Հայ կրոնաեկեղեցական բառապաշարը և նրա պատմական զարգացումը

Պատմություն

Գիրքը ուսումնասիրում է Հաղպատի վանական համալիրի պատմամշակութային դերը՝ այն ներկայացնելով որպես հայապահպանության կարևոր կենտրոն միջնադարյան Հայաստանում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են վանքի հիմնադրման և զարգացման փուլերը, նրա հոգևոր, կրթական և գիտական նշանակությունը, ինչպես նաև դերը որպես ձեռագրական և մշակութային կենտրոն։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է Հաղպատի դպրոցի գործունեությանը, մատենագրական ավանդույթներին, կրոնական կյանքի կազմակերպմանը և վանական համալիրի ազդեցությանը տարածաշրջանի մշակութային զարգացման վրա։ Գրքում ընդգծվում է Հաղպատի դերը որպես ազգային ինքնության պահպանման օջախ օտար տիրապետությունների պայմաններում, ինչպես նաև նրա կապը հայկական այլ վանական կենտրոնների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճարտարապետական առանձնահատկություններին, եկեղեցիների կառուցվածքին և արվեստի գործերին, որոնք արտացոլում են հայկական միջնադարյան մշակույթի բարձր մակարդակը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս խորքային պատկերացում կազմել Հաղպատի որպես հայապահպան կենտրոնի պատմական և մշակութային նշանակության վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով պատմաբանների, հայագետների և մշակութաբանությամբ հետաքրքրվողների համար։

Գեղարվեստական հայ․

«Խրամատային գրառումներ»՝ Գուրգեն Խանջյանի ստեղծագործությունը, որը հաճախ դիտարկվում է որպես գրական գլուխգործոց, խորապես անդրադառնում է պատերազմի, մարդկային տառապանքի ու հոգեբանության հարցերին։ Այս վեպը, ինչպես անվանումն է հուշում, ներկայացնում է խրամատային կյանքը՝ պատերազմի դաշտում գտնվող զինվորների ներսի աշխարհը, նրանց ապրումները և պայքարը ոչ միայն արտաքին թշնամու, այլ նաև ներքին մղումների և հոգեբանական ճնշումների դեմ։ Խանջյանը «Խրամատային գրառումներ»-ում դիպուկ կերպով նկարագրում է պատերազմական իրավիճակները՝ մանրամասն անդրադառնալով պատերազմական խառնաշփոթին, մարդկային հերոսությանը, իսկ միաժամանակ՝ մարդկային խիզախության և փխրունության արտացոլմանը։ Գիրքը ներկայացնում է այն խորին հոգեբանական պայքարը, որը ապրում են պատերազմի մեջ գտնվող մարդիկ՝ իր բոլոր դրամատիզմով ու խճճվածությամբ։ Վեպի սյուժեն, հիմնականում, կենտրոնացած է զինվորների այն տառապանքների վրա, որոնք սկսվում են առաջին իսկ պահից՝ հենց առաջին խրամատին ընկնելուց։ Պատերազմի դաժանությունը, պատերազմում մահվան ու կյանքը շարունակելու պայքարը, կենցաղային նեղության մեջ հայտնված զինվորների հոգեկան տառապանքներն ու անհանգստությունները՝ բոլորը ներկայացված են Գուրգեն Խանջյանի խոր մտածողությամբ ու սուր, գրական դիտանկյունից։ Պատմությունը նաև քննարկում է այն էթիկական ու բարոյական հարցերը, որոնք առաջանում են պատերազմի ժամանակ։ Ինչպես պատերազմը ոչ միայն ֆիզիկական մահ է, այլ նաև հոգևոր մահ, երբ մարդը կորցնում է իր բարոյական compass-ը, իսկ իր գոյությունն այլևս դառնում է կասկածելի ու անորոշ։ Պատերազմում հայտնված զինվորներն են, որոնք մի պահ գտնում են իրենց մարդկային կերպարը՝ դիմակայելով այն անարդարությանը, որ տեղի է ունենում նրանց շուրջ։ Խանջյանը ստեղծում է այնպիսի մի պոլիտրոպ բանաստեղծական տարածք, որտեղ պատերազմն ունի կոպիտ ու աբստրակտ բնույթ՝ զուգակցված մարդկային խորը զգացմունքների և արժեքների հետ։ Արդյունքում՝ «Խրամատային գրառումները» ոչ միայն պատերազմի մասին պատմող վեպ է, այլ նաև մեծ պոեզիա՝ մարդկային գոյությունը հասկանալու, ցավի, սարսափի և իմաստի որոնման մասին։ Այս ստեղծագործությունը որպես պատմական վեպ, սրտատրոփ հետազոտում է պատերազմի հոգեբանական ու էթիկական ասպեկտները՝ դիտելով, թե ինչպես կարող է այն փոխել մարդու բնույթը և նրա աշխարհայացքը։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-76-503-7

Բժշկություն

Հիստերոռեզեկտոսկոպիայի կիրառությունը որպես օպտիմալ տակտիկա վերարտադրողական տարիքի կանանց մոտ արգանդային արյունահոսությունների կառավարման գործում հիմնված է նրա թույլ ներթափանցող բնույթի, բարձր տեսողական վերահսկման և համեմատաբար ցածր բարդությունների ռիսկի վրա, ինչը թույլ է տալիս միաժամանակ իրականացնել ախտորոշում և բուժում՝ նվազագույն վնաս հասցնելով արգանդի անատոմիական կառուցվածքին և պահպանելով հետագա հղիության հնարավորությունը։ Մեթոդի կիրառությամբ հնարավոր է ճշգրիտ տարբերակել էնդոմետրալ պաթոլոգիաները, ինչպես պոլիպները, ադենոմիոզը կամ էլ արգանդի լորձաթաղանթի հիպերպլազիան, ինչը թույլ է տալիս ընտրել մասնակի կամ ամբողջական ռեզեկցիա՝ անհատականացված մոտեցմամբ՝ նվազեցնելով անիմաստ վիրահատությունների և հետվիրահատական սիմպտոմների առաջացման վտանգը։ Հիստերոռեզեկտոսկոպիան նաև համարվում է առավել արդյունավետ, երբ անհրաժեշտ է վերահսկել արգանդի արյունահոսության հոսքերը և գնահատել ներքին կառուցվածքի փոփոխությունները՝ միաժամանակ հնարավորություն տալով ոչ միայն ֆունկցիոնալ, այլև մորֆոլոգիական վերլուծություն իրականացնելու համար վերցնել բիոպսիա, ինչը հատկապես կարևոր է վերարտադրողական տարիքում գտնվող կանանց շրջանում՝ արյունահոսության քրոնիկական կամ կրկնվող բնույթի դեպքում։ Այս մոտեցումը նվազեցնում է հիվանդանոցում գտնվելու տևողությունը, վերականգնման ժամանակը և հոգեբանական լարվածությունը, ապահովում է մինիմալ ինվազիվ միջամտություն և բարձրացնում է բուժման արդյունավետությունը՝ համակցված լինելով հորմոնալ, դեղաբանական կամ անհրաժեշտության դեպքում լրացուցիչ վիրաբուժական մեթոդների հետ, ինչի արդյունքում ձևավորվում է նոր, առավել անվտանգ և արդյունավետ պրոտոկոլ հիվանդների բուժման համար՝ պահպանելով նրանց վերարտադրողական առողջությունը և նվազեցնելով հետվիրահատական բարդությունների հավանականությունը։

Մանկավարժություն

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է այն կարևոր դերակատարությունը, որ ընտանիքը խաղում է զարգացման խանգարումներ ունեցող (ԴԽ) երեխաների շարժողական ակտիվության զարգացման գործում։ Շարժողական ակտիվությունը (գործնականորեն՝ ֆիզիկական գործունեությունը) մեծ նշանակություն ունի երեխայի առողջության, սոցիալական ինտեգրման, ինքնուրույնության և ընդհանուր զարգացման համար։ Իսկ ընտանիքը, որպես երեխայի հիմնական միջավայր և աջակցող համակարգ, կարող է ունենալ որոշիչ ազդեցություն այս գործընթացի վրա՝ տրամադրելով հնարավորություններ, մոտեցումներ և մշտական աջակցություն։ Աշխատությունը հիմնվում է թե տեսական մոտեցումների, թե պրակտիկ փորձի վրա՝ գնահատելու ընտանիքի ներգրավվածության ձևերը, ազդեցության մեխանիզմները և արդյունքները։

Գեղարվեստական հայ․

«Բալենի»՝ Շահեն Թաթիկյանի ստեղծագործությունը հայ գրականության մեջ ունի յուրահատուկ տեղ և համարվում է մաքուր մարդկային տարերքով վիպասանություն։ Այս պատմվածքն ու վեպը պատմում է մի պատմություն, որը բացահայտում է մարդկային հոգեբանության բարդությունն ու փոխհարաբերությունների նրբությունները, խորություն և զգացմունքներ, որոնք հաճախ մնում են աննկատ։ «Բալենի»-ի գլխավոր հերոսը, Բալեն անունով մի երիտասարդ կամ չափահաս, իր արարքներով ու բնավորությամբ լուռ կերպով ընթերցողին ներկայացնում է մի անձ, որը չի համապատասխանում հասարակության սահմանած նորմերին։ Վեպը բավականին սուր է իր դիտարկումներով, այն չի վախենում ցույց տալու ոչ միայն մարդու անձնական կողմերը, այլև նրա հարաբերությունները՝ ընտանիքի, ընկերների կամ հասարակության հետ։ Թաթիկյանի այս ստեղծագործությունը կարելի է դիտել որպես ընտանեկան դրամա, որտեղ սիրո, բարոյականության, ազգասիրության և անձնական կայացման հարցերը վերածվում են մարդկային ճգնաժամի՝ հստակորեն ներկայացնելով այն բաները, որոնք անհատը մնում է չհայտարարված։ Պատմությունը միտված է այն համոզմանը, որ մենք ամեն ինչ անում ենք, որպեսզի հոգեպես հաղթահարենք մի քիչ ավելի բարդ աշխարհ՝ փորձում հասկանալ ինքներս մեզ և մարդկանց շուրջը։ «Բալենի» ստեղծագործության մեջ նաև կտրուկ քննադատություն կա հասարակական ստանդարտների, հասարակության բարոյականության ու ճնշումների վերաբերյալ։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են մարդիկ դիմագրավել դրանց կամ դրանց ենթարկվել՝ կախված իրենց բնավորությունից և վերաբերմունքից։ Թաթիկյանը ցույց է տալիս նաև այն փաստը, որ երբեմն նույնիսկ ամենապարզ մարդկային հարաբերությունները կարող են դարձնել անհնար հասկացվող ու բարդ՝ հատկապես, երբ այն «սահմանափակվում է» ազգային կամ հասարակական մեծատաղանդներով։ «Բալենի»-ը մի վեպ է, որը խոսում է ոչ միայն մարդու հոգեբանության մասին, այլ նաև ծավալում է առանձին կործանիչ պատմություններ, որոնք ակնհայտորեն ու վստահաբար ստիպում են ընթերցողին մտորել այն մասին, թե որտեղ են անցնում մարդու կենսագործունեության սահմանները։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-885-10-0

Բժշկություն

Գիրքը «Բժշկական էթիկա»՝ Աստվածատրյան Վ.Ա.-ի, ներկայացնում է բժշկության և առողջապահության ոլորտում էթիկական սկզբունքներն ու արժեքները։ Այն ընդգրկում է հիվանդի իրավունքների պաշտպանությունը, բժշկի մասնագիտական պարտականությունները, հիվանդ-բժիշկ հարաբերությունների էթիկան, գաղտնիության պահպանությունը և տարբեր բժշկական խնդիրների (օրինակ՝ կյանքի վերջի որոշումներ, փորձարարական բուժում, տրանսպլանտացիա) էթիկական կողմերը։ Գիրքը նպատակ ունի ապահովել բժշկական պրակտիկայի համար անհրաժեշտ գիտելիքներ՝ ինչպես տեխնիկական, այնպես էլ մարդասիրական կողմերը հավասարակշռելու համար, և ծառայում է ուղեցույցի դեր ուսանողների, բժիշկների և առողջապահության ոլորտի մասնագետների համար։