության որոնումն ու օգտագործումը։ Մատենագիտական գրառումների հետ կապված գրադարանային շիֆրերի առկայությունը նույնպես գործնական նշանակություն ունի, քանի որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նույնականացնել անհրաժեշտ հրատարակությունը, այլև կողմնորոշվել գրադարանային ֆոնդերում դրա որոնման հարցում։ Որպես ընթացիկ տեղեկատու՝ հրատարակությունը կարևոր է հատկապես ժամանակին տեղեկատվություն ստանալու տեսանկյունից։ Այն պարբերաբար արձանագրում է նոր գրականության մուտքը և այդպիսով հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործընթացին տվյալ ժամանակաշրջանում։ Հերթական համարների շարունակականությունը թողարկումից թողարկում ստեղծում է մեկ միասնական տեղեկատվական շարան, որի միջոցով հնարավոր է հետագայում վերականգնել և ուսումնասիրել որոշակի տարվա ընթացքում գրանցված գրականության ամբողջությունը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է ոչ միայն որպես որոնողական գործիք, այլև որպես խորհրդահայ մշակութային կյանքի և գիտական տեղեկատվության պատմության ուսումնասիրության աղբյուր։ Մատենագիտական գրառումների ամբողջությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել, թե տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի որ ուղղություններն էին առավել ակտիվորեն ուսումնասիրվում, ինչպիսի թեմաներով էին հրատարակվում աշխատություններ և ինչպիսի մասնագիտական տեղեկատվություն էր շրջանառվում գիտական ու մշակութային միջավայրում։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության, արվեստագիտական մտքի, գրադարանային գործի և հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Հատուկ նշանակություն ունի տեղեկատուի կիրառելիությունը գիտական աշխատանքի կազմակերպման մեջ։ Հետազոտողը դրա միջոցով կարող է նախնականորեն բացահայտել անհրաժեշտ գրականության շրջանակը, կազմել թեմատիկ մատենագիտական ցանկ, գտնել համապատասխան հեղինակների և հրատարակությունների տվյալներ ու հետագայում շարունակել աղբյուրների ավելի խոր ուսումնասիրությունը։ Նույն կերպ այն կարող է ծառայել ուսանողներին, դասախոսներին, գրադարանավարներին և մշակույթի ոլորտի մասնագետներին՝ որպես մասնագիտական տեղեկատվության արագ կողմնորոշիչ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված տեղեկատվական քարտեզ՝ միավորելով մատենագիտական նկարագրությունը, թեմատիկ դասակարգումը և ընթացիկ տեղեկատվության գործառույթը։ Այն կարևոր փաստագրական և որոնողական աղբյուր է խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային ու արվեստագիտական գրականության ուսումնասիրության, անհրաժեշտ հրատարակությունների հայտնաբերման և տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային տեղեկատվական միջավայրի վերականգնման համար։

История

Պատմաազգագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Շիրակի և Ջավախքի հայ բնակչության ժողովրդական բժշկության ավանդույթների, պատկերացումների և բուժական փորձի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հիվանդությունների առաջացման վերաբերյալ ժողովրդական ընկալումները, ախտորոշման ավանդական եղանակները, բուժման միջոցները և դրանց փոխանցման ձևերը տարբեր սերունդների միջև։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժիչ բույսերի, կենդանական և հանքային ծագման նյութերի կիրառմանը, ժողովրդական բուժարարների գործունեությանը, ինչպես նաև բուժական ծեսերին ու հավատալիքներին։ Վերլուծվում են առողջության պահպանման, հիվանդությունների կանխարգելման, մայրության և մանկության խնամքի հետ կապված ավանդական գիտելիքներն ու սովորույթները։ Քննարկվում են Շիրակի և Ջավախքի ժողովրդական բժշկության տեղային առանձնահատկությունները, դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև բնական միջավայրի, կենցաղի և պատմամշակութային պայմանների ազդեցությունը բուժական փորձի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ժողովրդական բժշկությունը դիտարկել որպես հայոց ավանդական մշակույթի և կենցաղային գիտելիքների կարևոր բաղադրիչ՝ բացահայտելով դրա պատմական զարգացումն ու մշակութային նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ազգագրության, բանագիտության, բժշկության պատմության և հայ ժողովրդական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդական հատկություններով օժտված պոլիմեր–կերամիկական նանոկոմպոզիտների ստացման գիտական սկզբունքների և դրանց կառուցվածքային, էլեկտրական, մագնիսական, ջերմային ու մեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում պոլիմերային մատրիցի և գերհաղորդիչ կերամիկական նանոմասնիկների համատեղմամբ այնպիսի բազմաբաղադրիչ նյութերի ձևավորումն է, որոնցում հնարավոր է համադրել կերամիկական գերհաղորդիչների ֆունկցիոնալ հատկությունները և պոլիմերներին բնորոշ տեխնոլոգիական առավելությունները։ Ուսումնասիրվում է բաղադրիչների կառուցվածքի, մասնիկների չափերի, դրանց տարածական բաշխման և միջֆազային փոխազդեցությունների ազդեցությունը վերջնական կոմպոզիտի հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կերամիկական նանոմասնիկների համասեռ բաշխման խնդրին, քանի որ դրանց կուտակումները կամ ոչ բավարար փոխկապակցվածությունը կարող են էական ազդեցություն ունենալ նյութի էլեկտրահաղորդական և մեխանիկական բնութագրերի վրա։ Քննվում է նաև հաղորդիչ ուղիների ձևավորման երևույթը և գերհաղորդիչ մասնիկների կոնցենտրացիայի ազդեցությունը կոմպոզիտում շարունակական էլեկտրական կապերի առաջացման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գերհաղորդիչ վիճակի հիմնական բնութագրերի գնահատումը, այդ թվում՝ նյութի էլեկտրական դիմադրության փոփոխությունը ջերմաստիճանից կախված, գերհաղորդիչ անցման առանձնահատկությունները և մագնիսական արձագանքը։ Կարևորվում է նանոկոմպոզիտի կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության բացահայտումը՝ պարզելու համար, թե պոլիմերային և կերամիկական փուլերի հարաբերակցությունն ինչպես է անդրադառնում նյութի ֆունկցիոնալ վարքագծի վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև ջերմային կայունությունը, մեխանիկական ամրությունը, ճկունությունը և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրողականությունը, քանի որ կոմպոզիտային մոտեցման կարևոր նպատակներից մեկը փխրուն կերամիկական նյութերի որոշ տեխնոլոգիական սահմանափակումների մեղմումն է։ Կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական բնութագրման միջոցով հնարավոր է գնահատել փուլային կազմը, մակերևույթի և ներքին կառուցվածքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր բաղադրիչների միջև ձևավորվող սահմանային շերտերը։ Առանձին նշանակություն ունի նանոմաշտաբային կառուցվածքի ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ մասնիկների չափերի նվազեցումը մեծացնում է միջֆազային մակերևույթի դերը և կարող է փոփոխել նյութի ընդհանուր ֆիզիկական հատկությունները։ Նման նյութերը գիտական հետաքրքրություն են ներկայացնում գերհաղորդականության, նանոտեխնոլոգիաների և ֆունկցիոնալ կոմպոզիտների զարգացման տեսանկյունից՝ հատկապես այն համակարգերի համար, որտեղ կարևոր է էլեկտրական և մագնիսական առանձնահատկությունների համադրումը մշակելիության ու կառուցվածքային ճկունության հետ։ Աշխատությունը նպաստում է գերհաղորդիչ նանոկոմպոզիտների ձևավորման օրինաչափությունների և դրանց հատկությունների նպատակային կառավարման վերաբերյալ պատկերացումների զարգացմանը։

Другие предметы

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։